Αν και οι άνθρωποι στην Ιαπωνία τείνουν να ζουν περισσότερο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι υγιέστεροι σε σύγκριση με άλλους πληθυσμούς.
Νέα έρευνα από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα δείχνει ότι οι ηλικιωμένοι Ιάπωνες και Σουηδοί έχουν παρόμοιο αριθμό ετών υγιούς ζωής –εάν ως «υγιής» ορίζεται η ζωή στο σπίτι χωρίς την ανάγκη επίσημης φροντίδας ηλικιωμένων. Ωστόσο, η θνησιμότητα μεταξύ των ατόμων που λαμβάνουν φροντίδα ηλικιωμένων είναι χαμηλότερη στην Ιαπωνία από ό,τι στη Σουηδία.
«Ίσως το μεγάλο προσδόκιμο ζωής της Ιαπωνίας δεν οφείλεται πρωτίστως στο ότι ο πληθυσμός είναι υγιέστερος. Τα ευρήματά μας δείχνουν μια πιο λεπτομερή εικόνα και αντίθετα υποδηλώνουν ότι οι διαφορές προκύπτουν κυρίως μεταξύ εκείνων που χρειάζονται φροντίδα», δηλώνει η Karin Modig, ανώτερη λέκτορας και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Ιατρικής του Ινστιτούτου Καρολίνσκα.
Η ίδια ηγήθηκε της μελέτης, η οποία συνέκρινε το εναπομένον προσδόκιμο ζωής στην ηλικία των 75 ετών για γυναίκες και άνδρες στη Σουηδία και την Ιαπωνία χρησιμοποιώντας εκτεταμένα δεδομένα μητρώων. Η μελέτη περιελάμβανε περισσότερα από 850.000 άτομα στη Σουηδία και πάνω από 330.000 άτομα από εννέα δήμους στην Ιαπωνία. Οι συμμετέχοντες κατηγοριοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες ανάλογα με το αν λάμβαναν κατ’ οίκον φροντίδα, διέμεναν σε μονάδες φροντίδας ή δεν είχαν επίσημη φροντίδα ηλικιωμένων.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο BMC Medicine, δείχνουν ότι οι ηλικιωμένοι Ιάπωνες έχουν γενικά χαμηλότερη θνησιμότητα από τους Σουηδούς, αλλά αυτή η διαφορά παρατηρείται κυρίως μεταξύ εκείνων που λαμβάνουν κάποια μορφή φροντίδας ηλικιωμένων.
Μια Ιαπωνίδα 75 ετών θα μπορούσε να αναμένει, κατά μέσο όρο, 10,4 «υγιή» έτη (έτη χωρίς επίσημη φροντίδα) και 5,1 έτη με φροντίδα ηλικιωμένων. Τα αντίστοιχα νούμερα για μια Σουηδή γυναίκα ήταν 9,9 έτη χωρίς φροντίδα και 3,8 έτη με φροντίδα.
«Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες στην Ιαπωνία μπορούν να αναμένουν να περάσουν περισσότερα χρόνια σε φροντίδα ηλικιωμένων, αλλά πρέπει να κατανοήσουμε τι οδηγεί σε αυτές τις διαφορές. Είναι σημαντικό να εντοπίσουμε ποιες πτυχές της φροντίδας ηλικιωμένων επηρεάζουν τη μακροζωία, ειδικά καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι ζουν μέχρι πολύ μεγάλες ηλικίες», δηλώνει ο Shunsuke Murata, ερευνητής στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Σουηδία και στο Πανεπιστήμιο Kobe στην Ιαπωνία.
Για τους άνδρες, οι διαφορές ήταν μικρές, με μέσο όρο 9,8 έτη υγιούς ζωής στην Ιαπωνία σε σύγκριση με 9,6 στη Σουηδία, και 2,2 έτη με φροντίδα ηλικιωμένων στην Ιαπωνία σε σύγκριση με 2,1 έτη στη Σουηδία.
Οι ερευνητές επισημαίνουν αρκετές πιθανές εξηγήσεις για τις διαφορές στη θνησιμότητα μεταξύ εκείνων που λαμβάνουν φροντίδα. Αυτές περιλαμβάνουν διαφορές στο ποιος λαμβάνει φροντίδα ηλικιωμένων και πότε, στον τρόπο οργάνωσης των συστημάτων φροντίδας, στην εκτενέστερη ιατρική θεραπεία στο τέλος της ζωής στην Ιαπωνία και στη μεγαλύτερη εξάρτηση από φροντίδα βασισμένη στην οικογένεια στο σπίτι.
«Αυτά είναι τα πρώτα αποτελέσματα από ένα συνεργατικό έργο που εξετάζει την υγεία των ηλικιωμένων στη Σουηδία και την Ιαπωνία. Έχουμε ήδη ξεκινήσει την επόμενη μελέτη, η οποία θα συγκρίνει την υγεία σε διαφορετικά στάδια φροντίδας», καταλήγει η Karin Modig.
Περισσότερες πληροφορίες: Shunsuke Murata et al, Understanding Japan’s mortality advantage: a comparison of mortality in independent and dependent older adults in Japan and Sweden, BMC Medicine (2026). DOI: 10.1186/s12916-026-04786-z.
