Η απώλεια βάρους βελτιώνει σημαντικά την μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία σε άτομα με παχυσαρκία. Η αναδιαμόρφωση του λιπώδους ιστού είναι κεντρικής σημασίας για αυτές τις ποικίλες και σημαντικές κλινικές επιδράσεις. Ωστόσο, παραδόξως, λίγα είναι γνωστά για τους υποκείμενους μηχανισμούς, γεγονός που αποτελεί εμπόδιο στην πρόοδο της θεραπείας. Καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με παχυσαρκία ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο, ποτέ δεν υπήρξε μεγαλύτερη ανάγκη να κατανοήσουμε τις αντίθετες επιπτώσεις της παχυσαρκίας και της απώλειας βάρους στην μεταβολική υγεία.
Οι επιστήμονες έχουν δημιουργήσει τον πρώτο λεπτομερή χαρακτηρισμό των αλλαγών που προκαλεί η απώλεια βάρους στον ανθρώπινο λιπώδη ιστό, αναλύοντας εκατοντάδες χιλιάδες κύτταρα. Βρήκαν μια σειρά θετικών επιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης των κατεστραμμένων, γερασμένων κυττάρων και του αυξημένου μεταβολισμού των επιβλαβών λιπών.
Οι ερευνητές λένε ότι τα ευρήματα βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση του πώς η απώλεια βάρους οδηγεί σε βελτιώσεις στην υγεία σε μοριακό επίπεδο, κάτι που στο μέλλον θα μπορούσε να βοηθήσει στην ανάπτυξη θεραπειών για ασθένειες όπως ο διαβήτης τύπου 2.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, συνέκρινε δείγματα λιπώδους ιστού από άτομα με υγιές βάρος με δείγματα από άτομα με σοβαρή παχυσαρκία (ΔΜΣ άνω του 35) που υποβλήθηκαν σε βαριατρική χειρουργική επέμβαση απώλειας βάρους.
Ελήφθησαν δείγματα κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης και πέντε μήνες μετά την επέμβαση, όταν τα άτομα αυτά είχαν χάσει 25 κιλά κιλά κατά μέσο όρο. Οι ερευνητές από το Εργαστήριο Ιατρικών Επιστημών του Συμβουλίου Ιατρικής Έρευνας (MRC) στο Λονδίνο του Ηνωμένου Βασιλείου και από το Imperial College London, ανέλυσαν την γονιδιακή έκφραση σε περισσότερα από 170.000 κύτταρα που αποτελούσαν τα δείγματα λιπώδους ιστού, από 70 άτομα. Διαπίστωσαν ότι η απώλεια βάρους ενεργοποιεί την αποικοδόμηση και την ανακύκλωση των λιπιδίων. Αυτή η διαδικασία ανακύκλωσης θα μπορούσε να είναι υπεύθυνη για την καύση ενέργειας και την αντιστροφή της επιβλαβούς συσσώρευσης λίπους σε άλλα όργανα όπως το ήπαρ και το πάγκρεας.
Οι ερευνητές λένε ότι θα χρειαστεί περαιτέρω μελέτη για να διαπιστωθεί εάν η ανακύκλωση λιπιδίων συνδέεται με τις θετικές επιπτώσεις της απώλειας βάρους στην υγεία, όπως η ύφεση του διαβήτη τύπου 2.
Διαπίστωσαν επίσης ότι η απώλεια βάρους εκκαθάρισε γερασμένα κύτταρα, τα οποία συσσωρεύονται σε όλους τους ιστούς. Τα γερασμένα κύτταρα προκαλούν βλάβες επειδή δεν λειτουργούν πλέον σωστά και απελευθερώνουν σήματα που οδηγούν σε φλεγμονή και ουλές των ιστών.
Η απώλεια του βάρους δεν βελτίωσε τις επιπτώσεις της παχυσαρκίας σε ορισμένες πτυχές του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα φλεγμονώδη ανοσοκύτταρα, τα οποία διείσδυαν στο λίπος των ατόμων με παχυσαρκία, δεν ανακάμπτουν πλήρως ακόμη και μετά την απώλεια βάρους. Αυτός ο τύπος μνήμης φλεγμονωδών κυττάρων θα μπορούσε να είναι επιβλαβής μακροπρόθεσμα εάν οι άνθρωποι ξαναπάρουν βάρος.
Ο Δρ. William Scott, από το Εργαστήριο Ιατρικών Επιστημών MRC και από το Imperial College London, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης, δήλωσε: «Γνωρίζουμε εδώ και καιρό ότι η απώλεια βάρους είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για την αντιμετώπιση των επιπλοκών της παχυσαρκίας, όπως ο διαβήτης, αλλά δεν έχουμε κατανοήσει πλήρως το γιατί. Αυτή η μελέτη παρέχει έναν λεπτομερή χάρτη του τι μπορεί στην πραγματικότητα να οδηγεί σε ορισμένα από αυτά τα οφέλη για την υγεία σε επίπεδο ιστών και κυττάρων.
«Οι λιπώδεις ιστοί έχουν πολλές υποτιμημένες επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, της θερμοκρασίας του σώματος, των ορμονών που ελέγχουν την όρεξη, ακόμη και της αναπαραγωγικής υγείας. Ελπίζουμε ότι οι νέες πληροφορίες από μελέτες όπως η δική μας θα αρχίσουν να ανοίγουν το δρόμο για την ανάπτυξη καλύτερων θεραπειών για τον διαβήτη και άλλα προβλήματα υγείας που προκαλούνται από το υπερβολικό σωματικό λίπος».
Η Δρ. Faye Riley, επικεφαλής επικοινωνίας έρευνας στο Diabetes UK, δήλωσε: «Για ορισμένους ανθρώπους, η απώλεια βάρους μπορεί να θέσει τον διαβήτη τύπου 2 σε ύφεση. Αλλά η απώλεια βάρους είναι δύσκολη και οι τρέχουσες προσεγγίσεις δεν λειτουργούν για όλους. Αυτή η έρευνα προσφέρει μια σπάνια ματιά στις αλλαγές που συμβαίνουν στον λιπώδη ιστό κατά την απώλεια βάρους, οι οποίες μπορεί να είναι το κλειδί για τη βελτίωση της υγείας και την ύφεση του διαβήτη τύπου 2.
«Εμβαθύνοντας την κατανόησή μας για αυτές τις διαδικασίες, η μελέτη θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε καινοτόμες θεραπείες που μιμούνται τις επιδράσεις της απώλειας βάρους, βοηθώντας ενδεχομένως άτομα με διαβήτη τύπου 2 να διαχειριστούν την πάθησή τους ή να εισέλθουν σε ύφεση».
Συλλογικά, τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν ότι η απώλεια βάρους έχει σημαντικές επιπτώσεις στις κυτταρικές διεργασίες που επηρεάζουν την μεταβολική υγεία και τη μακροζωία.
Περισσότερες πληροφορίες: William Scott, Selective remodelling of the adipose niche in obesity and weight loss, Nature (2025). DOI: 10.1038/s41586-025-09233-2. www.nature.com/articles/s41586-025-09233-2.
