Ο διαβήτης, μια μεταβολική νόσος, αυξάνεται παγκοσμίως και πάνω από το 90% των περιπτώσεων αφορά τον διαβήτη τύπου 2, όπου το σώμα δεν ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στην ινσουλίνη.
Ερευνητές από το Mass General Brigham και το Albert Einstein College of Medicine εντόπισαν μεταβολίτες –μικρά μόρια που βρίσκονται στο αίμα και παράγονται μέσω του μεταβολισμού– οι οποίοι σχετίζονται με τον μελλοντικό κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, και αποκάλυψαν γενετικούς και παράγοντες τρόπου ζωής που μπορεί να επηρεάζουν αυτούς τους μεταβολίτες. Παράλληλα, ανέπτυξαν μια μεταβολομική «υπογραφή» που προβλέπει τον μελλοντικό κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 πέρα από τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου.
Τα αποτελέσματά τους δημοσιεύθηκαν στο Nature Medicine.
Στη μελέτη αυτή, οι ερευνητές παρακολούθησαν 23.634 άτομα με διαφορετικά εθνοτικά υπόβαθρα, από 10 προοπτικές κοόρτες, με παρακολούθηση που έφτανε έως και τα 26 χρόνια. Τα άτομα αυτά δεν είχαν διαβήτη τύπου 2 στην αρχή της μελέτης. Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε 469 μεταβολίτες σε δείγματα αίματος, καθώς και γενετικά δεδομένα, στοιχεία διατροφής και τρόπου ζωής, για να εξετάσει πώς σχετίζονται με τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Από τους μεταβολίτες που εξετάστηκαν, οι 235 βρέθηκαν να σχετίζονται με αυξημένο ή μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, εκ των οποίων οι 67 αποτελούσαν νέες ανακαλύψεις.
Επιρροές διατροφής, τρόπου ζωής και γενετικής
«Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι διαπιστώσαμε πως οι παράγοντες διατροφής και τρόπου ζωής ενδέχεται να ασκούν ισχυρότερη επίδραση στους μεταβολίτες που συνδέονται με τον διαβήτη τύπου 2 σε σύγκριση με τους μεταβολίτες που δεν σχετίζονται με τη νόσο», δήλωσε ο Jun Li, MD, PhD, πρώτος συγγραφέας της μελέτης, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής και αναπληρωτής επιδημιολόγος στο Τμήμα Ιατρικής του Mass General Brigham.
«Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την παχυσαρκία, τη σωματική δραστηριότητα και την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων και ποτών, όπως το κόκκινο κρέας, τα λαχανικά, τα ζαχαρούχα ποτά και ο καφές ή το τσάι. Όλο και περισσότερα δεδομένα δείχνουν ότι αυτοί οι διατροφικοί και συμπεριφορικοί παράγοντες συνδέονται με υψηλότερο ή χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Η μελέτη μας αποκάλυψε ότι συγκεκριμένοι μεταβολίτες μπορεί να λειτουργούν ως πιθανοί μεσολαβητές, συνδέοντας αυτούς τους παράγοντες με τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2».
Οι μεταβολίτες που σχετίζονται με τον διαβήτη τύπου 2 βρέθηκε επίσης ότι συνδέονται γενετικά με κλινικά χαρακτηριστικά και τύπους ιστών που είναι σημαντικοί για τη νόσο. Επιπλέον, η ομάδα ανέπτυξε μια μοναδική υπογραφή 44 μεταβολιτών, η οποία βελτίωσε την πρόβλεψη του μελλοντικού κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.
Σημασία και μελλοντικές κατευθύνσεις
«Η μελέτη μας είναι η μεγαλύτερη και πιο ολοκληρωμένη διερεύνηση των μεταβολικών προφίλ στο αίμα που σχετίζονται με τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, ενσωματώνοντας γενετικά δεδομένα καθώς και δεδομένα διατροφής και τρόπου ζωής από ένα ευρύ φάσμα ανθρώπων, και θέτει σημαντικές βάσεις για μελλοντικές έρευνες», δήλωσε ο Qibin Qi, PhD, ανώτερος συγγραφέας και συν-υπεύθυνος της μελέτης, καθηγητής στο Τμήμα Επιδημιολογίας και Υγείας Πληθυσμών και αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Πληθυσμιακών Κοορτών του Albert Einstein College of Medicine.
«Παρότι τα νέα αυτά ευρήματα προσφέρουν σημαντικές γνώσεις, απαιτούνται επιπλέον πειραματικές μελέτες και κλινικές δοκιμές για να επιβεβαιωθεί η αιτιώδης σχέση αυτών των συσχετίσεων και να αποσαφηνιστεί πώς οι συγκεκριμένες μεταβολικές οδοί συμβάλλουν στην ανάπτυξη του διαβήτη τύπου 2».
Η συνεργατική ερευνητική ομάδα σκοπεύει να συνεχίσει τη διερεύνηση των λόγων για τους οποίους οι άνθρωποι αναπτύσσουν διαβήτη μέσω διαφορετικών βιολογικών οδών, με στόχο την ανάπτυξη πιο στοχευμένων στρατηγικών πρόληψης για άτομα υψηλού κινδύνου.
«Η καλύτερη κατανόηση των βιολογικών μηχανισμών πίσω από τη νόσο μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων θεραπειών», δήλωσε ο Li. «Τα ευρήματά μας θέτουν τις βάσεις για μια βαθύτερη κατανόηση του διαβήτη τύπου 2 και ενδέχεται να συμβάλουν στη διαμόρφωση στρατηγικών πρόληψης ακριβείας που στοχεύουν συγκεκριμένες μεταβολικές οδούς».
Περισσότερες πληροφορίες: Circulating metabolites, genetics, and lifestyle factors in relation to future risk of Type 2 diabetes, Nature Medicine (2026). DOI: 10.1038/s41591-025-04105-8.
