Τα βρέφη των οποίων το έντερο αποικίζεται από νωρίς με συγκεκριμένους τύπους βακτηρίων εμφανίζουν μικρότερη πιθανότητα να αναπτύξουν αλλεργίες και άσθμα, σύμφωνα με νέα διεθνή μελέτη υπό την καθοδήγηση του Πολυτεχνείου της Δανίας (DTU).
Ερευνητές στη Δανία ανέπτυξαν μια πρωτοποριακή προσέγγιση που αξιοποιεί φυσικά παραγόμενες ουσίες από βακτήρια του εντέρου, με στόχο τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης αυτών των χρόνιων παθήσεων στην παιδική ηλικία. Η έρευνα δείχνει ότι τα βρέφη που αποικίζονται νωρίς με συγκεκριμένους τύπους bifidobacteria έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αλλεργίες και άσθμα, καθώς τα βακτήρια αυτά παράγουν στο έντερο έναν μεταβολίτη που καταπραΰνει τις ανοσολογικές αντιδράσεις σε αλλεργιογόνα.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Microbiology, ενδέχεται να επηρεάσουν ουσιαστικά τον τρόπο πρόληψης των αλλεργιών και του άσθματος, δύο από τις συχνότερες χρόνιες παθήσεις στα παιδιά. Η ενίσχυση της μικροχλωρίδας του εντέρου κατά τους πρώτους μήνες της ζωής αναδεικνύεται ως κρίσιμο παράθυρο παρέμβασης με δυνητικά σημαντικά οφέλη για τη δημόσια υγεία.
Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται μια βακτηριακή ουσία, ο μεταβολίτης 4-hydroxyphenyl lactate (4-OH-PLA). Οι ερευνητές παρακολούθησαν 147 παιδιά από τη γέννηση έως την ηλικία των πέντε ετών και διαπίστωσαν ότι όσα βρέφη είχαν υψηλή αφθονία συγκεκριμένων bifidobacteria στο έντερό τους παρουσίαζαν μειωμένη τάση ανάπτυξης αλλεργικών αντιδράσεων.
Σε εργαστηριακά πειράματα με ανθρώπινα ανοσοκύτταρα, η 4-OH-PLA φάνηκε να μειώνει την παραγωγή της ανοσοσφαιρίνης Ε (IgE) — ενός αντισώματος που παίζει κεντρικό ρόλο στις αλλεργικές αντιδράσεις — κατά περίπου 60%, χωρίς να επηρεάζει την παραγωγή άλλων αντισωμάτων. Η IgE λειτουργεί ως «μόριο συναγερμού» στις αλλεργίες, ενεργοποιώντας ανοσοκύτταρα όταν το σώμα εκτίθεται σε αλλεργιογόνα όπως η γύρη ή πρωτεΐνες τροφίμων.
Η ανάλυση βασίστηκε σε εκτεταμένα δεδομένα από τρεις μεγάλες μελέτες σε Σουηδία, Γερμανία και Αυστραλία. Οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα κοπράνων βρεφών με γενετικές και μεταβολικές αναλύσεις, χαρτογραφώντας τόσο τη βακτηριακή σύνθεση όσο και τα επίπεδα μεταβολιτών, ενώ παράλληλα μέτρησαν επίπεδα IgE στο αίμα έναντι τροφικών και αερομεταφερόμενων αλλεργιογόνων.
Η επικεφαλής της μελέτης, καθηγήτρια Σουζάν Μπριξ Πέντερσεν από το DTU, επισημαίνει ότι για πρώτη φορά εντοπίζεται με σαφήνεια ένας συγκεκριμένος βιολογικός μηχανισμός που μπορεί να καταστείλει την ανάπτυξη αλλεργικών αντιδράσεων ήδη από τη βρεφική ηλικία. Όπως σημειώνει, αν η γνώση αυτή μετατραπεί σε προληπτική στρατηγική — για παράδειγμα μέσω προβιοτικών συμπληρωμάτων ή εμπλουτισμένου βρεφικού γάλακτος — θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό βήμα στην αντιμετώπιση των αλλεργιών και του άσθματος.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τους παράγοντες που ευνοούν την πρώιμη αποίκιση του εντέρου με bifidobacteria. Διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που γεννήθηκαν με φυσιολογικό τοκετό είχαν έως και 14 φορές περισσότερες πιθανότητες να αποκτήσουν τα βακτήρια αυτά από τις μητέρες τους. Επιπλέον, ο αποκλειστικός θηλασμός και η πρώιμη επαφή με άλλα παιδιά συνέβαλαν στην αύξηση της παρουσίας τους στο έντερο.
Όπως τονίζουν, αν και οι φυσικοί αυτοί μηχανισμοί λειτουργούν προστατευτικά, ο σύγχρονος τρόπος ζωής έχει οδηγήσει στη μείωση της παρουσίας των bifidobacteria, καθιστώντας αναγκαία την αναζήτηση εναλλακτικών προληπτικών παρεμβάσεων για βρέφη που δεν αποικίζονται επαρκώς.
Τα αποτελέσματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι η προσθήκη της 4-OH-PLA ή προβιοτικών βακτηρίων που παράγουν τον μεταβολίτη αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει νέα στρατηγική πρόληψης αλλεργιών και άσθματος. Οι ερευνητές διερευνούν τη δυνατότητα ανάπτυξης συμπληρωμάτων ή βρεφικού γάλακτος εμπλουτισμένου με τα συγκεκριμένα bifidobacteria ή τους μεταβολίτες τους, ώστε να επιτευχθούν στοχευμένες παρεμβάσεις στο κρίσιμο πρώιμο στάδιο διαμόρφωσης του ανοσοποιητικού συστήματος.
Η καθηγήτρια Πέντερσεν συμμετέχει ήδη στην κλινική δοκιμή BEGIN στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Aarhus, όπου χορηγείται σε βρέφη ένα από τα bifidobacteria που έχουν δείξει ευεργετική δράση. Αν τα αποτελέσματα είναι θετικά, εκτιμάται ότι μια νέα προληπτική στρατηγική θα μπορούσε να είναι διαθέσιμη μέσα σε λίγα χρόνια, ενώ για θεραπευτικές εφαρμογές σε παιδιά με εγκατεστημένο άσθμα ή αλλεργίες το χρονοδιάγραμμα παραμένει μεγαλύτερο, έως και μία δεκαετία.
