Η μίμηση μιας κετογονικής δίαιτας επιμηκύνει τη διάρκεια ζωής αλλά μειώνει τη γονιμότητα στις μύγες των φρούτων, αναφέρουν ερευνητές από το University of Connecticut και το Mount Holyoke College στο περιοδικό Developmental Biology. Η μελέτη υποδηλώνει ότι μπορεί να υπάρχουν τρόποι να αποκομίσει κανείς οφέλη από την κετογονική δίαιτα χωρίς τις δυσκολίες της μακροχρόνιας τήρησής της -αλλά όχι χωρίς κόστος.
Πώς οι κετογονικές δίαιτες επηρεάζουν τον μεταβολισμό
Οι κετογονικές δίαιτες (γνωστές και ως keto) είναι πλούσιες σε λιπαρά και φτωχές σε υδατάνθρακες. Αναγκάζουν το σώμα να χρησιμοποιεί το λίπος ως κύρια πηγή ενέργειας. Άτομα με διαβήτη και παιδιά με επιληψία μπορούν να χρησιμοποιούν τέτοιου τύπου δίαιτες για να ελέγχουν τη νόσο τους βραχυπρόθεσμα, αλλά η έλλειψη φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ή γλυκών τις καθιστά δύσκολες στη μακροχρόνια εφαρμογή. Οι κετογονικές δίαιτες χρησιμοποιούνται επίσης ευρέως από ανθρώπους που επιδιώκουν απώλεια βάρους.
Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι οι κετογονικές διατροφικές παρεμβάσεις μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής σε ποντίκια. Όμως η δίαιτα πρέπει να διατηρείται για μεγάλα χρονικά διαστήματα στη ζωή του ζώου, κάτι που αντιστοιχεί σε χρόνια για τον άνθρωπο. Δεν ήταν σαφές μέχρι σήμερα γιατί παρατείνεται η διάρκεια ζωής. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η κετογονική δίαιτα, καθώς και κετόνες που παράγονται από το ήπαρ και απελευθερώνονται στο αίμα, μεταβάλλουν σημαντικά τη βιοχημεία και τον μεταβολισμό του οργανισμού. Η κατανάλωση κετονών φαίνεται επίσης να επιβραδύνει την ανάπτυξη αποικιών μυγών των φρούτων.
Η τελευταία αυτή παρατήρηση έγινε από τον Derek Lee ’18 (CLAS) ’20 MS, ο οποίος πρόσφατα ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Boston University. Λίγο αργότερα, μια προπτυχιακή φοιτήτρια στο Mount Holyoke με το όνομα Fangyi Zhai διαπίστωσε ότι οι μύγες των φρούτων που τρέφονταν με δίαιτα εμπλουτισμένη με κετόνες παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα της ενεργής μορφής μιας πρωτεΐνης που εμπλέκεται στην ανακύκλωση παλαιών κυτταρικών συστατικών σε νέα.
Οι επιβλέποντες καθηγητές των Lee και Zhai, ο νευροβιολόγος συμπεριφοράς Geoffrey Tanner από το UConn και ο αναπτυξιακός βιολόγος και βιοχημικός Craig Woodard από το Mount Holyoke College, ήταν παλαιότερα συνάδελφοι. Συζητώντας μια μέρα τα ευρήματα των φοιτητών τους, αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν από κοινού μια μελέτη που θα εξέταζε τρία ζητήματα: αν μια δίαιτα εμπλουτισμένη με κετονικά σώματα πράγματι μειώνει τη γονιμότητα και την ανάπτυξη των μυγών, με ποιον μηχανισμό συμβαίνει αυτό και τι ακριβώς συμβαίνει στον μεταβολισμό των μυγών ώστε να παρατηρείται αυξημένη ποσότητα αυτής της πρωτεΐνης ανακύκλωσης των κυττάρων.
Τα τρία προνυμφικά στάδια ανάπτυξης (ή «instars») της Drosophila melanogaster: L1 έως L3, με το L3 να είναι το στάδιο στο οποίο επικεντρώθηκε η μελέτη. Η προνύμφη L3 έχει μήκος περίπου 5 χιλιοστά.
