Aπό τις Amanda Meyer, Monika Zimanyi, The Conversation.
Όλοι έχουμε νιώσει το συναίσθημα. Ντρέπεσαι και μετά να που είναι: ένα ζεστό κοκκίνισμα ανεβαίνει στον λαιμό και στα μάγουλά σου. Όσο περισσότερο το σκέφτεσαι, τόσο πιο ζεστός και κόκκινος γίνεσαι. Αν κάποιος σε ρωτήσει “κοκκινίζεις;” σε κάνει μόνο να κοκκινίζεις περισσότερο.
Λοιπόν, γιατί το κάνουμε; Όταν είμαστε ήδη αμήχανοι, αυτή η ακούσια αντίδραση μπορεί να μοιάζει με μια πρόσθετη τιμωρία. Αλλά η εξελικτική επιστήμη υποδηλώνει ότι το κοκκίνισμα μπορεί στην πραγματικότητα να έχει κοινωνικά πλεονεκτήματα. Ας ρίξουμε μια ματιά.
Τι είναι το κοκκίνισμα;
Το κοκκίνισμα είναι η ορατή αντίδραση του σώματός μας όταν νιώθουμε συναισθήματα όπως αμηχανία, ντροπαλότητα ή αυτοσυνειδησία. Προκαλείται από μια σύντομη έκρηξη αυξημένης ροής αίματος στο δέρμα των αυτιών, του προσώπου, του λαιμού ή του στήθους.
Όταν ένα συναίσθημα προκαλεί κοκκίνισμα, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα -το οποίο ελέγχει τις αυτόματες λειτουργίες του σώματος- ενεργοποιείται και απελευθερώνει αδρεναλίνη (επινεφρίνη). Αυτό κάνει τους μικροσκοπικούς μύες στα αιμοφόρα αγγεία να χαλαρώνουν.
Στο σώμα, η αδρεναλίνη συσφίγγει τα αιμοφόρα αγγεία, αλλά στο πρόσωπο κάνει το αντίθετο -διαστέλλονται. Αυτό σημαίνει ότι περισσότερο αίμα ρέει στο δέρμα και κάνει το πρόσωπο να νιώθει ζεστό.
Κοκκινίζουμε λόγω αυτής της ξαφνικής ροής αίματος κοντά στην επιφάνεια του δέρματος.
Τα άτομα με ανοιχτόχρωμες αποχρώσεις δέρματος δείχνουν αυτή την ερυθρότητα πιο καθαρά. Σε πιο σκούρους τόνους δέρματος, η αλλαγή μπορεί να είναι λιγότερο ορατή ή καθόλου ορατή, αλλά η ίδια φυσιολογική διαδικασία εξακολουθεί να συμβαίνει.
Ανεξάρτητα από το αν οι άλλοι μπορούν να το δουν, θα εξακολουθείτε να νιώθετε ζεστασιά ή μυρμήγκιασμα στο πρόσωπό σας.
Ο κοινωνικός ρόλος του κοκκινίσματος
Οι άνθρωποι κοκκινίζουν όταν αισθάνονται έντονα αμήχανα, κάτι που γενικά προκαλείται από ανεπιθύμητη κοινωνική προσοχή.
Έτσι, παρόλο που εμπλέκεται το σύστημα «μάχης ή φυγής», το κοκκίνισμα δεν αφορά την προετοιμασία για κίνδυνο. Αντίθετα, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι εξελίχθηκε ως κοινωνικό σήμα, ένας τρόπος να δείξουμε στους άλλους ότι αναγνωρίζουμε ένα λάθος ή ότι νιώθουμε αμηχανία.
Αυτό μπορεί στην πραγματικότητα να βοηθήσει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης, επειδή οι άνθρωποι συχνά βλέπουν το κοκκίνισμα ως ένδειξη ειλικρίνειας ή εντιμότητας -ειδικά επειδή είναι ακούσιο. Το κοκκίνισμα μπορεί να σηματοδοτήσει μια μη λεκτική συγγνώμη για ένα κοινωνικό λάθος που μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση των κοινωνικών δεσμών μετά από μια παράβαση.
Διαφορετικά συναισθήματα μπορούν να μας κάνουν να κοκκινίσουμε -αλλά ο μηχανισμός είναι ο ίδιος: αύξηση της ροής του αίματος στο πρόσωπο και μας κάνει να νιώθουμε ζεστά.
Η διαφορά είναι ότι το κοκκίνισμα σε θυμό, για παράδειγμα, προέρχεται από διέγερση και απογοήτευση, ενώ το κοκκίνισμα από αμηχανία προέρχεται από αυτογνωσία και κοινωνικό συναίσθημα.
Οι άνθρωποι κοκκινίζουν για διαφορετικούς λόγους. Για παράδειγμα, μια μελέτη διαπίστωσε ότι τα παιδιά με κοινωνικό άγχος κοκκίνιζαν από αμηχανία όταν τους έδιναν υπερβολικό έπαινο, σε σύγκριση με μέτριο έπαινο ή καθόλου έπαινο.
