Εδώ και πολλά χρόνια, οι επιστήμονες προσπαθούν να καταλάβουν εάν τα αλκοολούχα ποτά μπορούν σε μικρή δοσολογία αν κάνουν καλό στην υγεία και αυτό έχει καταλήξει σε αντιφατικά συμπεράσματα. Με απλά λόγια, δεν υπάρχει απάντηση. Από την άλλη μεριά, είναι ξεκάθαρο ότι το κρασί, η μπύρα και τα άλλα αλκοολούχα ποτά μπορεί κάνουν μεγάλο κακό όταν καταναλώνονται σε υπερβολική ποσότητα.
Το αλκοόλ παράγεται με τη ζύμωση σακχάρων που βρίσκονται στα σταφύλια, το κριθάρι, τις πατάτες και άλλα φυτά. Η επίδρασή του στον οργανισμό ποικίλλει ανάλογα με την ποσότητα που καταναλώνει κάποιος, από το πόση τροφή υπάρχει ήδη στο στομάχι και το βάρος του. Η υπερβολική κατανάλωση σε σύντομο χρονικό διάστημα μπορεί να μεθύσει κάποιον και να τον κάνει ευερέθιστο ενώ μια μεγάλη δόση μπορεί να είναι ακόμα και να σκοτώσει.
Όταν οι άνθρωποι πίνουν συχνά, το σώμα τους αρχίζει να εξαρτάται από το αλκοόλ, και τους δημιουργείται η επιθυμία να πίνουν. Αυτό ονομάζεται διαταραχή χρήσης αλκοόλ, και είναι ο ιατρικός όρος για τον αλκοολισμό ή τον εθισμό στο αλκοόλ. Μπορούν επίσης να αναπτύξουν μακροπρόθεσμα προβλήματα, βλάπτοντας το συκώτι τους. Η έρευνα έχει βρει ισχυρούς δεσμούς μεταξύ αλκοόλ και καρκίνου, ακόμη και σε χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ.
Στις ΗΠΑ, θεωρείται ότι περίπου 95.000 θάνατοι σχετίζονται με το αλκοόλ κάθε χρόνο. Και περισσότεροι επιστήμονες λένε τώρα, σε σχέση με το παρελθόν, ότι οποιαδήποτε ποσότητα αλκοόλ μπορεί να βλάψει την ανθρώπινη υγεία. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες αρκετοί ειδικοί έχουν πει ότι η κατανάλωση μικρών ποσοτήτων αλκοόλ, και ιδιαίτερα του κόκκινου κρασιού, ενισχύει την καρδιαγγειακή υγεία των ενηλίκων. Ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι μερικά ποτήρια κρασί την εβδομάδα μειώνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και της νόσου Αλτσχάιμερ, ακόμη και ορισμένων καρκίνων.
Το κρασί έχει μακρά ιστορία. Το παλαιότερο γνωστό οινοποιείο, που χρονολογείται από το 4100 π.Χ., ανακαλύφθηκε το 2010 από αρχαιολόγους σε μια αρμενική σπηλιά. Το κρασί χρησιμοποιούνταν σε τελετές από τους Αιγύπτιους, το εμπορεύονταν οι Φοίνικες, και το τιμούσαν οι Έλληνες με τον Θεό Διόνυσο. Εκτός από τις γεύσεις του και την ικανότητά του να μας χαλαρώνει, το κρασί είναι επίσης δημοφιλές διότι έχει επίσης αποκτήσει φήμη υγιεινής τροφής τις τελευταίες δεκαετίες. Αυτό οφείλεται σε επιδημιολογικές μελέτες που δείχνουν ότι η κατανάλωση κρασιού, και ειδικά κόκκινου σχετίζεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία.
