Η τιρζεπατίδη είναι ένα από τα φάρμακα που έχουν φέρει επανάσταση στη θεραπεία της παχυσαρκίας και άλλων παθήσεων όπως ο διαβήτης τα τελευταία χρόνια. Παρά την κλινική της επιτυχία, οι ακριβείς μοριακοί και κυτταρικοί μηχανισμοί της δεν έχουν ακόμη κατανοηθεί πλήρως. Μια μελέτη σε ποντίκια δείχνει ότι το φάρμακο έχει άμεσο αντίκτυπο στη βελτίωση του μεταβολισμού ενεργοποιώντας τον καφέ λιπώδη ιστό, έναν τύπο λίπους που ειδικεύεται στην ενεργειακή δαπάνη.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτά τα αποτελέσματα βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών δράσης της τιρζεπατίδης και ανοίγουν νέους δρόμους για την ανάπτυξη πιο ολοκληρωμένων θεραπειών για την παχυσαρκία και άλλες μεταβολικές ασθένειες. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Biomedicine & Pharmacotherapy, διεξήχθη από την Marion Peyrou, ερευνήτρια Ramón y Cajal στη Σχολή Βιολογίας και στο Ινστιτούτο Βιοϊατρικής του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης (IBUB).
Η τιρζεπατίδη (γενική ονομασία του φαρμάκου Mounjaro) είναι ένα προϊόν εγκεκριμένο για τον έλεγχο του βάρους σε ενήλικες με παχυσαρκία ή υπερβολικό βάρος με συννοσηρότητες, καθώς και για τη θεραπεία του κακώς ελεγχόμενου σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Σε αντίθεση με άλλα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, δρα ταυτόχρονα στους υποδοχείς δύο ορμονικών παραγόντων: GIP και GLP-1. Αυτή η διπλή δράση οδηγεί σε σημαντική απώλεια σωματικού βάρους, κυρίως μέσω της μειωμένης πρόσληψης τροφής.
Για να κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργεί η τιρζεπατίδη, οι ερευνητές διεξήγαγαν μια ολοκληρωμένη ανάλυση των επιδράσεων του φαρμάκου σε διαφορετικές εναποθέσεις λιπώδους ιστού χρησιμοποιώντας ένα πειραματικό μοντέλο ποντικού, καθώς αυτός ο τύπος ανάλυσης δεν είναι εφικτός στους ανθρώπους. Αρχικά, χορήγησαν θεραπεία σε παχύσαρκα ποντίκια -τα οποία τρέφονταν με δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά- με τιρζεπατίδη. Τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με εκείνα μιας ομάδας ποντικών που δεν είχαν λάβει το φάρμακο αλλά είχαν καταναλώσει την ίδια ποσότητα τροφής. Αυτή η σύγκριση κατέστησε δυνατό τον διαχωρισμό των επιδράσεων του ίδιου του φαρμάκου από εκείνες που προέρχονται αποκλειστικά από τη μειωμένη πρόσληψη τροφής.
Τα αποτελέσματα της ανάλυσης δείχνουν ότι η τιρζεπατίδη ενεργοποιεί τον καφέ λιπώδη ιστό, δηλαδή διεγείρει έναν τύπο λίπους που ειδικεύεται στην «καύση» θερμίδων από την τροφή, σε αντίθεση με τον λευκό λιπώδη ιστό, ο οποίος αποθηκεύει κυρίως λίπος και είναι ο τύπος που συσσωρεύεται στην παχυσαρκία. «Αυτή η ενεργοποίηση σχετίζεται με αυξημένη ικανότητα καύσης μεταβολικής ενέργειας και με την παραγωγή κυτοκινών από τον καφέ λιπώδη ιστό, μόρια που είναι ευεργετικά για τον μεταβολισμό», λέει ο Peyrou.
