Κυτταροκίνες (κυτοκίνες)

Μία από τις ιδιότητες του ανοσολογικού συστήματος είναι η ικανότητα επικοινωνίας, συντονισμού και μετακίνησης των κυττάρων του, προκειμένου να επιτευχθεί η προστασία από ξένους εισβολείς. Η επικοινωνία των κυττάρων του ανοσολογικού συστήματος μεταξύ τους γίνεται μέσω μικρών πρωτεϊνικών μορίων, τα οποία παράγονται από διαφορετικούς τύπους κυττάρων και ονομάζονται κυτταροκίνες ή κυτοκίνες.

Ο όρος κυτταροκίνες (cytokines) προέρχεται από τις λέξεις κύτταρο και κινώ και αναφέρεται σε μια κατηγορία από μόρια τα οποία έχουν σαν βασικό ρόλο την ρύθμιση της επικοινω­νίας μεταξύ των κυττάρων των διαφόρων ιστών του οργανισμού. Πρόκειται για πρωτεΐνες, πεπτίδια ή πρωτεΐνες. Η κατηγορία των κυτταροκινών περιλαμβάνει μια πολύ μεγάλη ποι­κιλία ρυθμιστικών παραγόντων οι οποίοι παράγονται από πολλά δι­αφορετικά είδη κυττάρων.

Οι κυτταροκίνες είναι απολύτως απαραίτητες στην ανάπτυξη και την λειτουργία τόσο της φυσικής όσο και της επίκτητης ανοσίας, αν και ο ρόλος τους δεν περιορίζεται στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Συνήθως εκκρίνονται από κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος όταν αυτά συ­ναντούν κάποιο παθογόνο μικροοργανισμό, ενεργοποιώντας άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού και αυξάνοντας έτσι την ανοσιακή απόκριση. Ένας άλλος ρόλος των κυτταροκινών είναι η συμμετοχή τους στην ανάπτυξη του οργανισμού κατά την διάρκεια της εμβρυϊκής ζωής.

Για κάθε κυτταροκίνη υπάρχει ένας αντίστοιχος ειδικός κυττα­ρικός υποδοχέας στην επιφάνεια των κυττάρων-στόχων δηλαδή των κυττάρων στα οποία ασκείται η δράση. Αμέσως μετά τη σύνδεση με τον ειδικό υποδοχέα, αρχίζει μια σειρά αντι­δράσεων στο εσωτερικό του κυττάρου, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή από το κύτταρο άλλων κυτταροκινών, την εμφάνιση στην εξωτερική επιφάνεια του κυττάρου υποδοχέων για άλλες κυττα­ροκίνες καθιστώντας το πρόσφορο στη δράση τους, καθώς και την αναστολή ή ενεργοποίηση της δράσης της ίδιας της κυτταροκίνης που προκάλεσε αρχικά όλη τη διαδικασία (παλίνδρομη ενεργοποίη­ση ή παλίνδρομη αναστολή).

Οι κυτταροκίνες χωρίζονται σε χημειοκίνες, ιντερλευκίνες και λεμφοκίνες με βάση την λειτουργία τους και τα κύτταρα που τις εκ­κρίνουν ή τα κύτταρα στόχους στα οποία δρουν.

Για να μεταναστεύσουν τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος στο σημείο του οργανισμού που έχει υποστεί βλάβη, απαραίτητο ρόλο παίζουν οι χημειοκίνες. Οι χημειοκίνες είναι μικρά μόρια, που προσελκύουν τα κύτταρα του ανοσολογικού συστήματος στην περιοχή όπου εν­τοπίζεται η φλεγμονή και γι’ αυτόν το λόγο είναι απαραίτητες για την προστασία του οργανισμού.

Η άλλη κατηγορία περιλαμβάνει τις κυτταροκίνες που επιδρούν στην ωρίμανση και ανάπτυξη ορισμένων υποομάδων των Τ-λεμφοκυττάρων. Τέτοιου εί­δους κυτταροκίνες είναι η ιντερλευκίνη-2, η ιντερλευκίνη-4, η ιντερφερόνη-γ κ.ά.

Άλλη ομάδα περιλαμβάνει τις προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την έναρξη και διαιώνιση της φλεγμονής. Κύριοι εκπρόσωποι αυτών είναι ο παράγοντας νέ­κρωσης των όγκων (tumor necrosis factor, TNF-α), η ιντερλευκίνη-1 και η ιντερλευκίνη-6.

Τέλος, μια άλλη ομάδα περιλαμβάνει τις αντιφλεγμονώδεις κυτταροκίνες, αυτές που καταστέλλουν τη δράση των προφλεγμονωδών κυτταροκινών (transforming growth factor-β, TGF-β) και η ιντερλευκίνη-10).

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Δείτε επίσης