Τα συμπληρώματα κολλαγόνου έχουν γίνει ένα από τα πιο εμπορικά προϊόντα στον κλάδο της ευεξίας, υποσχόμενα τα πάντα, από πιο λεία επιδερμίδα μέχρι πιο δυνατές αρθρώσεις. Αλλά λειτουργούν πραγματικά; Μια μεγάλη νέα ανασκόπηση των επιστημονικών δεδομένων -που συγκέντρωσε πληροφορίες από 113 κλινικές δοκιμές- δείχνει ότι, για ορισμένα αποτελέσματα υγείας, η απάντηση είναι πιθανότατα «ναι». Αλλά όπως πάντα στην επιστήμη της διατροφής, η πλήρης εικόνα είναι πιο περίπλοκη.
Το κολλαγόνο είναι μια πρωτεΐνη που το σώμα παράγει εκ φύσεως. Δίνει στο δέρμα τη δομή και την ελαστικότητά του, υποστηρίζει τα οστά και τους μύες, βοηθά στην επούλωση των πληγών και παίζει ρόλο στην προστασία των οργάνων. Το πρόβλημα είναι ότι η παραγωγή του επιβραδύνεται όσο γερνάμε, γι’ αυτό και τόσοι πολλοί άνθρωποι στρέφονται στα συμπληρώματα για να την ενισχύσουν.
Ωστόσο, δεν είναι όλες οι μορφές κολλαγόνου ίδιες. Το κολλαγόνο που βρίσκεται φυσικά στα τρόφιμα μπορεί να απορροφάται λιγότερο καλά σε σύγκριση με τις μικρότερες μορφές που χρησιμοποιούνται στα περισσότερα συμπληρώματα. Αυτές οι υδρολυμένες μορφές -όπου η πρωτεΐνη έχει διασπαστεί σε μικρότερες αλυσίδες που ονομάζονται πεπτίδια- πιστεύεται ότι περνούν ευκολότερα στην κυκλοφορία του αίματος, διευκολύνοντας τον οργανισμό να μεταφέρει αυτά τα θραύσματα στους ιστούς, όπου μπορεί να έχουν βιολογικές επιδράσεις, υποστηρίζοντας δυνητικά την υγεία του δέρματος, των αρθρώσεων και των μυών.
Τι διαπίστωσε η νέα ανάλυση
Η νέα ανασκόπηση εξέτασε έρευνες που δημοσιεύθηκαν έως τον Μάρτιο του 2025, αντλώντας δεδομένα από 16 συστηματικές ανασκοπήσεις που περιλάμβαναν συνολικά σχεδόν 8.000 συμμετέχοντες. Η συνολική εικόνα ήταν συγκρατημένα θετική.
Η λήψη συμπληρωμάτων κολλαγόνου συνδέθηκε με μέτριες βελτιώσεις στην υγεία των μυών και μειωμένο πόνο σε άτομα με οστεοαρθρίτιδα. Υπήρξαν επίσης βελτιώσεις στην ελαστικότητα και την ενυδάτωση του δέρματος -αν και αυτά τα οφέλη συσσωρεύονταν σταδιακά, γεγονός που υποδηλώνει ότι η συνεπής λήψη κολλαγόνου για μακρύτερο χρονικό διάστημα έχει μεγαλύτερη σημασία από μια σύντομη, εντατική λήψη.
Ορισμένα από τα ευρήματα ήταν λιγότερο ξεκάθαρα. Τα αποτελέσματα για την ελαστικότητα και την ενυδάτωση του δέρματος μεταβάλλονταν ανάλογα με το πότε διεξήχθησαν οι μελέτες, με νεότερες έρευνες να δείχνουν μικρότερες βελτιώσεις στην ελαστικότητα αλλά μεγαλύτερες βελτιώσεις στην ενυδάτωση. Αυτή η ασυνέπεια αξίζει προσοχής -δείχνει ότι η επιστήμη εξακολουθεί να εξελίσσεται.