Πηγή εικόνας: Natalie R. Aloisio.
Λεπτομέρειες του πειράματος στις μύγες των φρούτων
Στα πειράματά τους, οι ερευνητές ανέθρεψαν μια αποικία μυγών των φρούτων με την τυπική δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες, αλλά με την προσθήκη κετονών. Τα κύτταρα του σώματος μπορούν να χρησιμοποιούν κετόνες ως πηγή ενέργειας. Φυσιολογικά, το ήπαρ παράγει κετόνες από τα λίπη όταν οι υδατάνθρακες είναι περιορισμένοι, όμως στην προκειμένη περίπτωση οι ερευνητές χορήγησαν τις κετόνες απευθείας στις μύγες, αναμειγμένα με την κανονική τους τροφή. Οι μύγες μπορούσαν να καταναλώνουν όση ποσότητα τροφής επιθυμούσαν.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι θηλυκές μύγες των φρούτων που τρέφονταν με δίαιτα εμπλουτισμένη με κετονικά σώματα γεννούσαν περίπου 14% λιγότερα αυγά σε σύγκριση με τις μύγες που λάμβαναν τη στάνταρ δίαιτα. Επιπλέον, οι προνύμφες που τρέφονταν με τη δίαιτα εμπλουτισμένη με κετόνες αναπτύσσονταν πιο αργά από το φυσιολογικό και λιγότερες από αυτές κατάφερναν να ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους και να γίνουν ενήλικες μύγες. Τα λιπώδη σώματα των προνυμφών (ένα όργανο των μυγών που αντιστοιχεί στο ήπαρ και τον λιπώδη ιστό των ανθρώπων) περιείχαν μεγαλύτερες ποσότητες της ενεργής μορφής της πρωτεΐνης ανακύκλωσης των κυττάρων, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο μεταβολισμός τους ήταν διαφορετικός σε σύγκριση με προνύμφες που τρέφονταν με κανονική δίαιτα πλούσια σε υδατάνθρακες.
Επιπτώσεις και μελλοντική έρευνα
«Είναι εντυπωσιακό ότι δεν χρειάστηκε να κάνουμε καμία ακραία παρέμβαση -ούτε διαλείπουσα νηστεία, ούτε θερμιδικό περιορισμό, ούτε λιμοκτονία, ούτε δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων- και παρ’ όλα αυτά βλέπουμε καθυστέρηση στην ανάπτυξη και παράταση της διάρκειας ζωής», λέει ο Tanner από το UConn.
Αυτό υποδηλώνει ότι τα κετονικά σώματα μπορεί να λειτουργούν ως σήματα προς τον μεταβολισμό του οργανισμού και όχι απλώς ως καύσιμο. Και αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι άνθρωποι που χρειάζονται κετογονικές δίαιτες για να διατηρήσουν την υγεία τους ίσως μπορέσουν να επιτύχουν παρόμοια οφέλη με ένα λιγότερο περιοριστικό διατροφικό σχήμα, εντάσσοντας κετόνες σε μια πιο φυσιολογική δίαιτα.
Η επίδραση στη γονιμότητα ήταν επίσης σημαντική και γυναίκες που προσπαθούν να συλλάβουν ενδέχεται να χρειάζεται να αποφεύγουν μια κετογονική δίαιτα. Οι ερευνητές σκοπεύουν να επαναλάβουν το πείραμα και να πραγματοποιήσουν πιο εκτενή ανάλυση πρωτεϊνών και μεταβολισμού, ώστε να αποκτήσουν μια πληρέστερη εικόνα των αλλαγών που προκαλεί η δίαιτα εμπλουτισμένη με κετονικά σώματα.
Περισσότερες πληροφορίες: Meredith L. Becher et al, Ketone body supplementation into a standard high-carbohydrate diet reduces fecundity, delays larval development, and may induce autophagy in Drosophila melanogaster, Developmental Biology (2025). DOI: 10.1016/j.ydbio.2025.07.020.