Το 2017 δημοσιεύθηκε μια εις βάθος ανάλυση της “ανατομίας” του κρασιού. Περιελάμβανε ανάλυση των κινδύνων και του οφέλους, και συγκρίσεις με άλλα αλκοολούχα ποτά. Η επιστημονική ίντριγκα γύρω από το κρασί έχει αυξηθεί πάρα πολύ από τη δεκαετία του 1970, όταν μεγάλες, διεθνείς μελέτες ανέφεραν για πρώτη φορά σχέση μεταξύ της ελαφριάς έως μέτριας κατανάλωσης αλκοόλ και χαμηλότερων ποσοστών εμφάνισης ισχαιμικής καρδιακής νόσου και σχετιζόμενων θανάτων. Αυτές οι ασθένειες χαρακτηρίζονται από μειωμένη ροή αίματος στην καρδιά και ευθύνονται για πολλούς θανάτους παγκοσμίως. Τα πιο ισχυρά αποτελέσματα έχουν αναφερθεί για το κόκκινο κρασί όταν δύο Γάλλοι ερευνητές εξήγησαν «το γαλλικό παράδοξο» -τον χαμηλό κίνδυνο θνησιμότητας που σχετίζεται με την ισχαιμική νόσο στη Γαλλία- από την υψηλή κατανάλωσή του. Θεωρήθηκε ότι η υψηλή κατανάλωση κρασιού στη Γαλλία είναι η αιτία των λιγότερων καρδιακών παθήσεων. Κι αυτό, παρότι είναι γνωστό ότι η συχνή κατανάλωση κρασιού είναι γνωστό ότι αυξάνει τους κινδύνους σοβαρών προβλημάτων υγείας, όπως κίρρωση του ήπατος, καρδιακές αρρυθμίες και αλκοολικές μυοκαρδιοπάθειες. Τι να πιστέψουμε; Ήταν αυτό μια επινόηση για να πουλάνε οι Γάλλοι τα κρασιά τους;
Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά;
Δεν υπάρχει ακόμη συναίνεση ως προς το αν το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά. Πρέπει να ληφθούν υπόψη περισσότεροι από ένας παράγοντες για να εξηγηθεί αυτή η κατάσταση. Τα πρότυπα κατανάλωσης αλκοόλ, τα χαρακτηριστικά του τρόπου ζωής και η διατροφική πρόσληψη είναι όλα σημαντικά για να αποκτήσουν τα άτομα ένα υγιές καρδιαγγειακό προφίλ.
Η μεσογειακή διατροφή έχει προβληθεί ως μια εναλλακτική εξήγηση για το γαλλικό παράδοξο. Αυτή η διατροφή δίνει έμφαση στην κατανάλωση φυτικών τροφίμων και έχει χαρακτηριστεί ως ευεργετική από επιστημονικές συμβουλευτικές επιτροπές. Η χαμηλή κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών, η έμφαση σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής και το άλφα-λινολενικό οξύ (ένα απαραίτητο λιπαρό οξύ που ανήκει στα ωμέγα-3 λιπαρά) μπορούν να επιτρέψουν σε αυτή τη διατροφή να προσφέρει τα καρδιοπροστατευτικά οφέλη που έχουν ερευνηθεί. Μέρος όμως αυτής της διατροφής είναι και η μικρή κατανάλωση κρασιού.
Το κόκκινο κρασί περιέχει πάνω από 500 διαφορετικές χημικές ουσίες. Μια κατηγορία, που ονομάζεται πολυφαινόλες, έχει διερευνηθεί ευρέως για τη μετάδοση των προφανών αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών επιδράσεων του κόκκινου κρασιού. Το αλκοόλ και οι πολυφαινόλες πιστεύεται ότι έχουν αρκετές θετικές επιπτώσεις στην υγεία. Το ένα είναι η συμβολή στην αύξηση της HDL-χοληστερόλης ή της «καλής χοληστερόλης» και στη μείωση της οξείδωσης της LDL ή της «κακής χοληστερόλης». Συμβάλλουν επίσης στη μείωση της φλεγμονής. Θεωρείται ότι αυξάνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Και βελτιώνουν την αρτηριακή πίεση.
Δεν υπάρχουν σταθερά συμπεράσματα όταν το κρασί συγκρίνεται με την μπύρα και άλλα οινοπνευματώδη. Ορισμένοι αναφέρουν την υπεροχή του κρασιού και άλλοι λένε ότι δεν υπάρχει διαφορά. Αυτό υποδηλώνει ότι το αλκοόλ και οι πολυφαινόλες συμβάλλουν στην εξήγηση του γαλλικού παραδόξου, εκτός από τους διάφορους παράγοντες του τρόπου ζωής. Όμως, παρά τις ευεργετικές επιδράσεις της μικρής κατανάλωσης κρασιού, η κατανάλωση αλκοόλ εξακολουθεί να είναι ένας πιθανός παράγοντας κινδύνου για την κολπική μαρμαρυγή, την πιο κοινή «αλλαγή του ρυθμού» της καρδιάς.
