Η παχυσαρκία και η προχωρημένη ηλικία συνδέονται στενά με χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή στον οργανισμό, μια κατάσταση που φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με τη γνωστική έκπτωση και την άνοια. Νέα μελέτη από το Baycrest Centre for Geriatric Care έδειξε ότι άτομα με αυξημένα επίπεδα φλεγμονής αποτελούν περίπου τα δύο τρίτα όσων παρουσιάζουν γνωστική διαταραχή, σε σύγκριση με περίπου το ένα τρίτο των γνωστικά υγιών ενηλίκων.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η συστηματική φλεγμονή μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στις γνωστικές αλλαγές που συχνά συνοδεύουν τη γήρανση. Παράλληλα, αναδεικνύουν παράγοντες του τρόπου ζωής που επηρεάζουν τη φλεγμονή ως πιθανούς στόχους για έγκαιρη μείωση του κινδύνου.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Journal of Alzheimer’s Disease.
Η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή, γνωστή και ως «inflammaging», αυξάνεται σταδιακά με την ηλικία και συμβάλλει στην ευαλωτότητα απέναντι σε νοσήματα που σχετίζονται με τη γήρανση, συμπεριλαμβανομένης της άνοιας. Αν και η φλεγμονή τείνει να αυξάνεται με το πέρασμα του χρόνου, η έντασή της επηρεάζεται έντονα από παράγοντες όπως το σωματικό βάρος, η καρδιαγγειακή υγεία και άλλες πτυχές της σωματικής κατάστασης. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η επίμονη φλεγμονή, ακόμη και όταν δεν εντοπίζεται άμεσα στον εγκέφαλο, μπορεί να συμβάλλει σε μεταβολές της εγκεφαλικής λειτουργίας.
«Η μελέτη αυτή προσφέρει νέα στοιχεία ότι η συστηματική φλεγμονή, η οποία διαμορφώνεται από τον τρόπο ζωής και τη συνολική υγεία, μπορεί να αποτελεί βασικό μηχανισμό που συνδέει τη σωματική υγεία με τη μακροπρόθεσμη λειτουργία του εγκεφάλου», αναφέρει η δρ. Bruna Seixas-Lima, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Πρόκειται για την πρώτη μελέτη που εξετάζει τα επίπεδα φλεγμονής σε μια μεγάλη και ετερογενή ομάδα ηλικιωμένων ενηλίκων που ζουν με διαφορετικές μορφές άνοιας, ήπια γνωστική διαταραχή ή χωρίς καμία γνωστική έκπτωση. Οι συμμετέχοντες προήλθαν από τη μελέτη Comprehensive Assessment of Neurodegeneration and Dementia (COMPASS-ND), η οποία αποτελεί μέρος του Canadian Consortium on Neurodegeneration in Aging (CCNA).
Αυτή η ιδιαίτερα ποικιλόμορφη ομάδα επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν πώς οι παράγοντες υγείας και τρόπου ζωής συμβάλλουν στο inflammaging σε ένα ευρύ φάσμα πραγματικών γνωστικών και ιατρικών καταστάσεων. Αν και η ποιότητα της διατροφής και ο ύπνος επηρέαζαν επίσης τα επίπεδα φλεγμονής, η παχυσαρκία αναδείχθηκε ως ο ισχυρότερος παράγοντας.
Συλλέχθηκαν εκτενή δεδομένα από 514 συμμετέχοντες, τα οποία περιλάμβαναν δείκτες συστηματικής φλεγμονής, ηλικία και φύλο, καρδιαγγειακό και ιατρικό ιστορικό, παράγοντες τρόπου ζωής όπως διατροφή, ύπνος, κάπνισμα και σωματικό βάρος, γνωστικές αξιολογήσεις, καθώς και μεταβολές της λευκής ουσίας του εγκεφάλου όπως καταγράφηκαν με μαγνητική τομογραφία (MRI).
Κύρια ευρήματα της μελέτης:
- Η αυξημένη φλεγμονή ήταν συχνότερη και εντονότερη στα άτομα με γνωστική διαταραχή.
- Η παχυσαρκία αποτέλεσε τον ισχυρότερο παράγοντα του τρόπου ζωής που συνδέεται με τη φλεγμονή, υπερβαίνοντας την επίδραση της ποιότητας της διατροφής και του ύπνου.
- Μεταξύ των ατόμων με άνοια, εκείνα με αγγειακές παθήσεις παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής.
- Πολλοί από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη φλεγμονή κατά τη γήρανση είναι τροποποιήσιμοι μέσω αλλαγών στις συνήθειες και τον τρόπο ζωής.
Η COMPASS-ND αποτελεί μία από τις λεπτομερέστερες συλλογές δεδομένων υγείας και εγκεφαλικής λειτουργίας παγκοσμίως, περιλαμβάνοντας σχεδόν 1.200 Καναδούς ηλικίας 50 έως 90 ετών που ζουν με άνοια ή διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισής της. Η μελέτη περιλαμβάνει άτομα με μικτές μορφές άνοιας, πολλαπλά προβλήματα υγείας, σύνθετες διαγνώσεις και ευθραυστότητα, αντανακλώντας τη γήρανση και τη γνωστική έκπτωση στον πραγματικό κόσμο. Η COMPASS-ND είναι η βασική παρατηρησιακή μελέτη κοόρτης του CCNA, της μεγαλύτερης ερευνητικής πρωτοβουλίας για την άνοια στον Καναδά, με έδρα το Baycrest.
Παρότι παραμένει ασαφές αν η άμεση αντιμετώπιση της φλεγμονής μπορεί να προλάβει την άνοια, τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να συμβάλουν στη διαμόρφωση στρατηγικών για την έγκαιρη αναγνώριση του κινδύνου και την πρόληψη. Η ερευνητική ομάδα πραγματοποιεί ήδη μελέτες παρακολούθησης για να διερευνήσει περαιτέρω τη σχέση μεταξύ φλεγμονής και γνωστικής έκπτωσης.
Περισσότερες πληροφορίες: Bruna Seixas-Lima et al, Peripheral inflammation in a Canadian cohort of neurodegenerative conditions: Occurrence, determinants, and impact, Journal of Alzheimer’s Disease (2025). DOI: 10.1177/13872877251401611.
