Ξεφύγατε από τους χειμερινούς ιούς, αλλά τώρα που ήρθε η άνοιξη ξυπνάτε με ένα φτέρνισμα που δεν φεύγει. Η μύτη είναι βουλωμένη, τα μάτια δακρύζουν και νιώθετε εξάντληση. Πώς θα ξεχωρίσετε αν πρόκειται για αλλεργική ρινίτιδα ή για ένα κρυολόγημα που σας ταλαιπωρεί;
Η αλλεργική ρινίτιδα συγκαταλέγεται στις πέντε πιο συχνές χρόνιες παθήσεις και υπολογίζεται ότι το 3% των συνολικών ιατρικών επισκέψεων αφορά αυτή τη νόσο. Δεν είναι μια απλή ενόχληση, μπορεί να διαταράξει τον ύπνο, να προκαλέσει «βαρύ κεφάλι», δυσκολία συγκέντρωσης και κόπωση, επηρεάζοντας την απόδοση στην εργασία και το σχολείο. Το γεγονός ότι συχνά η μύτη είναι βουλωμένη και η αναπνοή γίνεται με το στόμα προκαλεί ξηροστομία, η οποία μπορεί να επηρεάσει την υγιεινή του στόματος.
Η αλλεργική ρινίτιδα είναι μια φλεγμονή των βλεννογόνων της μύτης που προκαλείται από αλλεργιογόνα. Μπορεί να είναι εποχική (την άνοιξη και το καλοκαίρι από γύρη) ή ολοετής (από ακάρεα, μύκητες, επιθήλια ζώων). Μπορεί να είναι επίμονη (συμπτώματα περισσότερες από τέσσερις ημέρες την εβδομάδα και πάνω από τέσσερις ώρες την ημέρα) ή διαλείπουσα, ήπια ή σοβαρή, ανάλογα με την ένταση των διαταραχών που προκαλεί.
Στην αλλεργική ρινίτιδα το σώμα απελευθερώνει ισταμίνη και άλλες φλεγμονώδεις ουσίες, προκαλώντας φτέρνισμα, καταρροή, φαγούρα στη μύτη και τα μάτια. Η ισταμίνη ερεθίζει τα νεύρα στη μύτη, τα μάτια και μερικές φορές το λαιμό ή το δέρμα, προκαλώντας την έντονη φαγούρα. Είναι ο ψευδής συναγερμός του σώματος, που πιστεύει ότι πρέπει να προστατεύσει τον οργανισμό από έναν ανύπαρκτο εχθρό.
Το κρυολόγημα, αντίθετα, προκαλείται από ιούς (ρινοϊούς, κορωνοϊούς, αδενοϊούς, γρίπη, RSV ή SARS-CoV-2). Ο ιός εισβάλλει στα κύτταρα της μύτης και του λαιμού, πολλαπλασιάζεται και πυροδοτεί μια φλεγμονώδη αντίδραση που περιλαμβάνει επίσης ισταμίνη, αλλά συνοδεύεται συχνά από πυρετό, πονόλαιμο, μυϊκούς πόνους και βήχα με παχύρρευστη βλέννα.
Οι διαφορές
Υπάρχουν τρεις βασικές διαφορές: Η αλλεργία δεν προκαλεί πυρετό, ενώ οι ιώσεις συχνά συνοδεύονται από άνοδο της θερμοκρασίας του σώματος. Η έντονη φαγούρα στα μάτια, τη μύτη ή το λαιμό είναι χαρακτηριστική της αλλεργίας και σπάνια εμφανίζεται στο κρυολόγημα. Τα συμπτώματα της ίωσης υποχωρούν συνήθως σε 7-10 ημέρες. Η αλλεργική ρινίτιδα διαρκεί όσο διαρκεί η έκθεση στο αλλεργιογόνο -για παράδειγμα, ολόκληρη την ανοιξιάτικη περίοδο γύρης, που μπορεί να εκτείνεται από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο. Η ολοετής ρινίτιδα μπορεί να υπάρχει καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Παρακάτω είναι ένας πίνακας με τις βασικές διαφορές.