Η ποιότητα της έρευνας
Η ποιότητα της ίδιας της έρευνας αξίζει επίσης να εξεταστεί. Οι μελέτες χρησιμοποίησαν μια μεγάλη ποικιλία μεθόδων, δόσεων και τρόπων μέτρησης των αποτελεσμάτων, γεγονός που καθιστά δύσκολες τις άμεσες συγκρίσεις.
Δεκαπέντε από τις 16 ανασκοπήσεις που συμπεριλήφθηκαν βαθμολογήθηκαν ως χαμηλής ή εξαιρετικά χαμηλής ποιότητας -όχι απαραίτητα επειδή τα συμπληρώματα δεν λειτουργούν, αλλά λόγω μεθοδολογικών προβλημάτων, όπως το ότι οι μελέτες δεν είχαν καταχωρηθεί εκ των προτέρων και η ελλιπής αναφορά πιθανών μεροληψιών. Πολλές δοκιμές ήταν επίσης σύντομης διάρκειας και περιλάμβαναν λίγους συμμετέχοντες, γεγονός που περιορίζει το τι μπορούμε να συμπεράνουμε αξιόπιστα για τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις.
Δεν είναι όλα τα συμπληρώματα ίδια
Μέρος του προβλήματος είναι ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου ποικίλλουν πάρα πολύ. Ορισμένα προέρχονται από ζώα, όπως αγελάδες, χοίρους και κοτόπουλα, και άλλα από θαλάσσιες πηγές, όπως ψάρια, μέδουσες και οστρακόδερμα. Υπάρχουν ακόμη και λεγόμενες «vegan» εναλλακτικές. Ορισμένες μελέτες χρησιμοποίησαν από του στόματος συμπληρώματα, ενώ άλλες δοκίμασαν επιθέματα κολλαγόνου που εφαρμόζονται στο δέρμα.
Ο τρόπος επεξεργασίας του κολλαγόνου επηρεάζει επίσης το μέγεθος και τη σύσταση των πεπτιδίων στο τελικό προϊόν, το οποίο με τη σειρά του επηρεάζει τον τρόπο που συμπεριφέρεται και απορροφάται στον οργανισμό. Το να συγκεντρώνουμε όλα αυτά τα διαφορετικά προϊόντα σε μια ενιαία ανάλυση κινδυνεύει να αποκρύψει όσα αποκαλύπτει.
Οι ατομικές διαφορές έχουν επίσης σημασία. Παράγοντες όπως η έκθεση στον ήλιο, το κάπνισμα, η ποιότητα του ύπνου, το περιβάλλον και τα επίπεδα ορμονών επηρεάζουν το πώς γερνάει το δέρμα και πώς μπορεί να ανταποκριθεί στα συμπληρώματα. Εάν οι μελέτες δεν λαμβάνουν υπόψη αυτές τις μεταβλητές, καθίσταται πολύ δύσκολο να γνωρίζουμε αν οι όποιες παρατηρούμενες αλλαγές οφείλονται πράγματι στο κολλαγόνο ή απλώς αντανακλούν διαφορές στον τρόπο ζωής των συμμετεχόντων.
Το συμπέρασμα
Αυτή η ανασκόπηση προστίθεται σε ένα αυξανόμενο σύνολο στοιχείων που δείχνουν ότι τα συμπληρώματα κολλαγόνου δεν είναι απλώς ακριβά placebos. Φαίνεται ότι υπάρχουν πραγματικά, αν και μέτρια, οφέλη -ιδιαίτερα για την ενυδάτωση του δέρματος, τον πόνο στις αρθρώσεις και την υγεία των μυών.
Ωστόσο, η ερευνητική βάση εξακολουθεί να έχει σημαντικά κενά. Χωρίς πιο αυστηρές, τυποποιημένες μελέτες, παραμένει πραγματικά δύσκολο να πούμε τι ακριβώς οδηγεί σε αυτά τα οφέλη ή ποιος είναι πιο πιθανό να τα δει. Οι μελέτες πρέπει να προσδιορίζουν με σαφήνεια τον τύπο του κολλαγόνου που χρησιμοποιήθηκε, τη δόση, τον τρόπο χορήγησης και τα χαρακτηριστικά των ατόμων που το λαμβάνουν.
