Χαμηλότερα επίπεδα καφέ λιπώδους ιστού (BAT, ή «καφέ λίπος») θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην εξήγηση του γιατί οι Νοτιοασιάτες -που αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πληθυσμού- εμφανίζουν εξαιρετικά υψηλή ευαισθησία στην ανάπτυξη μεταβολικών προβλημάτων, όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο The Lancet Diabetes & Endocrinology το 2014, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέους τρόπους πρόληψης του διαβήτη.
Σε προκλινικές μελέτες, το καφέ λίπος έχει δείξει ευεργετικές επιδράσεις στην ανοχή στη γλυκόζη, στον μεταβολισμό των λιπιδίων και στο σωματικό βάρος. Σε αντίθεση με τα λευκά λιποκύτταρα, τα οποία αποθηκεύουν την πλεονάζουσα ενέργεια του σώματος ως λίπος, τα καφέ λιποκύτταρα του BAT μπορούν να μετατρέπουν μέρος αυτής της ενέργειας (λιπίδια και γλυκόζη) σε μεγάλες ποσότητες θερμότητας όταν το σώμα εκτίθεται στο κρύο. Με αυτόν τον τρόπο, η περίσσεια ενέργειας καίγεται αντί να αποθηκεύεται. Εκτιμάται ότι πλήρως ενεργοποιημένο BAT μπορεί να συνεισφέρει έως και 20% της συνολικής ενεργειακής δαπάνης. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η δραστηριότητα του BAT είναι μειωμένη σε παχύσαρκους ενήλικες.
Οι Νοτιοασιάτες έχουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με τους λευκούς Καυκάσιους. Επιπλέον, στους Νοτιοασιάτες ο διαβήτης τύπου 2 εμφανίζεται σε σημαντικά μικρότερη ηλικία και σε πολύ χαμηλότερο δείκτη μάζας σώματος (BMI). Ωστόσο, μέχρι σήμερα ήταν ελάχιστα γνωστά τα αίτια που υποκρύπτουν αυτές τις διαφορές.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, ερευνητές από την Ολλανδία συνέκριναν τον βασικό ενεργειακό μεταβολισμό, καθώς και τον όγκο και τη δραστηριότητα του BAT, σε 12 υγιείς, αδύνατους Νοτιοασιάτες άνδρες (μέσης ηλικίας περίπου 25 ετών) και σε 12 αντίστοιχους λευκούς Καυκάσιους άνδρες, μετά από έκθεση σε ψύχος. Παράλληλα, μετρήθηκε η επίδραση της έκθεσης στο κρύο στη μη ριγώδη θερμογένεση και στα επίπεδα λιπιδίων στο πλάσμα.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: ο βασικός ενεργειακός μεταβολισμός ήταν σημαντικά χαμηλότερος στους Νοτιοασιάτες συμμετέχοντες (-32% ) σε σύγκριση με τους Καυκάσιους, όπως και ο όγκος του μεταβολικά ενεργού BAT (-34% ). Τα ευρήματα αυτά ήταν σύμφωνα με τη σημαντικά υψηλότερη θερμοκρασία εμφάνισης ρίγους που παρατηρήθηκε στους Νοτιοασιάτες (10,9°C έναντι 8,9°C) κατά την έκθεση στο κρύο, παρά το γεγονός ότι είχαν μεγαλύτερη συνολική λιπώδη μάζα. Οι Νοτιοασιάτες παρουσίασαν επίσης χαμηλότερη ψυχροεπαγόμενη μη ριγώδη θερμογένεση σε σύγκριση με τους Καυκάσιους.
Σύμφωνα με τους επικεφαλής συγγραφείς Mariëtte Boon και Patrick Rensen από το Πανεπιστημιακό Ιατρικό Κέντρο του Leiden στην Ολλανδία, «τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η αύξηση της ποσότητας του BAT ή της δραστηριότητάς του θα μπορούσε να έχει σημαντικό θεραπευτικό δυναμικό στους Νοτιοασιάτες, βοηθώντας στην αυξημένη κάθαρση της γλυκόζης και των λιπαρών οξέων και στη μετατροπή του πλεονάζοντος λευκού λίπους σε θερμότητα, μειώνοντας δυνητικά τον κίνδυνο διαβήτη».
Προσθέτουν ότι «έχει πρόσφατα αποδειχθεί πως το BAT μπορεί να ενεργοποιηθεί στους ανθρώπους έπειτα από 10 ημέρες παρέμβασης με έκθεση στο κρύο. Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να επικεντρωθούν στην αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής, καθώς και σε άλλες επιλογές, όπως φαρμακευτικές παρεμβάσεις, για την αύξηση της δραστηριότητας του BAT. Τέτοιες στρατηγικές θα μπορούσαν τελικά να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση του μεταβολικού φαινότυπου στους Νοτιοασιάτες».
Σε συνοδευτικό Σχόλιο, ο Michael Symonds από το Πανεπιστήμιο του Nottingham στο Ηνωμένο Βασίλειο επισημαίνει: «Καθώς οι Νοτιοασιάτες είναι πολύ πιο ευάλωτοι σε μεταβολικές διαταραχές όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης, είναι σημαντικό να διαπιστωθεί αν αυτά τα άτομα εμφανίζουν ανθεκτικότητα σε καθιερωμένους διεγέρτες της θερμογένεσης του BAT, όπως η χρόνια έκθεση στο κρύο ή τα διαιτητικά διεγερτικά, όπως η καψαϊκίνη. Αυτή η ομάδα αποτελεί πλέον τον ιδανικό στόχο για νέες φαρμακολογικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να προσφέρουν απόδειξη αρχής ότι η ενίσχυση του όγκου ή της λειτουργίας του BAT μπορεί να έχει μακροπρόθεσμα οφέλη για την υγεία έναντι των μεταβολικών νοσημάτων».
Περισσότερες πληροφορίες: Brown adipose tissue volume in healthy lean south Asian adults compared with white Caucasians: a prospective, case-controlled observational study.
