Η Ελίζαμπεθ Χάνα (Elizabeth Hanna) είχε μια απλή δουλειά: να βοηθάει άτομα με διαβήτη να αποφασίζουν τι να φάνε. Όποιος έχει κοινή λογική γνωρίζει ότι αυτό πιθανότατα δεν θα πρέπει να περιλαμβάνει τρόφιμα που μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Αλλά αυτή δεν είναι απαραίτητα η λογική της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (ADA), του κορυφαίου παγκόσμιου οργανισμού έρευνας και υποστήριξης ασθενών για τον διαβήτη, ο οποίος επίσης λαμβάνει εκατομμύρια δολάρια από χορηγούς από τις φαρμακευτικές, τροφίμων και γεωργικές βιομηχανίες.
Σύμφωνα με μια αγωγή που κατέθεσε πρόσφατα η Χάνα κατά της ADA, ο οργανισμός –ο οποίος εγκρίνει συνταγές και διατροφικά προγράμματα στον ιστότοπό του και στους ιστότοπους «συνεργαζόμενων» εμπορικών σημάτων τροφίμων– προσπάθησε να την κάνει να εγκρίνει συνταγές που, κατά τη γνώμη της, αντιτίθεντο στην αποστολή της ADA. Αυτές περιλάμβαναν συνταγές όπως μια «σαλάτα με αγγούρι και κρεμμύδι» φτιαγμένη με ένα τρίτο του φλιτζανιού σκόνη Splenda (τεχνητό γλυκαντικό σουκραλόζη το οποίο είναι περίπου 600 φορές πιο γλυκό από τη ζάχαρη), «φθινοπωρινά λαχανικά σε ταψί» με ένα τέταρτο του φλιτζανιού γλυκαντικό Splenda από φρούτο μοναχού (monk fruit) και μια «σαλάτα με μάνγκο, αμύγδαλα και σπανάκι» με ένα τέταρτο του φλιτζανιού γλυκαντικό Splenda από φρούτο μοναχού.
Μαντέψτε ποια εταιρεία δώρισε περισσότερα από 1 εκατομμύριο δολάρια στην ADA το 2022; Η παραγωγός εταιρεία της Splenda (Heartland Food Products Group.
Η Χάνα, διατροφολόγος-διαιτολόγος με άδεια και πιστοποιημένη ειδικός στη φροντίδα και εκπαίδευση του διαβήτη με «16 χρόνια εμπειρίας στον τομέα της ιατρικής διατροφικής θεραπείας», σύμφωνα με την αγωγή, αναφέρει ότι η ADA και ειδικότερα η Νικόλ Τζόνσον (Nicole Johnson), αντιπρόεδρος λειτουργιών του τμήματος επιστήμης και υγειονομικής περίθαλψης της ADA -«πρώην Μις Αμέρικα που έχει εκμεταλλευτεί τα όνειρα και τις φιλοδοξίες των ατόμων με διαβήτη για να αποκτήσει φήμη και περιουσία»- την πίεσαν να εγκρίνει όσα θεωρούσε ανθυγιεινά και ανήθικα ισχυρισμούς.
Η Χάνα αρνήθηκε, σύμφωνα με την αγωγή, και υπέβαλε εσωτερική καταγγελία. Απολύθηκε τον Οκτώβριο του περασμένου έτους, όπως πιστεύει, ως πράξη αντιποίνων και φίμωσης. Η αγωγή της υποστηρίζει επίσης ότι ένα ανώτερο στέλεχος, «προφανώς έχοντας επίγνωση ότι οι προηγούμενες δηλώσεις του δεν θα υποστήριζαν ένα εύρημα κακής απόδοσης για τη Χάνα … παραποίησε, τροποποίησε ή/και κατέστρεψε απατηλά» μια αξιολόγηση απόδοσης. Η ADA αρνείται τις κατηγορίες της αγωγής της Χάνα.
