Μπορεί το ψυχολογικό στρες να είναι αιτία διαβήτη τύπου 2;

Μέχρι πριν λίγα χρόνια πιστευόταν ότι το στρες απλώς αποκαλύπτει την ύπαρξη διαβήτη ή επιδεινώνει τα συμπτώματά του αλλά δεν τον προκαλεί. Σήμερα, ένα αναδυόμενο σύνολο στοιχείων υποδηλώνει ότι το άγχος  παίζει ρόλο στην αιτιολογία του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2. Ενδεχομένως η κορτιζόλη και άλλες γλυκοκορτικοειδείς ορμόνες να προδιαθέτουν για αντίσταση στην ινσουλίνη.

Η κορτιζόλη ονομάζεται ορμόνη του στρες αλλά στην πραγματικότητα μάς βοηθάει να έχουμε ενέργεια όταν βρεθούμε σε απειλητικές καταστάσεις. Ο τρόπος που το κάνει αυτό είναι μέσω διάσπασης του γλυκογόνου που είναι αποθηκευμένο στο συκώτι ώστε να κυκλοφορήσει περισσότερη η γλυκόζη στο αίμα. Επίσης η κορτιζόλη προωθεί τη μετατροπή ορισμένων αμινοξέων σε γλυκόζη, μια διαδικασία που ονομάζεται γλυκονεογένεση αλλά και την κυκλοφορία των λιπιδίων στο αίμα. Δεν είναι τυχαίο που οι γλυκοκορτικοειδείς ορμόνες ονομάζονται έτσι, ο λόγος είναι ότι αυξάνουν την συγκέντρωση της γλυκόζης στο αίμα.

Όταν όμως βρισκόμαστε συνέχεια σε συνθήκες ψυχολογικού στρες, τότε αυτή η διαδικασία μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο καθώς επαναλαμβάνεται συνεχώς. Αν το πάγκρεας αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα παραγωγής ινσουλίνης, το στρες μπορεί να είναι ο παράγοντας που θα επιδεινώσει τα πράγματα.

Ορισμένες νέες μελέτες δείχνουν ότι το στρες μπορεί να αποτελεί αιτία διαβήτη ακόμα και για τα άτομα που έχουν φυσιολογικό βάρος. Για παράδειγμα, μία μελέτη από ερευνητές του Ινστιτούτου Επιδημιολογίας του Μονάχου και δημοσιεύθηκε στο Psychosomatic Medicine αποφάνθηκε ότι το στρες της δουλειάς ανοίγει το δρόμο για την εμφάνιση του διαβήτη τύπου 2.

Η μελέτη έδειξε ότι σχεδόν ο ένας στους πέντε εργαζομένους του δείγματος βίωνε έντονο εργασιακό στρες. Όσοι στρεσάρονταν πολύ στην εργασία τους είχαν κατά 45% περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν διαβήτη τύπου 2, ανεξάρτητα από το σωματικό βάρος τους και άλλους παράγοντες κινδύνου.

Η μελέτη παρακολούθησε επί 12 χρόνια την πορεία της υγείας 5.337 ανδρών και γυναικών ηλικίας άνω των 29 ετών, που εργάζονταν με πλήρες ωράριο. Κανένας από τους εθελοντές δεν έπασχε από διαβήτη τύπου 2 στην έναρξη της μελέτης αλλά στο τέλος, σχεδόν 300 άτομα είχαν διαγνωστεί με διαβήτη.

Το εργασιακό στρες απεδείχθη καθοριστικός παράγοντας. Ακόμα και τα άτομα με φυσιολογικό βάρος είχαν αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, εάν η δουλειά τους ήταν πολύ απαιτητική και είχαν μικρό έλεγχο χωρίς δυνατότητα συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων.

Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν με ποιον τρόπο το ψυχολογικό στρες μπορεί να οδηγεί σε διαβήτη τύπου 2, αλλά εκτιμούν ότι αιτία είναι η συνεχής παραγωγή ορμονών λόγω διέγερσης του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος.

Το συνεχές στρες αυξάνει τα επίπεδα της γλυκόζης για παρατεταμένα διαστήματα προκαλώντας μεγαλύτερη παραγωγή ινσουλίνης και μέσω αυτής της διαδικασίας μπορεί να προκύπτει αντίσταση στην ινσουλίνη και τελικά διαβήτης τύπου 2. Ένας άλλος μηχανισμός μέσω του οποίου το άγχος επηρεάζει τον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2 μπορεί να είναι η ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Να σημειωθεί ότι οι βιολογικές αλλαγές που προκύπτουν ως αποτέλεσμα χρόνιου άγχους, δεν συμβαίνουν μεμονωμένα αλλά συχνά επιδεινώνονται από τις ανθυγιεινές συμπεριφορές όπως η κακή διατροφή, η σωματική αδράνεια, το κάπνισμα και η μειωμένη τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής. Το ψυχολογικό στρες αντιμετωπίζεται με τον ύπνο, την άσκηση, τη μουσική, το διαλογισμό, το μασάζ και την καλή παρέα.

Πηγή: Type 2 diabetes mellitus and psychological stress — a modifiable risk factor.

Δείτε επίσης