«Βρίζοντας το (ελληνικό) κοινό» στο Φεστιβάλ Αθηνών

«Δεν θα δείτε παράσταση. Δεν θα παιχτεί κανένα έργο εδώ… Δεν σας μεταχειριζόμαστε σαν κοινούς θεατές». Η φλαμανδική θεατρική κολεκτίβα De KOE (Ντε ΚΟΥ) ήταν από την αρχή σαφής με τους θεατές που βρέθηκαν χθες βράδυ στην Πειραιώς 260, για να παρακολουθήσουν την παράσταση «Βρίζοντας το κοινό», του Πέτερ Χάντκε, που ανέβηκε σε σκηνοθεσία Πέτερ Φαν ντεν Έεντε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

«Περιμένατε κάτι… Δεν θα σας δείξουμε τίποτα. Εδώ θα μείνετε με την πείνα σας!», έλεγαν οι Βέλγοι Ντε Κου απευθυνόμενοι στο ελληνικό κοινό.

«Δεν υπάρχει δράση εδώ… Εσείς είστε η δράση… Εσείς είστε το συμβάν, το θέμα, η ανακάλυψη της βραδιάς… Είστε το έναυσμα και η αιτία. Οι ερμηνευτές των χαρακτήρων του έργου… Δεν κάνουμε πως δεν υπάρχετε… Μιλάμε ακριβώς επειδή είστε εδώ… Είσαστε στη δυσάρεστη θέση εκείνων που βρίσκονται υπό παρατήρηση και τους απευθύνεται ο λόγος, ενώ ήσασταν προετοιμασμένοι να παρακολουθήσετε ένα θέαμα αναπαυτικά από την καρέκλα σας», συνέχιζαν, ενώ παράλληλα φορούσαν ποδιές κουζίνας και έστηναν ξύλινους πάγκους στο άδειο κατά τα άλλα σκηνικό για να μαγειρέψουν.

Όταν το κείμενο του Αυστριακού Πέτερ Χάντκε πρωτοπαρουσιάστηκε τριάντα χρόνια πριν, προκάλεσε σοκ. Θεατές ούρλιαζαν, το χαρακτήρισαν σκάνδαλο, η κριτική το θεώρησε αντι-θέατρο, μηδενιστική αποδόμηση της καθιερωμένης φόρμας του θεάτρου.

Και όμως, αν και γραμμένο το 1966, το έργο εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά επίκαιρο, υποδεικνύοντας τις αντιφάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, αναμοχλεύοντας βίαια τα συναισθήματα και προκαλώντας μια κατάσταση ενδοσκόπησης σε θεατές και ηθοποιούς.

«Η ζωή είναι σαν το θέατρο και εμείς στη σκηνή προσποιούμαστε ότι αναπαριστούμε τη ζωή. Αλλά αν η πραγματική ζωή είναι ήδη το θέατρο, εμείς στη σκηνή προσποιούμαστε αυτό που έχει προσποιηθεί. Και μήπως τελικά όλη μας τη ζωή επαναλαμβάνουμε προδιαγεγραμμένες μανιέρες; Και ποια είναι η αλήθεια και ποιο το ψέμα;», αναρωτιόταν ο Χάντκε για το έργο του με μια διάθεση να ενεργοποιήσει και όχι να προσβάλει το κοινό του.

Οι Βέλγοι Ντε ΚΟΥ αποφάσισαν ότι το έργο αυτό ταιριάζει στις καλλιτεχνικές τους ανησυχίες και το ανέβασαν σε μια παράσταση που κάνει ευρωπαϊκή καριέρα. Ο σκηνοθέτης της Πέτερ Φαν ντεν Έεντε προτείνει μια παράσταση απογυμνωμένη από κάθε συμβατική θεατρικότητα.

