Οι τρέχουσες συστάσεις από μεγάλους οργανισμούς υγείας ορίζουν ότι εάν ένα άτομο έχει ΔΜΣ στην περιοχή της παχυσαρκίας (>30 kg/m2), θα πρέπει να του δίνεται η συμβουλή να χάσει τουλάχιστον 5-10% του σωματικού του βάρους. Αυτή η συμβουλή φαίνεται να έχει νόημα δεδομένου ότι η αύξηση του σωματικού βάρους γενικά σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο διαφόρων ασθενειών και ότι η μείωση του σωματικού βάρους συνήθως βελτιώνει τα επίπεδα παραγόντων κινδύνου για ασθένειες (π.χ. αρτηριακή πίεση, τριγλυκερίδια κ.λπ.).
Ωστόσο, η βιβλιογραφία είναι πολύ πιο περίπλοκη όσον αφορά την επίδραση της απώλειας βάρους στον κίνδυνο πρόωρης θνησιμότητας.
Σε αυτή τη βιβλιογραφία προστίθεται μια μελέτη των Ingram και Mussolino που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Obesity το 2015. Ουσιαστικά, αυτή η μελέτη έδειξε ότι η απώλεια βάρους 15% ή περισσότερο συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από όλες τις αιτίες μεταξύ των υπέρβαρων ανδρών και μεταξύ των υπέρβαρων και παχύσαρκων γυναικών.
Στη μελέτη, ένα δείγμα 6117 ενηλίκων άνω των 50 ετών από την Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείας και Διατροφής (2888 άνδρες και 3229 γυναίκες) παρακολουθήθηκε από το 1988/94 έως το 2000.
Οι συγγραφείς χώρισαν το δείγμα σε 3 κατηγορίες απώλειας βάρους (μεγαλύτερη από 5%, 5-15% και μεγαλύτερη από 15%) και αξιολόγησαν τον πιθανό κίνδυνο θνησιμότητας ανάλογα με τον βαθμό απώλειας βάρους, με ξεχωριστές αναλύσεις σε κάθε φύλο και ακόμη και εντός διαφορετικών κατηγοριών ΔΜΣ (φυσιολογικό βάρος, υπέρβαρο και παχύσαρκο).
Ενώ αυτό μπορεί να ακούγεται απλό, ο τρόπος με τον οποίο διαπίστωσαν τον βαθμό απώλειας βάρους είναι αρκετά πιο περίπλοκος. Αρχικά ρώτησαν τα άτομα κατά την έναρξη: «Μέχρι σήμερα, ποιο είναι το μέγιστο βάρος που είχατε ποτέ; (ΓΥΝΑΙΚΕΣ): Μην συμπεριλάβετε καμία φορά που ήσασταν έγκυος». Στη συνέχεια, μέτρησαν το σωματικό βάρος των συμμετεχόντων. Τέλος, υπολόγισαν το ποσοστό απώλειας βάρους των συμμετεχόντων.
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, υπήρξαν 1.602 θάνατοι (835 άνδρες και 767 γυναίκες). Είναι ενδιαφέρον ότι, σε αντίθεση με τα άτομα με μικρή ή καθόλου απώλεια βάρους (λιγότερο από 5%, κατηγορία αναφοράς), υπήρχε μεγαλύτερος κίνδυνος πρόωρης θνησιμότητας από κάθε αιτία μεταξύ εκείνων που έχασαν περισσότερο από 15% του μέγιστου σωματικού τους βάρους, ένα εύρημα που ήταν στατιστικά σημαντικό σε υπέρβαρους άνδρες και σε γυναίκες όλων των κατηγοριών βάρους (φυσιολογικό, υπέρβαρο και παχύσαρκο).
Ενώ αυτά τα αποτελέσματα μπορεί να σοκάρουν ορισμένους, παρόμοια ευρήματα έχουν αναφερθεί σε πολλές άλλες μελέτες. Ωστόσο, πολλές τέτοιες μελέτες συγχέονται από διάφορα ζητήματα που καθιστούν την ερμηνεία των αποτελεσμάτων τους μάλλον δύσκολη. Ο κύριος περιορισμός στις μελέτες που διαπιστώνουν τη σχέση μεταξύ απώλειας βάρους και κινδύνου θνησιμότητας είναι η οριοθέτηση της εκούσιας απώλειας βάρους (δίαιτα, άσκηση κ.λπ.) από την ακούσια απώλεια βάρους (απώλεια σωματικού βάρους λόγω υποκείμενης νόσου, όπως ο καρκίνος).
Ωστόσο, ακόμη και μελέτες που έκαναν διάκριση μεταξύ σκόπιμης και ακούσιας απώλειας βάρους έχουν δείξει αντικρουόμενα αποτελέσματα, υποδηλώνοντας ότι παρά τις θετικές επιπτώσεις σε διάφορους δείκτες υγείας, η απώλεια βάρους μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη μακροζωία. Φυσικά, ακόμη και μεταξύ εκείνων των ατόμων που σκόπιμα χάνουν βάρος -οι μέθοδοι για να το κάνουν αυτό μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά, με ορισμένα να ακολουθούν επικίνδυνες δίαιτες της μόδας, ακραία άσκηση ή ένα τακτικό πρόγραμμα τυχαίων και συχνά επικίνδυνων χαπιών αδυνατίσματος.
Σε αυτήν την τρέχουσα μελέτη, όλες οι αναλύσεις προσαρμόστηκαν για την ηλικία, τη φυλή-εθνικότητα (λευκός, μαύρος, Μεξικανοαμερικανός), το κάπνισμα (τρέχον, προηγούμενο και ποτέ) και το ιστορικό προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με το υπερβολικό βάρος ή/και την απώλεια βάρους. Για να προσπαθήσουν οι ερευνητές να ελέγξουν την ακούσια απώλεια βάρους, εκτός από τον στατιστικό έλεγχο για προϋπάρχουσες παθήσεις υγείας, απέκλεισαν ερωτηθέντες που πέθαναν εντός 3 ετών από την αρχική εξέταση.
Παρά τη νέα προσθήκη στη βιβλιογραφία, το ζήτημα της απώλειας βάρους και της θνησιμότητας απέχει πολύ από το να διευθετηθεί. Η ανησυχία είναι πάντα ότι ο ολοένα και πιο παχύσαρκος πληθυσμός θα δει τέτοια ευρήματα ως λόγο για να διακόψει τις υγιεινές συμπεριφορές τρόπου ζωής ή ως λόγο για να διατηρήσει τον τρέχοντα κακό τρόπο ζωής του. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής έχει θετικές επιπτώσεις στην υγεία ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει με το σωματικό βάρος κάποιου.
D D Ingram et al. Weight loss from maximum body weight and mortality: the Third National Health and Nutrition Examination Survey Linked Mortality File, International Journal of Obesity (2010). DOI: 10.1038/ijo.2010.41.
