Μια εβδομαδιαία συνήθεια μπορεί να μειώσει έως και στο μισό τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον, σύμφωνα με καθηγήτρια ιατρικής στη σχολή του Χάρβαρντ. Κι αυτή η συνήθεια δεν είναι κάποιο ακριβό φάρμακο ή περίπλοκη θεραπεία -είναι η έντονη άσκηση.
Σε νέο βίντεο που δημοσίευσε στα social media, η Δρ. Trisha Pasricha, γιατρός στο Beth Israel Deaconess Medical Center και επίκουρη καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, εξήγησε ότι «η έντονη άσκηση είναι το κλειδί». Και διευκρίνισε: «Επιλέξτε κάτι που σας αρέσει πραγματικά και σας κάνει να ιδρώνετε. Όχι διατάσεις, όχι χαλαρό περίπατο. Αυτά είναι εξαιρετικά για άλλους λόγους υγείας, αλλά όχι για τη μείωση του κινδύνου Πάρκινσον».
Η σύστασή της βασίζεται σε μελέτη που παρακολούθησε περισσότερους από 200.000 ανθρώπους γύρω στα 30 τους. Όσοι έκαναν μία έως τρεις ώρες έντονης άσκησης την εβδομάδα είχαν σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν Πάρκινσον αργότερα στη ζωή τους: 17% χαμηλότερο κίνδυνο για τους άνδρες και 39% για τις γυναίκες. Στις επτά ή περισσότερες ώρες εβδομαδιαίως, τα ποσοστά έγιναν ακόμα πιο εντυπωσιακά: 30% για τους άνδρες, 53% για τις γυναίκες.
Τα ευρήματα αυτά δεν είναι μεμονωμένα. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση του 2024, που συνέθεσε 21 μελέτες με δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες, επιβεβαίωσε ότι η υψηλή φυσική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο Πάρκινσον κατά 23% συνολικά, με σαφή γραμμική σχέση: για κάθε αύξηση 10 MET-ωρών την εβδομάδα (περίπου 150-200 λεπτά μέτριας άσκησης), ο κίνδυνος πέφτει κατά 9%.
Γιατί, όμως, η άσκηση προστατεύει;
Η απάντηση βρίσκεται στον εγκέφαλο. Μικρή μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος εξέτασε ασθενείς σε πρώιμο στάδιο Πάρκινσον. Έπειτα από έξι μήνες συστηματικής έντονης άσκησης-στο 80% του μέγιστου καρδιακού ρυθμού που αντιστοιχεί στην ηλικία- οι εξετάσεις έδειξαν ότι βελτιώθηκε η υγεία και η βιωσιμότητα των νευρώνων που παράγουν ντοπαμίνη. Ακριβώς αυτοί οι νευρώνες είναι που εκφυλίζονται στη νόσο Πάρκινσον.
Πειράματα σε ζώα είχαν ήδη δείξει ότι η άσκηση σε κυλιόμενο τάπητα μειώνει την απώλεια ντοπαμίνης στο ραβδωτό σώμα. Στους ανθρώπους, η έντονη άσκηση φαίνεται να κάνει κάτι ακόμα πιο σημαντικό: καθυστερεί την εξέλιξη της νόσου σε όσους έχουν ήδη διαγνωστεί -κάτι που λίγα φάρμακα καταφέρνουν.
Η Δρ. Pasricha τονίζει ότι δεν χρειάζεται να γίνεται κάθε μέρα. Το ζητούμενο είναι η ένταση, όχι η συχνότητα. Ποδηλασία, κολύμπι, τζόκινγκ, τένις -αρκεί να ανεβάζετε καρδιακό παλμό στο 80% της μέγιστης ηλικιακής σας δυνατότητας.
Πέρα από την άσκηση, τι άλλο προστατεύει; Η άσκηση είναι ο ισχυρότερος τροποποιήσιμος παράγοντας, αλλά δεν είναι ο μόνος. Η ίδια μελέτη επιβεβαιώνει ότι ο περιορισμός της έκθεσης σε φυτοφάρμακα και η κατανάλωση τροφών ολικής άλεσης πλούσιων σε φυτικές ίνες μειώνουν επίσης τον κίνδυνο.
Ευρύτερες ανασκοπήσεις προσθέτουν και άλλα θραύσματα στο παζλ: η μεσογειακή διατροφή, τα φλαβονοειδή (μούρα, τσάι, μαύρη σοκολάτα), η καφεΐνη και το τσάι εμφανίζουν προστατευτική δράση, ενώ αντίθετα ο σακχαρώδης διαβήτης, η προδιαβητική κατάσταση, τα βαρέα μέταλλα και οι οργανικοί διαλύτες αυξάνουν τον κίνδυνο .
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η υπόθεση ότι η νόσος μπορεί να ξεκινά από το έντερο, δεκαετίες πριν φτάσει στον εγκέφαλο. Συμπτώματα όπως δυσκοιλιότητα, απώλεια όσφρησης, υπνηλία και σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου θεωρούνται πλέον πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια -το λεγόμενο προδρομικό στάδιο. Η προστασία της εντερικής διαπερατότητας (αποφυγή αντιφλεγμονωδών, υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και αλκοόλ) ίσως αποδειχθεί κρίσιμη.
Το συμπέρασμα είναι απλό: Η έντονη άσκηση δεν είναι απλώς μια ακόμα σύσταση υγείας. Είναι μια από τις ελάχιστες παρεμβάσεις που προλαμβάνουν και ταυτόχρονα θεραπεύουν. Δεν χρειάζεται να γίνετε αθλητής. Χρειάζεται, μερικές ώρες την εβδομάδα, να αναπνέετε βαριά και να ιδρώνετε. Ο εγκέφαλός σας το ανταποδίδει για χρόνια.
