Μια νέα ανακάλυψη στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι δείχνει ότι η βιταμίνη C μπορεί να συμβάλει στην προστασία της αναπαραγωγικής υγείας από μια επιβλαβή περιβαλλοντική χημική ουσία.
Χρησιμοποιώντας ως μοντέλο ψάρια, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η έκθεση στο υπερχλωρικό κάλιο, μια χημική ουσία που χρησιμοποιείται συχνά σε εκρηκτικά και πυροτεχνήματα, μπορεί να βλάψει την παραγωγή σπέρματος, μειώνοντας δυνητικά τη γονιμότητα.
Υπό την καθοδήγηση του Ramji Bhandari, αναπληρωτή καθηγητή στο Κολέγιο Τεχνών και Επιστημών του Mizzou, η ομάδα χρησιμοποίησε το ιαπωνικό ψάρι ρυζιού, γνωστό ως medaka, για να διερευνήσει πώς η χημική ουσία επηρεάζει την αναπαραγωγική υγεία.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα αρσενικά ψάρια που εκτέθηκαν μόνο στο υπερχλωρικό κάλιο παρουσίασαν δραματική πτώση της γονιμότητας και σαφή βλάβη στους όρχεις τους. Αντίθετα, τα ψάρια που εκτέθηκαν ταυτόχρονα στη βιταμίνη C και στη χημική ουσία εμφάνισαν βελτιωμένη γονιμότητα και μικρότερη βλάβη στους όρχεις.
Η μελέτη με τίτλο «Vitamin C mitigates potassium perchlorate exposure-induced disruption of spermatogenesis in medaka», δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Environmental Science & Technology.
«Η έκθεση σε χημικές ουσίες στο περιβάλλον μπορεί να έχει μεγάλο αντίκτυπο στην αναπαραγωγική υγεία, αλλά η ανακάλυψή μας με τη χρήση ενός μοντέλου ψαριών προσφέρει ελπίδα ότι η βιταμίνη C μπορεί να διαδραματίσει ισχυρό ρόλο ως αντιοξειδωτικό, προστατεύοντας την υγεία του σπέρματος από τις επιβλαβείς επιδράσεις του υπερχλωρικού καλίου», δήλωσε ο Bhandari.
«Παρότι απαιτείται περισσότερη έρευνα, τα ψάρια αποτελούν καλά μοντέλα για τη μελέτη της αναπαραγωγικής υγείας, επειδή τα αναπαραγωγικά τους γονίδια και οι σχετικές διεργασίες μοιάζουν με εκείνες των ανθρώπων».
Το έργο του Bhandari επικεντρώνεται στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι περιβαλλοντικοί ρύποι επηρεάζουν την υγεία των ανθρώπων και της άγριας ζωής, καθώς και στην ανάπτυξη στρατηγικών μετριασμού για την προστασία από αυτές τις απειλές. Το ενδιαφέρον του για το υπερχλωρικό κάλιο ξεκίνησε πριν από 10 χρόνια, ύστερα από ένα συνέδριο της Εταιρείας Τοξικολογίας, όπου έμαθε ότι το στρατιωτικό προσωπικό αντιμετωπίζει υψηλότερα ποσοστά υπογονιμότητας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Στοιχεία έδειξαν ότι ορισμένα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων είχαν αυξημένα επίπεδα υπερχλωρικού καλίου στο αίμα τους, λόγω της επανειλημμένης στενής επαφής με εκρηκτικά.
«Άρχισα να αναρωτιέμαι ποια επίδραση μπορεί να έχει αυτή η έκθεση στην αναπαραγωγική υγεία. Στην πρόσφατη μελέτη μας ανακαλύψαμε ότι η έκθεση στο υπερχλωρικό κάλιο προκαλεί οξειδωτικό στρες, το οποίο παρεμβαίνει σε γονίδια και μονοπάτια που εμπλέκονται στη διαδικασία παραγωγής σπέρματος», ανέφερε ο Bhandari.
«Τα καλά νέα είναι ότι γνωρίζουμε πως η βιταμίνη C είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό και μόλις διαπιστώσαμε ότι μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τη διαδικασία παραγωγής σπέρματος από αυτό το οξειδωτικό στρες, αποκαθιστώντας μοριακά μονοπάτια που σχετίζονται με την ανδρική γονιμότητα».
Η έρευνα υπογραμμίζει τόσο τους πιθανούς αναπαραγωγικούς κινδύνους του υπερχλωρικού καλίου –το οποίο θεωρείται αναδυόμενος περιβαλλοντικός ρύπος– όσο και το ελπιδοφόρο δυναμικό της βιταμίνης C ως προστατευτικής παρέμβασης. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σημαντικά για άτομα σε στρατιωτικά, βιομηχανικά ή περιβαλλοντικά περιβάλλοντα, αν και απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί καλύτερα πώς τέτοιες προληπτικές παρεμβάσεις θα μπορούσαν να ωφελήσουν τους ανθρώπους.
Περισσότερες πληροφορίες: Sourav Chakraborty et al, Vitamin C Mitigates Potassium Perchlorate Exposure-Induced Disruption of Spermatogenesis in Medaka, Environmental Science & Technology (2025). DOI: 10.1021/acs.est.5c09514.
