Η άνοιξη δεν είναι μια χαρούμενη εποχή για όσους πάσχουν από σοβαρή αλλεργία στη γύρη των φυτών. Οι κόκκοι της γύρης που απελευθερώνονται από τα φυτά για αναπαραγωγικούς σκοπούς προκαλούν σε ορισμένους ευαίσθητους ανθρώπους ρινική καταρροή, συχνό φτάρνισμα, μπούκωμα της μύτης, δύσπνοια, συριγμό, φαγούρα στα μάτια, βαρύ κεφάλι, δυσκολία στη συγκέντρωση και ξύπνημα στη διάρκεια του ύπνου. Το γεγονός ότι συχνά η μύτη είναι βουλωμένη και η αναπνοή πρέπει να γίνεται με το στόμα προκαλεί ξηροστομία και αυτό επηρεάζει την υγιεινή του στόματος λόγω της έλλειψης σάλιου.
Τα γριπώδη συμπτώματα προέρχονται από το γεγονός ότι το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει ως απειλή ορισμένες ουσίες -συνήθως πρωτεΐνες- που κανονικά είναι αβλαβείς. Οι ουσίες που προκαλούν αλλεργία λέγονται αλλεργιογόνα και εισέρχονται στο σώμα με την εισπνοή, την κατάποση ή μέσω επαφής με το δέρμα. Τουλάχιστον 400 εκατομμύρια -περίπου το 5% των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο- έχουν αλλεργία στη γύρη. Υπάρχουν, φυσικά, και πολλά άλλα είδη αλλεργίας π.χ. σε ουσίες φαρμάκων ή τροφίμων και υπολογίζεται ότι το 20% του παγκόσμιου πληθυσμού εμφανίζει κάποια αλλεργική αντίδραση -η πιο περίεργη αλλεργία είναι ίσως αυτή ορισμένων γυναικών στο αντρικό σπέρμα.
Για να συμβεί μια αλλεργική αντίδραση, το άτομο πρέπει να ευαισθητοποιηθεί πρώτα σε κάποιο αλλεργιογόνο μετά από μία ή περισσότερες εκθέσεις σ’ αυτό. Αρχικά δεν παρουσιάζεται κανένα σύμπτωμα, απλά ο οργανισμός κάνει την “γνωριμία” του με το αλλεργιογόνο. Από εκείνη τη στιγμή παράγονται για το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο ειδικά αντισώματα που λέγονται ανοσοσφαιρίνες Ε (IgE) καθώς και κύτταρα μνήμης. Τότε είναι που ο οργανισμός έχει ευαισθητοποιηθεί.
Τα αντισώματα επικάθονται σε κύτταρα του ανοσοποιητικού όπως είναι τα μαστοκύτταρα (σιτευτικά κύτταρα). Την επόμενη φορά που το ευαισθητοποιημένο άτομο έρθει σε επαφή με το αλλεργιογόνο, αυτό θα συνδεθεί με τα αντισώματα ενεργοποιώντας τα μαστοκύτταρα που βρίσκονται στη μύτη, το στόμα, το δέρμα ή αλλού. Τα μαστοκύτταρα παράγουν μια ουσία που λέγεται ισταμίνη και αρχικά την αποθηκεύουν εντός τους αλλά στη συνέχεια την απελευθερώνουν στην περιοχή που επηρεάζεται από το αλλεργιογόνο. Η ισταμίνη προσκολλάται σε ειδικά σημεία των κυττάρων που ονομάζονται «υποδοχείς» και αυτό ξεκινά μια διαδικασία φλεγμονής.
Οι φαρμακευτικές επιλογές
Υπάρχουν θεραπείες που μπορεί να σας βοηθήσουν. Οι πιο απλές είναι οι εκπλύσεις των ρινικών κόλπων με φυσιολογικό ορό που μπορούν να είναι χρήσιμες για τον καθαρισμό της βλέννας, των αλλεργιογόνων και του φλεγμονώδους υλικού (τη γνωστή μύξα) πριν χρησιμοποιήσετε άλλα φάρμακα. Χρησιμοποιείτε πάντα αποστειρωμένα υγρά για αυτό, διαφορετικά μπορεί να εμφανιστούν δυσάρεστες μολύνσεις των ρινικών κόλπων.
