Η εργασία σε βάρδιες και τα ακανόνιστα διατροφικά πρότυπα μπορεί να επηρεάζουν τη λειτουργία του ήπατος και να διαταράσσουν τον ευαίσθητο κιρκάδιο ρυθμό του, σύμφωνα με ευρήματα ερευνητών του University of Queensland.
Η Dr. Meltem Weger από το Institute for Molecular Bioscience του UQ ανέφερε ότι το ανθρώπινο σώμα διαθέτει πολλαπλά κιρκάδια «ρολόγια» που ρυθμίζουν κρίσιμες βιολογικές διεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της ηπατικής λειτουργίας. Όπως εξήγησε, το ήπαρ λειτουργεί με το δικό του εσωτερικό ρολόι, απελευθερώνοντας πρωτεΐνες με 24ωρο ρυθμό, και οι διαταραχές αυτού του κύκλου συνδέονται με χρόνιες καταστάσεις όπως η παχυσαρκία.
«Το ήπαρ είναι ένα από τα σημαντικότερα όργανα του σώματος, καθώς παράγει και εκκρίνει τις περισσότερες από τις βασικές πρωτεΐνες που κυκλοφορούν στο αίμα μας», δήλωσε η Dr. Meltem Weger. «Αυτό είναι κρίσιμο για μια σειρά λειτουργιών, όπως η ρύθμιση του μεταβολισμού, της φλεγμονής και της ενεργειακής ισορροπίας, όμως οι ηπατικές αυτές πρωτεΐνες δεν απελευθερώνονται στα ίδια επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας».
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το ήπαρ απελευθερώνει πρωτεΐνες στην κυκλοφορία του αίματος σε χρονικά συγχρονισμένα «κύματα», ακολουθώντας έναν 24ωρο ρυθμό που καθοδηγείται από το βιολογικό ρολόι του οργανισμού και επηρεάζεται από παράγοντες όπως ο χρόνος λήψης τροφής. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Metabolism.
«Τα ευρήματα αυτά είναι σημαντικά, διότι αμφισβητούν την αντίληψη ότι το ήπαρ εκκρίνει πρωτεΐνες στο αίμα με σταθερό ρυθμό», δήλωσε η Dr. Weger. «Αυτό σημαίνει ότι διαταραχές της καθημερινής ρουτίνας, όπως η εργασία σε βάρδιες ή η ακανόνιστη σίτιση, μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του ήπατος. Η βαθύτερη κατανόηση του “ρολογιού” του ήπατος θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις γνώσεις μας γύρω από τη διατροφή, την εργασία σε βάρδιες και την πρόληψη ασθενειών».
Ο Benjamin Weger, επίσης από το Institute for Molecular Bioscience του UQ, ανέφερε ότι η έρευνα αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατανόηση της σχέσης μεταξύ του ηπατικού βιολογικού ρολογιού και της παχυσαρκίας. «Δεν κατανοούμε ακόμη πλήρως πώς οι διαταραχές στο ηπατικό ρολόι του σώματος οδηγούν σε νόσο, ωστόσο είναι σαφές ότι υπάρχουν επιπτώσεις στην υγεία όταν αυτοί οι ρυθμοί διαταράσσονται», δήλωσε. «Η εργασία μας υπογραμμίζει ότι το εσωτερικό ρολόι του οργανισμού, ο μεταβολισμός και η ηπατική λειτουργία είναι στενά αλληλένδετα.
Η μελέτη είναι η πρώτη που περιγράφει τους ρυθμούς έκκρισης πρωτεϊνών και εξηγεί πώς αυτοί διαμορφώνονται σε μοριακό επίπεδο, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε πώς επηρεάζονται από τις καθημερινές συνήθειες».
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ο χρόνος λήψης τροφής παίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του φυσιολογικού ρυθμού του ήπατος ως προς την έκκριση πρωτεϊνών. «Παρατηρήσαμε ότι άτομα που κατανάλωναν γεύματα σε τακτά χρονικά διαστήματα διατηρούσαν υγιείς ηπατικούς ρυθμούς, ενώ όσοι κατανάλωναν ένα ισορροπημένο ρόφημα διατροφής κάθε ώρα έχαναν αυτούς τους ρυθμούς», ανέφερε η Dr. Weger.
Ο αναπληρωτής καθηγητής Frederic Gachon από το Institute for Molecular Bioscience του UQ σημείωσε ότι το επόμενο βήμα της έρευνας είναι η βαθύτερη διερεύνηση του γιατί το εσωτερικό βιολογικό ρολόι του ήπατος είναι κρίσιμο για τη διατήρηση της υγείας και την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων.
Περισσότερες πληροφορίες: Weger, M et al. Feeding-regulated glycogen metabolism drives rhythmic liver protein secretion. Nature Metabolism (2026). DOI: 10.1038/s42255-026-01453-8. www.nature.com/articles/s42255-026-01453-8.