Η Χάνα κατέθεσε την αγωγή της κατά της ADA στο Νιου Τζέρσεϊ τον Νοέμβριο. Η αγωγή της παρουσιάζει την εικόνα ενός οργανισμού που είναι υπόχρεος στους εταιρικούς ευεργέτες του παρά στα 127 εκατομμύρια Αμερικανούς με διαβήτη ή προδιαβήτη –απηχώντας το είδος των επικρίσεων που μπορεί κανείς να διαβάσει σε διαδικτυακά φόρουμ για τον διαβήτη, όπου ένα άτομο κατηγορεί την ADA ότι υπάρχει «στην υπηρεσία των γιατρών και των χορηγών, όχι των ασθενών. Έχουν μπει στο εμπόριο πώλησης φαρμακευτικών και διατροφικών προϊόντων. Συμφέρει να παραμένουν άρρωστοι οι άνθρωποι» [“in service of physicians and sponsors, not patients. They are in the business of selling pharmaceutical and nutritional products. It’s in their best interest for people to remain sick”]. Ένας άλλος παραπονιέται: «Πραγματικά πιστεύω ότι ολόκληρο το ιατρικό κατεστημένο, συμπεριλαμβανομένης της ADA, θέλει να κρατά τους διαβητικούς διαβητικούς, προκειμένου να συνεχίσει να εισπράττει τα [έσοδα] που καταβάλλονται για συνταγές κάθε χρόνο».
Αυτό μπορεί να ακούγεται σκληρό. Ωστόσο, σύμφωνα με την αγωγή της Χάνα, η ADA πέρασε από «τουλάχιστον τέσσερα άτομα στη θέση του διευθυντή διατροφής από το 2019 και τουλάχιστον τρία άτομα στη θέση του αναπληρωτή διευθυντή διατροφής από το 2020», με προηγούμενους διατροφολόγους της ADA να απολύονται ή να απομακρύνονται αφού αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με όσα θεωρούσαν ανήθικες και αντιεπιστημονικές απαιτήσεις. Η αγωγή συνεχίζει υποστηρίζοντας ότι εταιρείες όπως η Splenda είχαν απευθείας γραμμή επικοινωνίας με τα υψηλότερα στελέχη της ADA.
Αφού η Χάνα αρνήθηκε να εγκρίνει συνταγές που θεώρησε ακατάλληλες, σύμφωνα με την αγωγή της, ένας συνάδελφός της στην ADA τη συμβούλευσε ότι η Splenda «θα κλιμάκωνε το ζήτημα στον διευθύνοντα σύμβουλο της ADA, Charles Henderson, αλλά φαίνεται ότι η Splenda έθεσε το ζήτημα στον Robert Gabbay MD («Dr Bob»), επικεφαλής επιστημονικό διευθυντή του τμήματος επιστήμης και υγειονομικής περίθαλψης». Η Χάνα αργότερα έμαθε «ότι η Splenda αρνήθηκε να κάνει τις προτεινόμενες αλλαγές για να φέρει [τις συνταγές] σε συμμόρφωση με τη διατροφική επιστήμη και συνέχισε να απαιτεί έγκριση».
Η συμφωνία με τη Splenda, υποστηρίζει η αγωγή, ήταν απλώς «ένα σχέδιο εξαπάτησης του αμερικανικού λαού εγκρίνοντας και υποστηρίζοντας συνταγές που υποβλήθηκαν από τη Splenda … ενώ η ADA γνώριζε ότι αυτές οι συνταγές ήταν αντίθετες με… καθιερωμένες και αναδυόμενες επιστημονικές αρχές» [a scheme to defraud the American people by approving and endorsing recipes submitted by Splenda … when the ADA knew that those recipes were contrary to … well-established and emerging scientific principles].
Το 1976, ερευνητές ανακάλυψαν την τριχλωρογαλακτοσουκρόζη, μια χημική ένωση με έντονη γλυκιά γεύση, την οποία ονόμασαν «σουκραλόζη». Η Splenda προώθησε με επιτυχία τη σουκραλόζη ως υποκατάστατο της ζάχαρης. Από το 1991, η Splenda έχει πουλήσει «περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια κίτρινα φακελάκια», καυχιέται ο ιστότοπος της μάρκας, και έχει γίνει μακράν το πιο δημοφιλές τεχνητό γλυκαντικό στις ΗΠΑ -Η Splenda πουλάει επίσης υποκατάστατα ζάχαρης από φυσικές πηγές όπως το φρούτο μοναχού και η στέβια.