Πόσο πρέπει να πίνετε;
Σε μεγάλο μέρος της έρευνας, οι παρενέργειες του αλκοόλ παρατηρήθηκαν με την υπερβολική κατανάλωση κρασιού, ενώ η χαμηλή έως μέτρια πρόσληψη μείωσε τους κινδύνους ισχαιμικής ασθένειας και θνησιμότητας.
Διάφορα κυβερνητικά όργανα έχουν εκδώσει οδηγίες για την κατανάλωση του αλκοόλ. Αυτές ακολουθούν παρόμοια μοτίβα, αλλά διαφέρουν σημαντικά ανά χώρα. Και ο ορισμός του «ένα τυπικό ποτό» που χρησιμοποιείται σε κάθε κατευθυντήρια γραμμή είναι μεταβλητός και διαφέρει μεταξύ των συνόρων της χώρας. Αυτό προκαλεί σύγχυση. Οι αναγνώστες θα πρέπει να είναι προσεκτικοί ως προς αυτό όταν ερμηνεύουν τις οδηγίες κατανάλωσης αλκοόλ. Συχνά, ένα τυπικό ποτό ορίζεται ως 350 ml μπύρα με 5% αλκοόλ ή 150 ml κρασί με 12%.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά την κατανάλωση αλκοόλ χαμηλού κινδύνου όχι περισσότερα από δύο τυπικά ποτά την ημέρα με τουλάχιστον δύο ημέρες χωρίς κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της εβδομάδας. Εδώ ένα τυπικό ποτό ορίζεται ως 10 γραμμάρια καθαρής αιθανόλης (αλκοόλ). Η American Heart Association συνιστά το αλκοόλ με μέτρο -το πολύ δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες και ένα ποτό για τις γυναίκες. Οι Διατροφικές Οδηγίες για τους Αμερικανούς 2015 – 2020 που αναπτύχθηκαν από το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών συνιστούν μέτρια κατανάλωση αλκοόλ που ισοδυναμεί με έως και δύο τυπικά ποτά την ημέρα για τους άνδρες και ένα για τις γυναίκες -εδώ, ένα τυπικό ποτό ορίζεται ως 14 γραμμάρια καθαρής αιθανόλης. Οι οδηγίες του Καναδικού Κέντρου Εθισμού και Ψυχικής Υγείας συνιστούν κατανάλωση αλκοόλ χαμηλού κινδύνου έως τρία ποτά την ημέρα για τους άνδρες και δύο για τις γυναίκες.
Μεντελική τυχαιοποίηση
Τα δεδομένα παρατήρησης σχετικά με την κατανάλωση του αλκοόλ και την υγεία της καρδιάς υποδηλώνουν ότι μια ελαφριά έως μέτρια πρόσληψη, σε τακτικές ποσότητες, φαίνεται να είναι υγιής. Ωστόσο, όταν έχουν εφαρμοστεί μαθηματικά μοντέλα για τον προσδιορισμό της αιτιότητας (μια προσέγγιση γνωστή ως Μεντελική τυχαιοποίηση), τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα. Ορισμένες μελέτες έχουν βρει ευεργετική τη μέτρια κατανάλωση, ενώ άλλες ανέφεραν ότι η μακροχρόνια κατανάλωση αλκοόλ είναι επιβλαβής για την καρδιά.
Για τους γιατρούς, δεδομένων των ασυνεπειών των ευρημάτων σχετικά με το αλκοόλ και το κρασί ειδικά, οι συστάσεις για κατανάλωση είναι λιγότερο προφανείς. Και για τους οινοπότες, οι οριστικές απαντήσεις για το κρασί και την υγεία παραμένουν άπιαστες. Υπάρχει, ωστόσο, τεράστιο ερευνητικό δυναμικό σε αυτόν τον τομέα για το μέλλον. Για απόψε πάντως, ένα ποτήρι κόκκινο κρασί μπορεί είναι μια χαρά.