Επειδή τα συμπτώματα της αλλεργίας συχνά οφείλονται στην ισταμίνη, τα αντιισταμινικά έχουν χρησιμοποιηθεί για τη διαχείριση της αλλεργικής ρινίτιδας για δεκαετίες. Υπάρχουν σε δισκία, ρινικό σπρέι ή οφθαλμικές σταγόνες. Η ισταμίνη είναι βασικό χημικό αγγελιοφόρο μόριο στη διαδικασία της αλλεργίας, αλλά δεν είναι το μόνο, ως εκ τούτου, τα αντιισταμινικά είναι για την αντιμετώπιση ήπιων προβλημάτων. Όταν μπορείτε να προβλέψετε την έκθεση σε ένα αλλεργιογόνο, π.χ. όταν πηγαίνετε για πικνίκ στην εξοχή, η λήψη ενός αντιισταμινικού πριν από την έκθεση μπορεί να παρέχει προστασία. Τα αντιισταμινικά, γενικά, είναι καλά για τη φαγούρα, το φτάρνισμα και την καταρροή αλλά δεν ανακουφίζουν καλά από το μπλοκάρισμα της μύτης.
Παρόλο που πολλά αντιισταμινικά είναι διαθέσιμα χωρίς ιατρική συνταγή, έχετε κατά νου ότι μερικά είναι ηρεμιστικά και κάποια μπορεί να είναι επικίνδυνα στην εγκυμοσύνη ή όταν έχετε ορισμένες καρδιακές παθήσεις καθώς μπορεί να αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα που λαμβάνετε. Επιλέξτε τις νεότερες ποικιλίες αντιισταμινικών. Τα παλαιότερα φάρμακα, τα οποία είναι ακόμα διαθέσιμα, προκαλούν υπνηλία και έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλουν σε εργατικά ατυχήματα σε ενήλικες και μαθησιακή διαταραχή στα παιδιά.
Εάν τα αντιισταμινικά δεν προσφέρουν ανακούφιση, η επόμενη θεραπεία είναι τα κορτικοστεροειδή που διατίθενται χωρίς συνταγή. Αυτά είναι αποτελεσματικά για όλες τις αλλεργικές καταστάσεις, συμπεριλαμβανομένης της αλλεργικής ρινίτιδας και του άσθματος. Τα κορτικοστεροειδή χορηγούνται ως ρινικό σπρέι για την αλλεργική ρινίτιδα και μέσω συσκευής εισπνοής για το άσθμα.
Τα κορτικοστεροειδή ρινικά σπρέι μπορούν να ληφθούν πριν εμφανιστούν συμπτώματα της αλλεργικής ρινίτιδας. Μετριάζουν τη φλεγμονή αλλά είναι σύνηθες οι ασθενείς να λένε ότι «δεν κάνουν» για αυτούς. Όμως δεν λαμβάνονται πάντα σωστά. Μπορεί να χρειαστούν πολλές ημέρες για να λειτουργήσουν και πρέπει να λαμβάνονται κάθε μέρα. Δεν πρέπει να τα σνιφάρετε (το φάρμακο θα καταλήξει στον λαιμό σας) και μην τα ψεκάζετε στο ευαίσθητο μεσαίο τμήμα της μύτης, το οποίο μπορεί να αιμορραγήσει.
Για το μπλοκάρισμα της μύτης υπάρχουν τα αποσυμφορητικά δισκία και σπρέι. Μπορούν να φανούν χρήσιμα, αλλά περιορίζονται στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και δεν επιλύουν την υποκείμενη φλεγμονή. Ενώ τα αποσυμφορητικά μπορεί να είναι μια καλή ιδέα όταν δεν μπορείτε να εισπνεύσετε, σχετίζονται με επιδείνωση του οιδήματος όταν υπάρχει κατάχρηση -γι’ αυτό και υπάρχει ο όρος φαρμακευτική ρινίτιδα (rhinitis medicamentosa). Εάν τα παίρνετε αρκετό καιρό, ο οργανισμός διακόπτει τη δική του παροχή, οπότε όταν αφαιρεθεί το φάρμακο, η κατάσταση χειροτερεύει. Άρα, τα αποσυμφορητικά πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ.
