Τα άτομα με παχυσαρκία και υψηλή αρτηριακή πίεση ενδέχεται να αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο άνοιας, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.
Η άνοια αποτελεί μια ολοένα αυξανόμενη παγκόσμια πρόκληση για τη δημόσια υγεία, για την οποία προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία. Τα άτομα με άνοια βιώνουν σοβαρή έκπτωση των νοητικών τους ικανοτήτων, όπως της μνήμης, της σκέψης και της λογικής.
Οι συχνότερες μορφές άνοιας είναι η νόσος Αλτσχάιμερ, η αγγειακή άνοια και η μικτή άνοια. Η άνοια είναι μια προοδευτική νόσος του εγκεφάλου, που προκαλεί βλάβη στα νευρικά κύτταρα και επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου, επηρεάζοντας τη μνήμη, τη γλώσσα, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και τη συμπεριφορά.
«Στη μελέτη αυτή διαπιστώσαμε ότι ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) και η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελούν άμεσες αιτίες άνοιας», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Ruth Frikke-Schmidt, καθηγήτρια και διευθύντρια ιατρός στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Κοπεγχάγης -Rigshospitalet και στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης στη Δανία. «Η θεραπεία και η πρόληψη του αυξημένου ΔΜΣ και της υψηλής αρτηριακής πίεσης αντιπροσωπεύουν μια ανεκμετάλλευτη ευκαιρία για την πρόληψη της άνοιας».
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από συμμετέχοντες στην Κοπεγχάγη και στο Ηνωμένο Βασίλειο και εντόπισαν αιτιώδη σχέση μεταξύ αυξημένου σωματικού βάρους και άνοιας.
Κατάφεραν να τεκμηριώσουν άμεση αιτιώδη σχέση μεταξύ υψηλού ΔΜΣ και άνοιας επειδή χρησιμοποίησαν έναν σχεδιασμό μελέτης που ονομάζεται «Μενδελιανή τυχαιοποίηση», που προσομοιάζει μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή. Στον σχεδιασμό αυτό, κοινές γενετικές παραλλαγές που προκαλούν υψηλό ΔΜΣ χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα φαρμάκων που επηρεάζουν το σωματικό βάρος.
Όπως σε μια κλινική δοκιμή η χορήγηση ενεργού φαρμάκου ή εικονικού φαρμάκου γίνεται τυχαία, έτσι και οι γενετικές παραλλαγές που αυξάνουν τον ΔΜΣ ή είναι ουδέτερες κατανέμονται τυχαία από τους γονείς στους απογόνους. Έτσι, οι επιδράσεις στο τελικό νόσημα μπορούν να αξιολογηθούν με σαφήνεια και χωρίς την επίδραση συγχυτικών παραγόντων.
Με αυτόν τον τρόπο, η στρατηγική αυτή επέτρεψε στους ερευνητές να τεκμηριώσουν άμεση αιτιώδη σχέση μεταξύ υψηλού ΔΜΣ και κινδύνου άνοιας.
Μεγάλο μέρος του αυξημένου αυτού κινδύνου άνοιας φαίνεται να οφείλεται στην υψηλή αρτηριακή πίεση, γεγονός που υποδηλώνει ότι η πρόληψη ή η θεραπεία της παχυσαρκίας και της υπέρτασης θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου άνοιας.
«Η μελέτη αυτή δείχνει ότι το αυξημένο σωματικό βάρος και η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν είναι απλώς προειδοποιητικά σημάδια, αλλά άμεσες αιτίες άνοιας», δήλωσε η Frikke-Schmidt. «Αυτό τα καθιστά εξαιρετικά σημαντικούς και άμεσα αξιοποιήσιμους στόχους πρόληψης».
«Φάρμακα απώλειας βάρους έχουν πρόσφατα δοκιμαστεί με στόχο την αναστολή της γνωστικής έκπτωσης στα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, χωρίς όμως να δείξουν ευεργετικό αποτέλεσμα. Ένα ανοιχτό ερώτημα που μένει να διερευνηθεί είναι αν η έναρξη φαρμακευτικής απώλειας βάρους πριν από την εμφάνιση γνωστικών συμπτωμάτων θα μπορούσε να προστατεύσει από την άνοια. Τα παρόντα δεδομένα μας υποδηλώνουν ότι οι πρώιμες παρεμβάσεις απώλειας βάρους θα μπορούσαν να προλάβουν την άνοια, και ιδιαίτερα την αγγειακής αιτιολογίας άνοια», πρόσθεσε.
Περισσότερες πληροφορίες: High Body Mass Index as a Causal Risk Factor for Vascular-related Dementia a Mendelian Randomization Study, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (2026).