Η σουκραλόζη είναι πολύ πιο συμπυκνωμένη από τη σακχαρόζη, την ένωση που υπάρχει στην επιτραπέζια ζάχαρη. Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να μεταβολίσει τη σουκραλόζη όπως τη ζάχαρη, έτσι περνά μέσα από το σώμα χωρίς να απορροφήσει τις θερμίδες της. Η σουκραλόζη αναμιγνύεται με πληρωτικά για να δημιουργηθεί το Splenda, το οποίο περιέχει λιγότερες θερμίδες από τη ζάχαρη και επιτρέπεται να διατίθεται στην αγορά ως υποκατάστατο ζάχαρης χωρίς θερμίδες, αν και στην πραγματικότητα περιέχει κάποιες θερμίδες.
Ένα μεγάλο μέρος των καταναλωτών του Splenda είναι άτομα με διαβήτη. Το Splenda διαφημίζει τα γλυκαντικά του ως εργαλείο ευεξίας γενικά και διαχείρισης του διαβήτη ειδικότερα. Σε ένα δελτίο Τύπου τον περασμένο Ιανουάριο με αφορμή την 25η επέτειο του Splenda, ο Ted Gelov, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Heartland Food Products Group, της μητρικής εταιρείας της Splenda, δήλωσε: «Αυτή η επέτειος δεν αφορά μόνο το brand μας· αφορά τους αμέτρητους ανθρώπους που εμπιστεύτηκαν το Splenda να αποτελεί μέρος του ταξιδιού υγείας και ευεξίας τους».
Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι το Splenda μπορεί να προκαλέσει όλεθρο στην υγεία του εντερικού μικροβιώματος και να οδηγήσει σε αυξημένη δυσανεξία στη γλυκόζη, με τρόπο παρόμοιο με την κανονική ζάχαρη. Μάλιστα, μόλις το περασμένο καλοκαίρι, την ίδια ακριβώς στιγμή που η Χάνα πάλευε με τους προϊσταμένους της, το ίδιο το περιοδικό της ADA, το Diabetes Care, δημοσίευσε μια μελέτη, βασισμένη σε 13 χρόνια δεδομένων από 105.588 συμμετέχοντες, η οποία κατέληγε ότι υπάρχουν «θετικές συσχετίσεις μεταξύ της πρόσληψης τεχνητών γλυκαντικών και του αυξημένου κινδύνου [διαβήτη τύπου 2]» που «ενισχύουν τα στοιχεία ότι αυτά τα πρόσθετα μπορεί να μην είναι ασφαλή εναλλακτικά της ζάχαρης».
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει δηλώσει ότι τα μη-ζαχαρούχα γλυκαντικά όπως το Splenda μπορεί να συμβάλλουν στον «κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακών παθήσεων και θνησιμότητας σε ενήλικες». Σύμφωνα με το CDC, όπως αναφέρει η αγωγή της Χάνα, τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορούν να θέσουν ένα άτομο με διαβήτη σε κίνδυνο διαβητικής κετοξέωσης (DKA), η οποία μπορεί να προκαλέσει κώμα ή θάνατο.
Η αγωγή της Χάνα αναφέρει ότι είπε στα ανώτερα στελέχη της ADA ότι ένιωθε άβολα να εγκρίνει συνταγές «που προωθούσαν τη χρήση μη-θρεπτικών γλυκαντικών, όπως το Splenda, πασπαλισμένων σε ολόκληρα τρόφιμα όπως λαχανικά και φασόλια»· ότι οι ίδιες οι κατευθυντήριες οδηγίες της ADA απαγόρευαν «την έγκριση συνταγών που χρησιμοποιούσαν μη-θρεπτικά γλυκαντικά σε ολόκληρα τρόφιμα»· και ότι η ίδια και η ομάδα της είχαν εγκρίνει στο παρελθόν συνταγές με Splenda μόνο σε περιπτώσεις όπου «τα μη-θρεπτικά γλυκαντικά χρησιμοποιούνταν για τη μείωση της ζάχαρης και των θερμίδων».
