Αποδεικνύεται ότι το ανθρώπινο σώμα είναι εκπληκτικά ικανό στο να «φτιάχνει πέτρες». Δώστε του αρκετό χρόνο και τις κατάλληλες συνθήκες, και θα αρχίσει να κρυσταλλώνει ορυκτά, να σκληραίνει εκκρίσεις και, σε σπάνιες περιπτώσεις, να μετατρέπει μια τραγωδία σε πέτρα. Χολόλιθοι, νεφρόλιθοι, λίθοι στα αμυγδαλικά κρυπτά, λίθοι στους σιελογόνους αδένες και, σε μία από τις πιο παράξενες και θλιβερές γωνιές της ιατρικής ιστορίας, «πέτρινα μωρά».
Το Strange Health του The Conversation διερευνά τα παράξενα, εκπληκτικά και συχνά ανησυχητικά πράγματα που κάνει το σώμα μας. Ο Άνταμ Τέιλορ, καθηγητής ανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ και μακροχρόνιος συνεργάτης του The Conversation. Ο Τέιλορ έχει μελετήσει χρόνια τις πέτρες σε καθημερινά και εξαιρετικά πλαίσια, περιλαμβανομένης μιας σπάνιας γενετικής πάθησης, της αλκαπτονουρίας, όπου το σώμα δεν μπορεί να διασπάσει σωστά συγκεκριμένες πρωτεΐνες, οδηγώντας σε μαυρισμένο χόνδρο, σκούρα ούρα και εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο σχηματισμού λίθων σε ολόκληρο το σώμα – τόσο ανησυχητικό όσο ακούγεται.
Οι πέτρες, εξηγεί ο Τέιλορ, σχηματίζονται όταν ουσίες που κανονικά παραμένουν διαλυμένες σταματούν να συμπεριφέρονται σωστά. Το ασβέστιο, τα φωσφορικά, το ουρικό οξύ και η κυστεΐνη, ένα από τα βασικά αμινοξέα, μπορούν να κρυσταλλωθούν υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Μόλις μερικά μόρια προσκολληθούν, ακολουθούν κι άλλα – και με τον καιρό εμφανίζεται μια πέτρα.
Οι πιο γνωστές και επώδυνες είναι οι νεφρόλιθοι και οι χολόλιθοι. Οι αιχμηρές κρυσταλλικές άκρες τους τραυματίζουν ιστούς, προκαλούν σπασμούς και αιμορραγίες καθώς το σώμα προσπαθεί μάταια να τις περάσει μέσα από στενά κανάλια. Οι μεγαλύτερες πέτρες μπορούν να φράξουν πλήρως τη ροή των ούρων, προκαλώντας σοβαρή βλάβη στους νεφρούς.
Μικρότερες πέτρες σχηματίζονται αλλού. Οι αμυγδαλικές πέτρες εμφανίζονται όταν υπολείμματα τροφής, βακτήρια και νεκρά κύτταρα συγκεντρώνονται στις αμυγδαλές και σκληραίνουν. Οι σιελογόνοι λίθοι σχηματίζονται όταν οι πόροι φράζουν από βακτήρια ή ξένα σώματα, όπως μια τρίχα οδοντόβουρτσας. Σπάνια είναι επικίνδυνες, αλλά συχνά είναι δυσάρεστες, επώδυνες και, όπως δείχνει το διαδίκτυο, γοητευτικά παρακολουθήσιμες κατά την αφαίρεση τους.
Σε ακραίες περιπτώσεις εμφανίζονται τα «πέτρινα μωρά» ή λιθοπέδιον. Εάν μια εγκυμοσύνη δεν μπορεί να συνεχιστεί και το έμβρυο δεν αποβληθεί, το ανοσοποιητικό σώμα το περιβάλλει με ασβέστιο, μετατρέποντάς το σε ουσιαστικά μουμιοποιημένο, για να προλάβει μόλυνση. Ορισμένα ανακαλύπτονται δεκαετίες αργότερα, ακόμη και μετά θάνατον.
Κοινός παράγοντας όλων αυτών των πετρών δεν είναι οι τοξίνες, αλλά η χημεία, η ισορροπία των υγρών και, μερικές φορές, η κακή τύχη. Ο Τέιλορ τονίζει ότι η αφυδάτωση είναι ένας από τους μεγαλύτερους παράγοντες κινδύνου. Όταν τα υγρά επιβραδύνουν, οι ουσίες που κανονικά μεταφέρονται, διαλύονται και αρχίζουν να στερεοποιούνται. Έτσι εμφανίζονται οι πέτρες.
