Δοκιμιακή ανάλυση που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Παχυσαρκίας στην Κωνσταντινούπολη, Τουρκία (12–15 Μαΐου) υποδηλώνει ότι μια νέα εποχή φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας θα μπορούσε να μετατοπίσει την ευθύνη για την παχυσαρκία από τα άτομα προς τη βιομηχανία τροφίμων -όπως ακριβώς το κάπνισμα έχει αποδοθεί στη βιομηχανία καπνού και, σε μικρότερο βαθμό, η κατανάλωση αλκοόλ στη βιομηχανία αλκοόλ.
Οι συγγραφείς είναι ο Επίκουρος Καθηγητής Luc Louis Hagenaars (Τμήμα Δημόσιας Υγείας, Amsterdam UMC, Άμστερνταμ, Ολλανδία) και η Καθηγήτρια Laura Anne Schmidt, Ινστιτούτο Μελετών Πολιτικής Υγείας, Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Σαν Φρανσίσκο, στις ΗΠΑ, πιστεύουν πως «αυτά τα φάρμακα θα μπορούσαν να ανακατευθύνουν την ευθύνη για την παχυσαρκία από προσωπικές αποτυχίες στην εκτεταμένη επιρροή των εμπορικών συστημάτων τροφίμων, κάνοντας παραλληλισμούς με ιστορικές επιτυχίες της δημόσιας υγείας κατά του καπνού και του αλκοόλ. Αυτή η επαναπλαισίωση είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ποσοστών παχυσαρκίας και των συναφών χρόνιων νοσημάτων».
Η δοκιμιακή τους ανάλυση παρουσιάζει μια θεωρία για το πώς η τρέχουσα εποχή των GLP-1 επηρεάζει την εννοιολόγηση της παχυσαρκίας. Ενσωματώνοντας πολλαπλές γραμμές αποδείξεων, οι Hagenaars και Schmidt εξετάζουν αναδυόμενα ιατρικά δεδομένα και δεδομένα δημόσιας υγείας σχετικά με τις επιδράσεις των αγωνιστών GLP-1, ιδιαίτερα την επίδρασή τους στην απώλεια βάρους και στη μείωση της έντονης επιθυμίας για υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα.
Η ανάλυση βασίζεται σε ιστορικούς παραλληλισμούς με επιτυχημένα κινήματα δημόσιας υγείας που ρύθμισαν επιβλαβείς ουσίες όπως ο καπνός και το αλκοόλ. Επιπλέον, ενσωματώνει γνώσεις από προηγούμενες αναλύσεις των συγγραφέων για το σύστημα τροφίμων, οι οποίες εντόπισαν βρόχους ανάδρασης που τόσο εμποδίζουν τις πολιτικές αντιδράσεις σε παχυσογόνα περιβάλλοντα όσο και μπορούν να πυροδοτήσουν αλλαγή.
Οι αναλύσεις αυτές αποκάλυψαν πολιτισμικές υποθέσεις και συστημικά εμπόδια που όλα σχετίζονται με την υπόθεση ότι η παχυσαρκία είναι ένα πρόβλημα των ατόμων, καλλιεργώντας την πολιτική αδράνεια και συγκαλύπτοντας τη βαθύτερη αιτία της επιδημίας: τα εμπορευματοποιημένα συστήματα τροφίμων που είναι προσανατολισμένα στη μεγιστοποίηση των πωλήσεων τροφίμων με υπερ-νόστιμη γεύση και υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων.
Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η επιτυχία των νέων φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας στην επίτευξη σημαντικής απώλειας βάρους και, κυρίως, στη μείωση της έντονης επιθυμίας για υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, θα μπορούσε να επιφέρει τρεις βασικές αλλαγές:
- Μείωση της καταναλωτικής ζήτησης για υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως υποδηλώνεται από πρώιμες μεταρρυθμίσεις στη βιομηχανία τροφίμων (π.χ. μικρότερες μερίδες) -η βιομηφανία τροφίμων αναπτύσσει, και μεγάλα καταστήματα πωλούν, τρόφιμα «φιλικά προς τα GLP-1» σε μικρότερες συσκευασίες, με πρόσθετα πρωτεΐνης και φυτικών ινών.
- Μια επιστημονική μετατόπιση παραδείγματος, που ευθυγραμμίζει την κατανόηση της παχυσαρκίας περισσότερο με τα μοντέλα εξάρτησης (π.χ. η «έντονη επιθυμία για υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα» και η απεικόνιση των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων ως εθιστικών, βιομηχανικά σχεδιασμένων ουσιών).
- Μια μεταμόρφωση στον δημόσιο λόγο, απομακρυνόμενη από την ατομική ενοχή προς την αναγνώριση του ρόλου των επικίνδυνων εμπορευμάτων στην πρόκληση παχυσαρκίας (π.χ. αυξημένος δημόσιος έλεγχος των υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων).
Οι συγγραφείς αναφέρουν: «Αυτές οι συγκλίνουσες επιπτώσεις θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον ευνοϊκό για την υιοθέτηση πολιτικών δημόσιας υγείας παρόμοιων με εκείνες που εφαρμόστηκαν επιτυχώς για τον καπνό και το αλκοόλ».
Και καταλήγουν: «Η Εποχή του Ozempic προσφέρει μια κρίσιμη στιγμή για να αμφισβητηθούν βαθιά ριζωμένες πολιτισμικές αντιλήψεις για την παχυσαρκία ως προσωπική αποτυχία. Αξιοποιώντας τις ευρύτερες επιπτώσεις των νέων φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας, η κοινωνία μπορεί να καλλιεργήσει συλλογική ευθύνη και να δημιουργήσει την απαραίτητη πολιτική δυναμική για τον μετριασμό της βαθύτερης αιτίας της κρίσης παχυσαρκίας μέσω ολοκληρωμένων μεταρρυθμίσεων του συστήματος τροφίμων. Αν και αναγνωρίζουμε ότι αυτή η νέα εποχή ενέχει επίσης πιθανούς κινδύνους περαιτέρω εκϊατρικοποίησης, πιστεύουμε ότι υπάρχει μια ευκαιρία για μια κοινωνική επαναπροσδιοποίηση που θα μπορούσε τελικά να αντιμετωπίσει τους συστημικούς παράγοντες της παχυσαρκίας».