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος, πέραν της λήψης χρημάτων από τη Splenda, η ADA να συστήνει σε άτομα με διαβήτη να προσθέτουν τεράστιες ποσότητες Splenda στη σαλάτα με αγγούρι», υποστηρίζει η αγωγή της Χάνα. Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με την αγωγή Splenda, η ADA δήλωσε ότι δεν μπορεί να σχολιάσει εκκρεμή δικαστική διαδικασία.
Η Heartland Food Products Group απέρριψε τις κατηγορίες της αγωγής της Χάνα και δήλωσε ότι είχε ενημερώσει σχετικά τον δικηγόρο της.
«Οποιαδήποτε κατηγορία ότι η Heartland Food Products Group, οι παρασκευαστές των γλυκαντικών Splenda, συμμετείχε σε οποιοδήποτε αθέμιτο σχέδιο είναι ψευδής και προσβλητική», ανέφερε. «Όπως πολλές άλλες εταιρείες που επικεντρώνονται στην υποστήριξη των ατόμων με διαβήτη και των επιπτώσεων του διαβήτη στην υγεία, η Heartland θα συνεχίσει να υποστηρίζει την ADA και να παρέχει με τιμή συνταγές και εκπαιδευτικές πληροφορίες για να βοηθήσει τους ανθρώπους να μειώσουν με επιτυχία τα επίπεδα ζάχαρης και να ζήσουν πιο ευτυχισμένες και υγιέστερες ζωές».
Το σκάνδαλο Splenda απέχει πολύ από την πρώτη φορά που η ADA πιάστηκε με το χέρι στο βάζο των εταιρικών δώρων. Το 2006, οι New York Times δημοσίευσαν μια έρευνα σχετικά με την εμπλοκή της ADA με φαρμακευτικές εταιρείες και εταιρείες τροφίμων. Στο άρθρο, ο επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της ADA καυχιόταν ότι ο οργανισμός είχε απορρίψει εκατομμύρια δολάρια σε πιθανές αμοιβές από διάφορες εταιρείες τροφίμων που ενδιαφέρονταν να συνάψουν συνεργασίες. «Σφίξαμε αρκετά τα πράγματα», δήλωσε ο Richard Kahn, τότε επικεφαλής επιστημονικός και ιατρικός διευθυντής του οργανισμού.
Λοιπόν, όχι ακριβώς. Στην πραγματικότητα, εκείνη την εποχή, η ADA μόλις είχε υπογράψει μια συμφωνία χορηγίας 1,5 εκατομμυρίου δολαρίων με την Cadbury Schweppes, τον μεγαλύτερο παραγωγό ζαχαρωδών προϊόντων στον κόσμο. «Ίσως η Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία θα έπρεπε να μετονομαστεί σε Αμερικανική Ένωση Πρόχειρου Φαγητού», είπε ένας καταναλωτικός ακτιβιστής. Στη συνέχεια, ο Kahn προσέφερε μια από τις πιο συγκλονιστικές δηλώσεις για τη διατροφή και τον διαβήτη που θα διαβάσει κανείς ποτέ: «Δεν υπάρχει ούτε μια απόδειξη ότι η ζάχαρη καθαυτή έχει οτιδήποτε να κάνει με τον διαβήτη», είπε στους Times.
Πέρυσι, η ADA έδειξε ότι δεν έχει χάσει ακόμα την όρεξή της για τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες. Τον Μάρτιο του 2023, ανακοίνωσε συνεργασία με την Idaho Potato Commission, η οποία έκανε τις πατάτες Αϊντάχο το πρώτο λαχανικό που συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα Better Choices For Life της ADA.
«Με αποστολή την πρόληψη και θεραπεία του διαβήτη και τη βελτίωση της ζωής όλων των ανθρώπων που επηρεάζονται από τον διαβήτη, το νούμερο ένα ερώτημα που δέχεται η ADA είναι: τι μπορώ να φάω;» ανέφερε το δελτίο Τύπου της Idaho Potato Commission. «Πολλοί πιστεύουν λανθασμένα ότι δεν μπορούν να φάνε πατάτες». Το δελτίο συνεχίζει συστήνοντας οι πατάτες να παρασκευάζονται με τη φλούδα και να ψήνονται ή να βράζονται, όχι να τηγανίζονται.
