Τι είναι η κοιλιοκάκη και η ευαισθησία στη γλουτένη

Μία θεωρία για την ανάπτυξη των τροφικών αλλεργιών η δυσανεξιών είναι ότι το εντερικό τοί­χωμα γίνεται μερικές φορές πορώδες, επιτρέποντας σε υπολείμματα τροφών να εισέλθουν στον εντερικό ιστό και στο κυκλοφορικό σύστημα. Πρόκειται για τη θεωρία που εξετάζουν όσοι ερευνητές εστιάζουν στη γλουτένη, μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, τη σίκαλη, το κριθάρι και άλλους σπόρους.

Τα φυτά δεν “θέλουν” κανείς να τρώει ούτε τα ίδια ούτε του σπόρους τους. Η φυσική επιλογή ευνόησε εκείνα που “αντέδρασαν” δημιουργώντας  σπόρους ελαφρώς δηλη­τηριώδεις. Κι όσο μεγαλύτε­ρο κίνδυνο “διαισθάνεται” το φυτό, τόσο πιο δηλητηριώ­δεις κάνει τους σπόρους του για αυτούς που το ενοχλούν. Για παράδειγμα, στα έντομα, η γλουτένη εμποδίζει τη δημιουργία ενός πολύ σημαντικού πεπτι­κού ενζύμου. Η ακρίδα μπορεί να καταλήξει με στομαχόπονο αν καταναλώσει υπερβολική ποσότητα σιταριού.

Στους ανθρώπους, η γλουτένη μπορεί να φτάσει στα εντερικά κύτταρα έχοντας υποστεί ελάχιστη διάσπαση. Εκεί, μπορεί να χαλαρώσει τις συνδέσεις μεταξύ των κυττάρων. Αυτό επιτρέπει στις πρωτεΐνες των σιτηρών να εισέλθουν σε περιοχές όπου δεν έχουν καμία δουλειά. Κατόπιν, σημαίνει συναγερμός στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ένας στους 100 έχει γενετική δυσανεξία στη γλουτένη (κοιλιοκάκη) κι ένα σημαντικά μεγαλύτε­ρο ποσοστό που μπορεί να φτάνει το 5-6% υποφέρει από ευαισθησία στη γλουτένη.

Στους ασθενείς με κοιλιοκάκη, η κατανάλωση σιτα­ριού μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις ή βλάβες στις λάχνες του εντερικού τοιχώματος κάτι που εμποδίζει τη φυσιολογική πέψη και απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Μπορεί επίσης να βλάψει το νευρικό σύστημα. Η κοιλιοκάκη ενδέχεται να προκαλέσει διάρροια και προβλήματα ανάπτυξης στα παιδιά, δίνοντας τους, συν τοις άλλοις, μια χλωμή όψη.

Το ιδιαίτερο στοιχείο της κοιλιοκάκης είναι ότι τα συμπτώματα δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτα. Όσοι έχουν πιο διακριτικές μορφές, μπορεί να ζουν με τα συμπτώματα για χρόνια χωρίς να το συνειδητοποιούν. Ίσως υποφέρουν από τον περιστασιακό στομαχόπονο ή ο γιατρός τους ίσως ανακαλύψει ενδείξεις αναιμίας στη διάρκεια των συνηθισμένων αιματολογικών εξετάσεων. Η μόνη αντιμετώπιση είναι η διά βίου αποφυγή τροφών με γλουτένη.

Άλλες πρωτεΐνες που υπάρχουν στο κριθάρι (ορδεΐνη) και στη σίκαλη (σικαλίνη) είναι επίσης τοξικές για τους ασθενείς με κοιλιοκάκη.

Η ευαισθησία στη γλουτένη

Η ευαισθησία στη γλουτένη δεν αποκλείει ισόβια την κατανάλωσή της. Όσοι βρίσκονται σε αυτή την κατάσταση μπορούν να καταναλώνουν σιτηρά χωρίς να ρισκάρουν κάποια σοβαρή ζημιά στο έντερο, οφείλουν όμως να απολαμβάνουν τα προϊόντα αυτά με μέτρο, όπως συμβαίνει και με την ακρί­δα.

Πολλοί είναι εκείνοι που αντιλαμβάνονται την ευ­αισθησία τους όταν αποφύγουν τη γλουτένη για μια δυο βδομάδες και διαπιστώσουν μία γενικότερη ευεξία. Ξαφνικά, τα πεπτικά προβλήματα ή ο τυμπανισμός εξα­φανίζονται, ή έχουν λιγότερους πονοκεφάλους, και οι αρθρώσεις τους πονάνε λιγότερο. Ορισμένοι διαπιστώ­νουν ότι μπορούν και συγκεντρώνονται καλύτερα ή ότι υποφέρουν λιγότερο από κούραση ή εξάντληση.

Μόλις πρόσφατα οι ερευνητές άρχισαν να διερευνούν λεπτο­μερώς την ευαισθησία στη γλουτένη. Η διαγνωστική εικόνα μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: τα συμπτώματα μειώνονται όταν εφαρμοστεί ένα διαιτο­λόγιο χωρίς γλουτένη, παρόλο που οι εξετάσεις για την κοιλιοκάκη εμφανίζονται αρνητικές. Οι λάχνες δεν πα­θαίνουν φλεγμονές ούτε βλάβες, όμως η κατανάλωση υπερβολικής ποσότητας ψωμιού φαίνεται πως έχει δυ­σάρεστες επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα. Το έντερο μπορεί επίσης να καταστεί βραχυπρόθε­σμα πορώδες μετά από μια αγωγή με αντιβιοτικά, με­τά από κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ ή ως αποτέλεσμα στρες.

Η ευαισθησία στη γλουτένη ως απόρροια αυτών των προσωρινών αιτίων μπορεί κά­ποιες φορές να θυμίζει τα συμπτώματα της κανονικής δυσανεξίας στη γλουτένη. Σε αυτές τις περιπτώσεις βοηθά η αποχή από τη γλουτένη για κάποιο διάστημα. Η ανίχνευση συγκεκριμένων μορίων στην επιφάνεια των ερυθρών αιμο­σφαιρίων παίζουν σημαντικό ρόλο στην ασφαλή διά­γνωση.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Δείτε επίσης