Ο λιπώδης ιστός είναι πολύ πιο σημαντικός για την υγεία μας από ό,τι πολλοί αντιλαμβάνονται. Δεν λειτουργεί απλώς ως αποθήκη ενέργειας, αλλά ως ενεργός ιστός που επικοινωνεί συνεχώς με το υπόλοιπο σώμα. Αυτή η επικοινωνία απαιτεί ένα πυκνό δίκτυο αιμοφόρων αγγείων, τα οποία παρέχουν θρεπτικά συστατικά και βοηθούν στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος του σώματος.
Μι νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Nature Metabolism, δείχνει ότι το δίκτυο των αιμοφόρων αγγείων αλλάζει σημαντικά στην παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2, και ότι τα ίδια τα αιμοφόρα αγγεία φαίνεται να συνδέονται με τους μηχανισμούς που οδηγούν στην ασθένεια.
«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι τα αιμοφόρα αγγεία δεν αντιδρούν απλώς στην ασθένεια, αλλά μπορεί επίσης να παίζουν ενεργό ρόλο στις διαδικασίες που την προκαλούν», δηλώνει η Joanna Maria Kalucka, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Βιοϊατρικής του Πανεπιστημίου του Aarhus, η οποία ηγήθηκε της μελέτης.
Οι ερευνητές ανέλυσαν σχεδόν 70.000 κύτταρα από αιμοφόρα αγγεία σε λιπώδη ιστό 65 ατόμων, χρησιμοποιώντας προηγμένες μεθόδους που επιτρέπουν την εξέταση των κυττάρων μεμονωμένα. Αυτό δίνει μια πολύ πιο λεπτομερή εικόνα από ό,τι ήταν δυνατό στο παρελθόν.
Η ανάλυση δείχνει ότι τα αιμοφόρα αγγεία αποτελούνται από διάφορους τύπους ενδοθηλιακών κυττάρων – τα κύτταρα που επενδύουν το εσωτερικό των αγγείων. Κάθε τύπος κυττάρου φαίνεται να έχει τη δική του εξειδικευμένη λειτουργία.
«Από προηγούμενες εργασίες μας γνωρίζαμε ότι τα ενδοθηλιακά κύτταρα δεν είναι όλα ίδια, αλλά η πλήρης έκταση της ποικιλομορφίας τους στον ανθρώπινο λιπώδη ιστό δεν είχε ακόμη διερευνηθεί», λέει η Maria Kalucka.
Τα αιμοφόρα αγγεία αλλάζουν χαρακτήρα στην ασθένεια
Όταν οι ερευνητές συνέκριναν υγιή άτομα με εκείνα που είχαν παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2, παρατήρησαν σαφείς διαφορές.
Σε καταστάσεις νόσου, τα κύτταρα των αιμοφόρων αγγείων αλλάζουν και αρχίζουν να εμφανίζουν ιδιότητες που προάγουν τη φλεγμονή και τη βλάβη των ιστών – δύο βασικούς μηχανισμούς στην ανάπτυξη μεταβολικών νοσημάτων.
«Διαπιστώνουμε ότι τα αιμοφόρα αγγεία δεν επηρεάζονται μόνο από την ασθένεια, αλλά μπορεί επίσης να διαδραματίζουν ρόλο στη διαμόρφωση της εξέλιξής της», λέει η Maria Kalucka.
Ανακάλυψη ενός νέου και ασυνήθιστου τύπου κυττάρου
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης κάτι που δεν είχε παρατηρηθεί στο παρελθόν: μια ομάδα κυττάρων με μικτά χαρακτηριστικά.
Η ομάδα αυτή μοιράζεται χαρακτηριστικά με αγγειακά κύτταρα, λιποκύτταρα (adipocytes), κύτταρα του συνδετικού ιστού και ανοσοποιητικά κύτταρα – τύποι κυττάρων που συνήθως έχουν πολύ διαφορετικές λειτουργίες στο σώμα.
Το εύρημα υποδηλώνει ότι ορισμένα κύτταρα στα αιμοφόρα αγγεία φαίνονται ικανά να αλλάζουν τα χαρακτηριστικά τους και να προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους.
«Αυτό δείχνει ότι τα κύτταρα είναι πιο ευέλικτα και προσαρμόσιμα από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως, και αυτό μπορεί να είναι σημαντικό για το πώς προκύπτει η ασθένεια», λέει η Maria Kalucka.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα αιμοφόρα αγγεία μπορεί να αποτελούν έναν σημαντικό και προηγουμένως παραβλεφθέντα θεραπευτικό στόχο.
Σήμερα, η θεραπεία της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2 επικεντρώνεται κυρίως στο μεταβολισμό και τις ορμόνες. Ωστόσο, τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η αγγειακή λειτουργία παίζει επίσης κεντρικό ρόλο.
«Αν μπορέσουμε να κατανοήσουμε και να επηρεάσουμε τις αλλαγές που συμβαίνουν στα αιμοφόρα αγγεία, αυτό θα μπορούσε, μακροπρόθεσμα, να ανοίξει νέους δρόμους για τη θεραπεία αυτών των νοσημάτων», λέει η Maria Kalucka.
Οι ερευνητές έχουν επίσης κάνει διαθέσιμα τα δεδομένα τους ως έναν ανοιχτό, διαδραστικό άτλαντα για χρήση από άλλους επιστήμονες. Αυτό επιτρέπει σε ερευνητές σε όλο τον κόσμο να εξερευνήσουν πώς συμπεριφέρονται τα κύτταρα τόσο σε υγιείς όσο και σε παθολογικούς ιστούς.
Το επόμενο βήμα είναι να διερευνηθεί πώς προκύπτουν οι νεοανακαλυφθέντες τύποι κυττάρων και τι ρόλο παίζουν στην εξέλιξη της νόσου.
«Τώρα πρέπει να κατανοήσουμε πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτή η γνώση για τη βελτίωση της ανθρώπινης υγείας», καταλήγει η Maria Kalucka.
Περισσότερες πληροφορίες: Ibrahim AlZaim et al, Defining the vascular niche of human adipose tissue across metabolic states, Nature Metabolism (2026). DOI: 10.1038/s42255-026-01475-2.
