Νέα έρευνα που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Παχυσαρκίας (ECO 2026) στην Κωνσταντινούπολη, Τουρκία (12-15 Μαΐου) δείχνει ότι τα άτομα που παίρνουν τα περισσότερα κιλά κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής τους διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για ορισμένους καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Η μελέτη είναι των Αναπληρωτών Καθηγητών Anton Nilsson και Tanja Stocks, Τμήμα Μεταφραστικής Ιατρικής, Πανεπιστήμιο Lund, Μάλμε, Σουηδία, και συνεργατών. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στον διακομιστή προδημοσιεύσεων medRxiv.
Η παχυσαρκία επηρεάζει έναν στους οκτώ ανθρώπους παγκοσμίως και αναγνωρίζεται ως κύρια αιτία καρκίνου.
Όπως επισημαίνεται από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), σημαντικά στοιχεία έχουν συνδέσει το υπερβολικό σωματικό βάρος με καρκίνους του οισοφάγου (αδενοκαρκίνωμα), της γαστρικής κύρτωσης (άνω μέρος του στομάχου), του παχέος εντέρου και του ορθού, του ήπατος, της χοληδόχου κύστης, του παγκρέατος, του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, του ενδομητρίου, των ωοθηκών, των νεφρών, των μηνίγγων, του θυρεοειδούς και του πολλαπλού μυελώματος.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις για πιθανές συνδέσεις με άλλες μορφές καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων αιματολογικών καρκίνων.
Οι περισσότερες μελέτες για το σωματικό βάρος και τον καρκίνο έχουν επικεντρωθεί στο βάρος σε μία χρονική στιγμή -συνήθως στη μέση ή όψιμη ενήλικη ζωή- ή σε αλλαγές βάρους μεταξύ δύο χρονικών σημείων. Οι συσχετίσεις μεταξύ των προτύπων τροχιάς βάρους κατά τη διάρκεια της ζωής, που βασίζονται σε πολλαπλές μετρήσεις βάρους, και του κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου παραμένουν λιγότερο διερευνημένες.
Σε αυτή τη νέα μελέτη, οι συγγραφείς εξέτασαν τις τροχιές σωματικού βάρους από τις ηλικίες 17 έως 60 ετών και τις συσχετίσεις τους με την επίπτωση καρκίνου συγκεκριμένης θέσης. Τα δεδομένα βασίστηκαν στη μελέτη ODDS, μια συγκεντρωτική, εθνική μελέτη κοόρτης στη Σουηδία, με δεδομένα βάρους που καλύπτουν την περίοδο 1911 έως 2020 και παρακολούθηση για καρκίνο έως το 2023.
Χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από 251.041 άνδρες και 378.981 γυναίκες, με κάθε άτομο να έχει κατά μέσο όρο τέσσερις μετρήσεις βάρους μεταξύ των ηλικιών 17 και 60 ετών.
Η εντονότερη αύξηση βάρους συσχετίστηκε με υψηλότερη επίπτωση οποιουδήποτε καρκίνου, καθώς και πολλών καθιερωμένων καρκίνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες, με ισχυρότερες συσχετίσεις όσο μεγαλύτερη ήταν η αύξηση βάρους.
Συγκρίνοντας τον κίνδυνο καρκίνου στο κορυφαίο 20% της αύξησης βάρους με το χαμηλότερο 20% (αναφορά), και για όλους τους καρκίνους μαζί, o αυξημένo κίνδυνος καρκίνου στο υψηλότερο 20% ήταν 7% για τους άνδρες και 17% για τις γυναίκες, ενώ για καθιερωμένους καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία ο αυξημένος κίνδυνος ήταν 46% στους άνδρες και 43% στις γυναίκες.
Για συγκεκριμένους καθιερωμένους καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία, και πάλι για το κορυφαίο 20% της αύξησης βάρους έναντι του κατώτερου 20%, υπήρχε 2,67 φορές αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του ήπατος και 2,25 φορές αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του οισοφάγου στους άνδρες, και 3,78 φορές αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του ενδομητρίου στις γυναίκες.