Σε μια μελέτη παρακολούθησης, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που σημείωσαν υψηλή βαθμολογία στον ναρκισσισμό -που σημαίνει ότι είχαν υπερβολική αίσθηση αυτο-σημασίας, ήθελαν θαυμασμό και δεν είχαν ενσυναίσθηση- κοκκίνιζαν μόνο όταν τους έδιναν μέτριο έπαινο. Οι ερευνητές υπέθεσαν ότι αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι ο έπαινος που δόθηκε δεν αντιστοιχούσε στο πόσο καλά πίστευε το παιδί ότι τα πήγε.
Ποιος είναι πιο πιθανό να κοκκινίσει;
Οι γυναίκες και οι νεότεροι άνθρωποι κοκκινίζουν περισσότερο. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί συχνά συνδέεται με τη νεότητα, τη ζωντάνια και τη γονιμότητα. Τα άτομα με κοινωνικό άγχος είναι επίσης πιο πιθανό να κοκκινίσουν.
Αλλά καθώς μεγαλώνουμε και έχουμε περισσότερη εμπειρία ζωής, τείνουμε να κοκκινίζουμε λιγότερο. Αυτό μπορεί να υποδηλώνει ότι είμαστε πιο εξοικειωμένοι με τους κοινωνικούς κανόνες -ή λιγότερο ενοχλημένοι αν τους παραβιάζουμε.
Τα άτομα με ερύθημα προσώπου (επίμονη ερυθρότητα του προσώπου) συχνά θεωρούνται λανθασμένα ότι κοκκινίζουν. Αλλά αυτή η πάθηση μπορεί να έχει ποικίλες αιτίες, όπως ροδόχρου ακμή, αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, αντιδράσεις σε φάρμακα και ερυθηματώδη λύκο (μια χρόνια αυτοάνοση ασθένεια).
Τα ζώα μπορούν επίσης να κοκκινίσουν
Ορισμένα πρωτεύοντα έχουν χλωμό δέρμα προσώπου που μπορεί να κοκκινίσει, όπως οι ιαπωνικοί μακάκοι και οι φαλακροί ουακάρι.
Για τους μανδρίλους, ένα άλλο είδος πρωτεύοντος, το κοκκίνισμα παίζει σημαντικό ρόλο στη γονιμότητα. Τα θηλυκά έχουν σκούρο πρόσωπο όταν είναι μικρά και μετά τον τοκετό. Αλλά τα πρόσωπά τους γίνονται έντονα κόκκινα κατά τη διάρκεια της ωοθυλακικής φάσης του εμμηνορροϊκού κύκλου τους, διαφημίζοντας τη γονιμότητά τους. Όταν τα αρσενικά μαντρίλια βρίσκονται παρουσία γόνιμων θηλυκών, τα πρόσωπά τους γίνονται πιο κόκκινα καθώς παράγουν περισσότερη τεστοστερόνη.
Οι τάσεις στο ανθρώπινο μακιγιάζ μπορεί να προκαλούν παρόμοιες τελετουργίες γονιμότητας και έλξης, είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα.
Για παράδειγμα, το TikTok και το Instagram είναι γεμάτα με άτομα που είναι «εθισμένα» στο κοκκίνισμα χρησιμοποιώντας hashtags όπως #Blushaholics και #BlushBlindness. Το έντονο ρουζ φοριέται επίσης ευρέως από συγκροτήματα K-Pop -και όχι μόνο από γυναικεία συγκροτήματα.
Επειδή το κοκκίνισμα είναι μια ακούσια αντίδραση, δεν μπορείτε να σταματήσετε ένα ρουζ μόλις εμφανιστεί. Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ένα είδος της ψυχοθεραπείας που βοηθά στην αναδιαμόρφωση μη βοηθητικών σκέψεων και συμπεριφορών) μπορεί να ωφελήσει άτομα που κοκκινίζουν λόγω κοινωνικού άγχους.
Σε σπάνιες περιπτώσεις όπου η αιτία είναι ένα υπερδραστήριο συμπαθητικό νευρικό σύστημα, μπορεί να συνιστάται χειρουργική επέμβαση. Υπάρχουν δύο είδη: μια συμπαθεκτομή αφαιρεί ένα κομμάτι της συμπαθητικής αλυσίδας – μια μακριά αλυσίδα νευρικών ινών που εκτείνεται δίπλα στη σπονδυλική στήλη, ενώ μια συμπαθητικοτομή κόβει αυτήν την αλυσίδα κοντά στο δεύτερο πλευρό, όπου ενώνεται με αυτήν τη σπονδυλική στήλη. Τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτές οι διαδικασίες είναι αποτελεσματικές και μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής για άτομα με σοβαρά συμπτώματα.
Αλλά για τους περισσότερους ανθρώπους, το κοκκίνισμα δεν θα απαιτήσει ιατρική παρέμβαση. Εάν μπορείτε να ξεπεράσετε την αμηχανία, αυτή η ακούσια αντίδραση μπορεί να είναι μια ευκαιρία να αναλογιστείτε τα σήματα του σώματός σας και τι αποκαλύπτουν για τον εαυτό σας και τον τρόπο με τον οποίο συνδέεστε με τον κόσμο.