«Ο Χάντκε διέρρηξε με απόλυτο τρόπο τη σχέση του με τις θεατρικές συμβάσεις. Έγραψε ένα έργο χωρίς θέμα, χωρίς πλοκή, χωρίς αφηγηματικό ιστό. Δεν υπάρχει ιστορία για να αγκιστρωθούμε, για να ξεχαστούμε, μόνο η γυμνή πραγματικότητα του χρόνου και του τόπου. Φαντάζομαι ότι, για τον Χάντκε, το θέατρο είχε γίνει ρουτίνα μέσα στην οποία ηθοποιοί και θεατές κολάκευαν οι μεν τους δε και οι ιστορίες του καθρέφτιζαν τις κοινές τους ματαιοδοξίες. Αρνούμενος κάθε σύμβαση της φόρμας, κάθε ψέμα και ψευδαίσθηση, προσπάθησε να οδηγήσει θεατές και ηθοποιούς στη γυμνή αίσθηση του ”εδώ και τώρα”», λέει ο ίδιος στην εφημερίδα του Φεστιβάλ Αθηνών.

Οι Ντε ΚΟΥ δημιουργήθηκαν το 1989 από τον Πέτερ Φαν ντεν Έεντε και κρατάνε μια σημαντική θέση στην πρωτοπορία του θεάτρου. Έχουν χαρακτηριστεί πειραματικοί, πληθωρικοί, φαντασιόπληκτοι, αλλοτριωμένοι, ανήσυχοι, αφηρημένοι, ποιητικοί. Κάθε παράστασή τους είναι μία πρόταση ζωής.

Στο «Βρίζοντας το κοινό» βρίσκουν έναν εξαιρετικό καμβά για να συντρίψουν τις συμβάσεις, να αναγκάσουν τους θεατές να αντιδράσουν, να τους ξεσηκώσουν, να τους ξεβολέψουν, να τους ενοχλήσουν, προκειμένου να δουν με άλλα μάτια τη ζωή τους.

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη φλαμανδική του εκδοχή τον Ιούνιο του 2006 και το Νοέμβριο του 2011 στη γαλλική, που παρακολουθούμε και στο Φεστιβάλ.

«Μέχρι τώρα σχηματίσατε μία ιδέα. Διαπιστώσατε ότι κάτι αρνιόμαστε… ότι επαναλαμβανόμαστε… ότι αντιφάσκουμε… ότι αυτό το έργο είναι μια συζήτηση για το θέατρο. Τα έργα δεν είναι μόνο για να περνά η ώρα… Ό,τι παιζόταν ήταν η πραγματικότητα. Έπρεπε να παιχτεί χάριν της πραγματικότητας… Μόνο ένα άχρονο έργο έχει σημασία… Όλα τα άλλα είναι έργα ακάθαρτα», ανέφεραν προς το τέλος της παράστασης, ενώ στη συνέχεια «έβρισαν» τους θεατές, καθώς όπως υποστήριξαν «είναι ένας τρόπος για να σας μιλήσουμε».

«Παρά τις φιλότιμες προσπάθειες δεν υπηρετήσατε το έργο… Μυξιάριδες… Απατεώνες… Ξενέρωτοι», έλεγαν μιλώντας ελληνικά. Το κοινό από την πλευρά του φάνηκε να το διασκεδάζει και επιδοκίμασε το θίασο με ένα δυνατό χειροκρότημα.

Στη χθεσινή παράσταση, η προσέλευση δεν ήταν μεγάλη, ίσως γιατί στον ίδιο χώρο έκανε πρεμιέρα και η «Δεσποινίς Τζούλια» του Στρίντμπεργκ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Λιγνάδη, ενώ συνεχίζουν το καλλιτεχνικό τους δρώμενο και το ανατρεπτικό δίδυμο από την Ελβετία, Τσίμερμαν και Ντε Περό. Ανάμεσα στους θεατές ήταν και ο πρόεδρος και καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών, Γιώργος Λούκος, και ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Γιάννης Χουβαρδάς.

Οι Βέλγοι Ντε ΚΟΥ θα δώσουν άλλες δύο παραστάσεις σήμερα (11/6) και αύριο (12/6) στο κτίριο Ε της Πειραιώς 260.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Δείτε επίσης