Μικρότερες αυξήσεις κινδύνου παρατηρήθηκαν για καρκίνους της γαστρικής κύρτωσης (61%) και του ορθού (16%) στους άνδρες, καρκίνο του μαστού μετά την εμμηνόπαυση (42%) και μηνιγγίωμα (32%) στις γυναίκες, και καρκίνο του παχέος εντέρου και νεφροκυτταρικό καρκίνωμα τόσο σε άνδρες (52% και 81%) όσο και σε γυναίκες (31% και 91%).
Μεταξύ των καρκίνων που δεν έχουν ακόμη καθιερωθεί ως σχετιζόμενοι με την παχυσαρκία, για τους οποίους προηγούμενες εργασίες έχουν δείξει συσχέτιση με την παχυσαρκία, και πάλι για το κορυφαίο 20% της αύξησης βάρους έναντι του κατώτερου 20%, παρατηρήθηκαν σημαντικές συσχετίσεις για όγκους της υπόφυσης σε άνδρες (HR 3,13 φορές αυξημένος κίνδυνος) και γυναίκες (2,13 φορές), με σημαντικές συσχετίσεις επίσης για κακοήθη μελάνωμα (27% αυξημένος κίνδυνος) και λέμφωμα διάχυτων μεγάλων Β-κυττάρων (48%) στους άνδρες, και όγκους των παραθυρεοειδών αδένων (33%) στις γυναίκες.
Εκτός από τις αλλαγές βάρους κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής στις ηλικίες 17–60, το βάρος πριν από την είσοδο στην ενήλικη ζωή στην ηλικία των 17 ετών συσχετίστηκε με διάφορους τύπους καρκίνου. Για τους περισσότερους καρκίνους, οι αυξημένοι κίνδυνοι κατά τη σύγκριση εκείνων με το υψηλότερο 20% βάρους και το χαμηλότερο 20% στην ηλικία των 17 ετών ήταν συγκρίσιμοι σε μέγεθος με εκείνους για το κορυφαίο 20% έναντι του κατώτερου 20% της αύξησης βάρους από την ηλικία των 17 ετών.
Οι αλλαγές βάρους στην πρώιμη, μέση και όψιμη ενήλικη ζωή συσχετίστηκαν με τη συνολική επίπτωση καρκίνου και με καθιερωμένους καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.
Για τους καθιερωμένους καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία συνολικά, οι συσχετίσεις ήταν ισχυρότερες για την αύξηση βάρους στην πρώιμη και μέση ενήλικη ζωή στους άνδρες, αλλά ισχυρότερες για την αύξηση βάρους στη μέση και όψιμη ενήλικη ζωή στις γυναίκες· όταν τα δεδομένα των γυναικών αναλύθηκαν χωρίς τους γυναικείους καρκίνους, οι συσχετίσεις με την αύξηση βάρους ήταν παρόμοιες και στις τρεις ηλικιακές περιόδους.
Ορισμένοι καρκίνοι συσχετίστηκαν ισχυρότερα με αλλαγές βάρους στην πρώιμη ενήλικη ζωή (ιδιαίτερα το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα στους άνδρες), άλλοι με αλλαγές βάρους στη μέση ενήλικη ζωή (καρκίνος του ήπατος στους άνδρες και καρκίνος του παχέος εντέρου και στα δύο φύλα), και άλλοι ακόμα με αλλαγές βάρους στην όψιμη ενήλικη ζωή (καρκίνος της γαστρικής κύρτωσης στους άνδρες και μηνιγγίωμα στις γυναίκες). Ωστόσο, αυτές ήταν ως επί το πλείστον στατιστικά μη σημαντικές τάσεις.
Αναλύσεις που χρησιμοποίησαν την ηλικία έναρξης της παχυσαρκίας ως έκθεση, αποκάλυψαν μια τάση η επίπτωση του καρκίνου να συσχετίζεται ισχυρότερα με νεότερες ηλικίες έναρξης της παχυσαρκίας.