| Χαρακτηριστικό | Αλλεργική Ρινίτιδα | Κρυολόγημα (Ιογενής Λοίμωξη) |
|---|---|---|
| Έναρξη | Απότομη. Τα συμπτώματα εμφανίζονται σχεδόν αμέσως μετά την επαφή με το αλλεργιογόνο (γύρη, ακάρεα, τρίχες ζώων). | Σταδιακή. Τα συμπτώματα εμφανίζονται ένα-ένα μέσα σε 1-3 ημέρες. |
| Διάρκεια | Παρατεταμένη. Όσο διαρκεί η έκθεση στο αλλεργιογόνο. Μπορεί να διαρκεί εβδομάδες ή μήνες (π.χ. όλη την άνοιξη). | Σύντομη. Συνήθως υποχωρεί μέσα σε 3 έως 7-10 ημέρες. |
| Πυρετός / Πόνος Σώματος | Απών. Δεν προκαλεί πυρετό ούτε μυαλγίες (πόνους στο σώμα). | Συχνός. Χαμηλός πυρετός ή/και αίσθημα κακουχίας, μυαλγίες και κόπωση είναι συχνά. |
| Ρινική Έκκριση | Υδαρής, διάφανη. Η καταρροή είναι συνεχής, υδαρής και διαυγής (σαν νερό). | Παχύρευστη, αλλαγή χρώματος. Αρχικά υδαρής, γίνεται γρήγορα παχύρευστη, κίτρινη ή πράσινη (λόγω της φλεγμονής και των νεκρών κυττάρων). |
| Φτέρνισμα | Έντονο, παροξυσμικό. Συνήθως σε επαναλαμβανόμενες ριπές (π.χ. 5-10 συνεχόμενα φτερνίσματα). | Ήπιο, σποραδικό. Εμφανίζεται περιστασιακά, όχι σε έντονες ριπές. |
| Φαγούρα (Κνησμός) | Έντονη. Φαγούρα στη μύτη, τα μάτια, τον ουρανίσκο και τα αυτιά. Είναι χαρακτηριστικό σύμπτωμα. | Απούσα ή ήπια. Μπορεί να υπάρχει ήπιος ερεθισμός, αλλά όχι έντονος κνησμός. |
| Οφθαλμικά Συμπτώματα | Πολύ συχνά. Κόκκινα, δακρυσμένα, πρησμένα μάτια (επιπεφυκίτιδα) που φαγουρίζουν. | Σπάνια. Συνήθως δεν επηρεάζονται τα μάτια. Αν υπάρχει, είναι ήπιος ερεθισμός λόγω πυρετού. |
| Μετάδοση | Μη μεταδοτική. Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. | Μεταδοτική. Μεταδίδεται εύκολα με σταγονίδια (βήχας, φτέρνισμα) ή επαφή. |
Η διάκριση είναι σημαντική για τη θεραπεία. Στην αλλεργική ρινίτιδα, η πρώτη γραμμή θεραπείας είναι τα ρινικά κορτικοστεροειδή, που ελέγχουν την υποκείμενη φλεγμονή. Στο κρυολόγημα, η αντιμετώπιση είναι ξεκούραση, υγρά, αναλγητικά.
Υπάρχει και μια τρίτη πιθανότητα, να έχετε και τα δύο ταυτόχρονα. Η έκθεση σε αλλεργιογόνα αποδυναμώνει την άμυνα των αεραγωγών, καθιστώντας ευκολότερη την είσοδο των ιών. Γι’ αυτό άλλωστε τα κρυολογήματα σε αλλεργικά άτομα συχνά διαρκούν περισσότερο και είναι πιο έντονα.
Υψηλά επίπεδα γύρης στον αέρα έχουν συνδεθεί με περισσότερες νοσηλείες για άσθμα σε παιδιά μολυσμένα με ρινοϊό, ενώ η γύρη μεταφέρει βιομόρια που μπορούν να διευκολύνουν την ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η αλλεργία μπορεί να είναι προστατευτικός παράγοντας έναντι σοβαρής COVID, υπογραμμίζοντας ότι η αλληλεπίδραση γύρης, ανοσοποιητικού και ιών είναι ακόμα υπό διερεύνηση.
Η μη αντιμετωπισμένη αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άσθματος, ιγμορίτιδας, ωτίτιδας, υπνικής άπνοιας και μειωμένη ποιότητα ζωής. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμες.