Αυτό το εύρημα είναι σημαντικό επειδή δείχνει ότι η τιρζεπατίδη έχει μεταβολικές επιδράσεις πέρα από την απώλεια βάρους που προκαλεί ως αποτέλεσμα της μείωσης της όρεξης και, επομένως, της πρόσληψης τροφής. «Αυτό το φάρμακο όχι μόνο μειώνει το σωματικό βάρος, αλλά έχει και ευεργετικές επιδράσεις στον μεταβολισμό. Ο ενεργός καφέ λιπώδης ιστός «καίει» γλυκόζη και λίπος μέσα στο σώμα, γεγονός που θα συνέβαλε στη θετική του επίδραση όχι μόνο στη μείωση του σωματικού βάρους, αλλά και στη μείωση των επιπέδων γλυκόζης και λίπους στο αίμα, καθώς και στη βελτίωση του μεταβολισμού», επισημαίνει η ερευνήτρια.
Προς μια πιο ολοκληρωμένη θεραπεία της παχυσαρκίας
Η ενεργοποίηση του καφέ λιπώδους ιστού αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη στρατηγική για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας και άλλων μεταβολικών διαταραχών εδώ και χρόνια, αλλά μέχρι τώρα, οι φαρμακολογικές προσπάθειες έχουν αποτύχει, συχνά λόγω ανεπιθύμητων παρενεργειών, ειδικά σε καρδιακό επίπεδο. «Η τιρζεπατίδη, αν και ενεργοποιεί τον καφέ λιπώδη ιστό, δεν έχει αυτές τις αρνητικές επιδράσεις. Αντίθετα, παρουσιάζει καρδιαγγειακά οφέλη. Εάν τα ευρήματά μας επιβεβαιωθούν στους ανθρώπους, θα ενισχυθεί η σημασία της ανάπτυξης θεραπευτικών στρατηγικών που όχι μόνο μειώνουν την πρόσληψη τροφής αλλά και αυξάνουν την ενεργειακή δαπάνη και την ενεργοποίηση του καφέ λίπους», εξηγεί η ερευνήτρια.
Αυτή η προσέγγιση ενισχύει την ιδέα ότι οι θεραπείες για την παχυσαρκία είναι πιο αποτελεσματικές όταν δρουν ταυτόχρονα σε διαφορετικούς φυσιολογικούς μηχανισμούς, προσφέροντας έτσι μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. «Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στη βελτίωση του ελέγχου του βάρους και στη μείωση των σχετικών διαταραχών, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και άλλες μεταβολικές διαταραχές», προσθέτει.
Ταυτόχρονα, μια πιο ακριβής κατανόηση των μηχανισμών δράσης της τιρζεπατίδης θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στη βελτίωση του τρόπου με τον οποίο συνταγογραφούνται αυτοί οι τύποι φαρμάκων στο μέλλον. «Ο εντοπισμός των προφίλ των ασθενών που θα μπορούσαν να ωφεληθούν περισσότερο, για παράδειγμα εκείνων με μεγαλύτερη μειωμένη ενεργειακή δαπάνη, θα άνοιγε την πόρτα για πιο εξατομικευμένη ιατρική, βασισμένη όχι μόνο στην όρεξη ή τον έλεγχο του βάρους, αλλά και στη συνολική μεταβολική κατάσταση», τονίζει.
Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειαζόμαστε περισσότερες μελέτες πριν τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας μπορέσουν να εφαρμοστούν στους ανθρώπους. «Καθώς πρόκειται για μια μελέτη που διεξήχθη σε ποντίκια, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, καθώς μπορεί να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ειδών όσον αφορά τη ρύθμιση του μεταβολισμού, την κατανομή του λιπώδους ιστού και την απόκριση στα φάρμακα». «Επομένως, χρειαζόμαστε περισσότερα κλινικά στοιχεία σχετικά με τη δράση αυτών των φαρμάκων στο λίπος στους ανθρώπους», καταλήγει ο Peyrou.
Περισσότερες πληροφορίες: Alberto Mestres-Arenas et al, Differential effects of the anti-obesity drug tirzepatide on adipose tissues: Brown fat as a key target, Biomedicine & Pharmacotherapy (2026). DOI: 10.1016/j.biopha.2026.119057.