Το μοτίβο αυτό ήταν ιδιαίτερα εμφανές για τον καρκίνο του ήπατος και του παχέος εντέρου στους άνδρες, τον καρκίνο του ενδομητρίου και το μηνιγγίωμα στις γυναίκες, και το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα και τον καρκίνο του παγκρέατος τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες.
Άνδρες που ανέπτυξαν παχυσαρκία πριν από την ηλικία των 30 ετών είχαν πενταπλάσιο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, διπλάσιο κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος και νεφροκυτταρικού καρκίνου, και 58% αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου σε σύγκριση με άνδρες που δεν είχαν ποτέ παχυσαρκία.
Γυναίκες που ανέπτυξαν παχυσαρκία πριν από την ηλικία των 30 ετών είχαν 4,5 φορές αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου, 67% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος, διπλάσιο κίνδυνο νεφροκυτταρικού καρκίνου και 76% αυξημένο κίνδυνο μηνιγγιώματος.
Οι συγγραφείς αναφέρουν: «Οι εντονότερες αυξήσεις του σωματικού βάρους μεταξύ 17 και 60 ετών συσχετίστηκαν με υψηλότερη επίπτωση αρκετών καθιερωμένων καρκίνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία, καθώς και ορισμένων για τους οποίους τα προηγούμενα στοιχεία που συνδέουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο είναι πιο περιορισμένα. Οι συσχετίσεις ήταν ιδιαίτερα έντονες για τον καρκίνο του ήπατος και το αδενοκαρκίνωμα του οισοφάγου στους άνδρες, τον καρκίνο του ενδομητρίου στις γυναίκες, και το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα και τους όγκους της υπόφυσης και στα δύο φύλα».
Προσθέτουν ότι η αύξηση βάρους σε γυναίκες ηλικίας 30 ετών και άνω συσχετίστηκε ισχυρά με καρκίνο του ενδομητρίου, καρκίνο του μαστού μετά την εμμηνόπαυση και μηνιγγίωμα -καρκίνους για τους οποίους οι ορμόνες του φύλου θεωρούνται πρωταρχικός αιτιολογικός παράγοντας. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου συνδέθηκε επίσης ισχυρά με τις αλλαγές βάρους των γυναικών σε αυτές τις ηλικίες.
Στους άνδρες, οι συσχετίσεις με καθιερωμένους καρκίνους που σχετίζονται με την παχυσαρκία ήταν ισχυρότερες για τις αυξήσεις βάρους κάτω των 45 ετών, πιο ξεκάθαρα για τον καρκίνο του οισοφάγου και του ήπατος -καρκίνους για τους οποίους παράγοντες όπως η χρόνια φλεγμονή, η αντίσταση στην ινσουλίνη και (στην περίπτωση του καρκίνου του οισοφάγου) η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (GERD) μπορεί να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
Γενικά, οι κύριοι βιολογικοί μηχανισμοί που συνδέουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο πιστεύεται ότι περιλαμβάνουν διαταραχή του μεταβολισμού των ορμονών του φύλου, σηματοδότηση της ινσουλίνης, και έκκριση λιποκινών και φλεγμονή.
Καταλήγουν: «Τόσο το βάρος στην πρώιμη ενήλικη ζωή όσο και η αύξηση βάρους κατά τη διάρκεια της ενήλικης ζωής συσχετίστηκαν με τον κίνδυνο των περισσότερων καθιερωμένων και ορισμένων εν δυνάμει σχετιζόμενων με την παχυσαρκία καρκίνων, με διαφορές ανάλογα με τη θέση του καρκίνου, το φύλο και τη χρονική στιγμή της αύξησης βάρους. Στο πλαίσιο της αυξανόμενης επικράτησης της παχυσαρκίας και του καρκίνου στις δυτικές χώρες και παγκοσμίως, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη σημασία μιας οπτικής πορείας ζωής στη διαχείριση του βάρους για την πρόληψη του καρκίνου».
Περισσότερες πληροφορίες: Anton Nilsson et al, Weight Trajectories and Cancer Risk: A Pooled Cohort Study, medRxiv (2026). DOI: 10.64898/2026.04.23.26351553.
