Μια μελέτη του 2020, που χρηματοδοτήθηκε από το Kidney Research UK και το Medical Research Council, διαπίστωσε ότι το λίπος σε ολόκληρο το σώμα αυξάνει τον κίνδυνο και όχι μόνο το λίπος γύρω από τη μέση (κοιλιακό λίπος). Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο έλεγχος του σωματικού βάρους θα μπορούσε να αποτελέσει έναν νέο τρόπο διαχείρισης του κινδύνου νεφρικής νόσου. Η έρευνα δημοσιεύθηκε σήμερα στο Journal of the American Society of Nephrology.
Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νεφρικής νόσου. Ωστόσο, δεν ήταν σαφές αν η παχυσαρκία προκαλεί άμεσα τη νόσο ή αν εμπλέκονται άλλοι παράγοντες, όπως η αυξημένη κατανάλωση αλατιού.
Στη νέα αυτή έρευνα, η ομάδα μελέτησε σχεδόν 300.000 δείγματα DNA από τη βάση δεδομένων UK Biobank. Οι ερευνητές αναζήτησαν περισσότερες από 1.000 γενετικές παραλλαγές που είναι γνωστό ότι προδιαθέτουν για υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος (BMI) ή σε αυξημένη εναπόθεση κοιλιακού λίπους. Τα άτομα που φέρουν αυτές τις γενετικές παραλλαγές έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, επειδή κληρονομούν αυτά τα γονίδια.
Ο καθηγητής Will Herrington, από τη Μονάδα Έρευνας Πληθυσμιακής Υγείας του Medical Research Council στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ο οποίος συν-ηγήθηκε της έρευνας, εξηγεί: «Διαπιστώσαμε ότι αυτές οι γενετικές παραλλαγές συνδέονταν σταθερά με τη νεφρική νόσο -κάθε αύξηση του BMI κατά 5 kg/m² προκαλούσε περίπου 50% αύξηση του κινδύνου για χρόνια νεφρική νόσο. Η χρήση γενετικής προσέγγισης μάς επέτρεψε να είμαστε πιο αυστηροί από μια συμβατική προσέγγιση και να αποκλείσουμε άλλους παράγοντες».
Η ερευνητική ομάδα διαπίστωσε ότι ο κίνδυνος νεφρικής νόσου δεν άλλαζε ανάλογα με το πού συσσωρευόταν το λίπος. Αυξανόταν στον ίδιο βαθμό, είτε το λίπος εναποτιθόταν κεντρικά (γύρω από τα όργανα) είτε γενικότερα στο σώμα (όπως στα πόδια και στα χέρια).
Ο καθηγητής Herrington συνεχίζει: «Σε ορισμένες παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία, όπως οι καρδιοπάθειες, το λίπος γύρω από τα κοιλιακά όργανα είναι πιο επιβλαβές από το λίπος που συσσωρεύεται στους γλουτούς. Όμως τα αποτελέσματά μας δείχνουν ξεκάθαρα ότι, ανεξάρτητα από το πού εναποτίθεται στο σώμα, το λίπος αυξάνει τον κίνδυνο νεφρικής νόσου».
Για να κατανοήσουν γιατί συμβαίνει αυτό, οι ερευνητές εξέτασαν αν οι γενετικές παραλλαγές που προδιαθέτουν στην παχυσαρκία σχετίζονται επίσης με τον διαβήτη ή την υπέρταση, δύο καταστάσεις που οδηγούν σε νεφρική νόσο. Η ομάδα διαπίστωσε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις νεφρικής νόσου που σχετίζεται με την παχυσαρκία, ο διαβήτης και η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελούν τις βασικές αιτίες. Όταν το λίπος εναποτίθεται γύρω από τα κεντρικά όργανα, η νεφρική νόσος προκαλείται σχεδόν αποκλειστικά από τον διαβήτη. Αντίθετα, όταν το λίπος κατανέμεται γενικά στο σώμα, τόσο ο διαβήτης όσο και η υπέρταση συμβάλλουν στην εμφάνιση της νεφρικής νόσου.
Ο καθηγητής Herrington εξηγεί: «Αυτό είναι ενθαρρυντικό, γιατί ήδη γνωρίζουμε πολλά για τον διαβήτη και την υπέρταση και διαθέτουμε θεραπείες γι’ αυτά. Αν μπορέσουμε να προλάβουμε τον διαβήτη και να ελέγξουμε την αρτηριακή πίεση σε άτομα που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα, ίσως μπορέσουμε να αποτρέψουμε πολλές περιπτώσεις νεφρικής νόσου εξαρχής. Τελικά, αυτά τα αποτελέσματα μας δίνουν όλους ένα ακόμη κίνητρο να διαχειριστούμε το βάρος μας».
Συνεχίζει: «Μια νέα κατηγορία φαρμάκων, οι γλιφλοζίνες, μειώνουν την ικανότητα των νεφρών να συγκρατούν ζάχαρη και αλάτι, επιτρέποντας στον οργανισμό να αποβάλλει πιο εύκολα την περίσσεια αυτών των ουσιών. Αυτό βοηθά τα άτομα με διαβήτη να ελέγχουν το βάρος και την αρτηριακή τους πίεση, ενώ πρόσφατες κλινικές δοκιμές δείχνουν ότι είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη θεραπεία της διαβητικής νεφρικής νόσου, καθώς και άλλων νεφρικών παθήσεων. Αυτή τη στιγμή διεξάγουμε μια μεγάλη κλινική δοκιμή για να διαπιστώσουμε αν αυτό ισχύει και σε ένα ευρύτερο φάσμα ατόμων με νεφρικά προβλήματα».
Η Δρ Aisling McMahon, εκτελεστική διευθύντρια έρευνας, καινοτομίας και πολιτικής στο Kidney Research UK, δήλωσε: «Περίπου τρία εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με χρόνια νεφρική νόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μία από τις προτεραιότητες του οργανισμού είναι ο μετασχηματισμός των θεραπειών για τη νεφρική νόσο και η εύρεση νέων τρόπων πρόληψής της. Αναγνωρίζοντας την παχυσαρκία ως νέο παράγοντα κινδύνου για τη νεφρική νόσο, αυτή η σημαντική έρευνα αποκαλύπτει νέους λόγους για τους οποίους γιατροί, ασθενείς και επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να στηρίξουν μια ανανεωμένη εστίαση στη διαχείριση του βάρους και να ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να αναζητήσουν τρόπους βελτίωσης της υγείας τους».
Και προσθέτει: «Παρακολουθούμε με μεγάλο ενδιαφέρον τις κλινικές δοκιμές των γλιφλοζινών. Αν οι δοκιμές δείξουν ότι αυτά τα φάρμακα μπορούν να ωφελήσουν ακόμη ευρύτερες ομάδες ασθενών, θα θέλαμε να δούμε αυτά τα ερευνητικά ευρήματα να ενσωματώνονται γρήγορα στην κλινική πράξη, ώστε να ωφεληθούν ασθενείς σε ολόκληρη τη χώρα. Παράλληλα με την πρόληψη της νεφρικής νόσου, δεσμευόμαστε και στη διατήρηση της σωματικής δραστηριότητας των ανθρώπων μετά τη διάγνωση. Γι’ αυτό υποστηρίζουμε το Kidney Beam, μια διαδικτυακή πλατφόρμα άσκησης και ευεξίας για άτομα με νεφρική νόσο».
Περισσότερες πληροφορίες: Pengfei Zhu et al. Conventional and Genetic Evidence on the Association between Adiposity and CKD, Journal of the American Society of Nephrology (2020). DOI: 10.1681/ASN.2020050679.