Ορισμένοι κλινικοί γιατροί λένε ότι αυτή είναι τρομερή διατροφική συμβουλή. «Οι πατάτες είναι άμυλο και τα άμυλα είναι απλώς αλυσίδες γλυκόζης, ή σακχάρων», δήλωσε η Mariela Glandt, ενδοκρινολόγος με εκπαίδευση στο Χάρβαρντ που συνταγογραφεί δίαιτα χαμηλών υδατανθράκων στους ασθενείς της στο Μπρονξ. «Δεδομένου ότι ο διαβήτης είναι δυσανεξία στη ζάχαρη, οι πατάτες τείνουν να επιδεινώνουν τον διαβήτη. Για τα άτομα με διαβήτη, η πατάτα είναι πατάτα».
Η Idaho Potato Commission δώρισε μεταξύ 150.000 και 499.000 δολαρίων στην ADA. Σύμφωνα με μια πρόσφατη ετήσια έκθεση, η επιτροπή είναι ο μόνος από τους 35 κορυφαίους δωρητές της ADA που πουλάει λαχανικά.
Μπορεί κανείς να ελπίζει ότι η αγωγή της Ελίζαμπεθ Χάνα θα βοηθήσει να τερματιστεί η πρακτική της ADA να παίρνει χρήματα από εταιρείες τροφίμων που πωλούν προϊόντα που μπορούν να βλάψουν άτομα με διαβήτη. Χάρη στο έργο αντισυμβατικών δημοσιογράφων όπως ο Gary Taubes και η Nina Teicholz, υπάρχει ήδη ένα φωνητικό κοινό που πιστεύει ότι η ADA κάνει απερίσκεπτες διατροφικές συστάσεις.
Σε μια πρόσφατη ανάρτηση στην έκδοση Unsettled Science των Taubes και Teicholz στο Substack, η Teicholz σατίρισε ένα πρόσφατο βίντεο της ADA που παρουσιάζει τον σημερινό διευθυντή διατροφής και ευεξίας της (δηλαδή τον διάδοχο της Χάνα), να συστήνει σε άτομα με διαβήτη να γεμίζουν το ένα τέταρτο του πιάτου τους με τρόφιμα πλούσια σε υδατάνθρακες. Το βίντεο της ADA, το οποίο είχε σχεδόν 2 εκατομμύρια προβολές, προκάλεσε μια καταιγίδα αρνητικών σχολίων στο διαδίκτυο, σημείωσε η Teicholz: «Αρκετά [από τα σχόλια] αναρωτιόνταν το προφανές: γιατί να λέμε σε διαβητικούς να τρώνε άμυλα (υδατάνθρακες), όταν θα μπορούσε κανείς να ορίσει τον διαβήτη ακριβώς ως μια κατάσταση δυσανεξίας στους υδατάνθρακες; Ένας σχολιαστής πρότεινε να προσθέσουν μια Coca-Cola για να συμπληρώσουν το γεύμα».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια χώρα όπου εταιρείες δημητριακών διαφημίζουν τα ζαχαρούχα προϊόντα τους σε παιδιά, τοπικές ειδησεογραφικές εκπομπές προωθούν την «Ημέρα Slurpee» του 7-Eleven, τα λαχανικά είναι σπάνια σε πολλά γειτονικά καταστήματα και σχεδόν το 70% των ενηλίκων Αμερικανών θεωρούνται υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Ο διαβήτης τύπου 2 είναι μια σοβαρή και μερικές φορές απειλητική για τη ζωή κατάσταση που συνδέεται άμεσα με τη διατροφική δυσλειτουργία της Αμερικής. Η ADA δεν προκάλεσε το πρόβλημα. Ωστόσο, η αγωγή της Ελίζαμπεθ Χάνα ως whistleblower υποδηλώνει ότι οι διατροφικές συμβουλές του οργανισμού το κάνουν στην πραγματικότητα χειρότερο.
Σύμφωνα με τον Guardian, η υπόθεση διευθετήθηκε εξωδικαστικά. Σε δήλωσή της, η δικηγόρος της Hanna ανέφερε απλώς ότι «το θέμα έχει επιλυθεί», χωρίς να δοθούν περαιτέρω λεπτομέρειες για τους όρους του διακανονισμού. Η ADA αρνήθηκε να σχολιάσει. Η δημοσιοποίηση της αγωγής από μέσα ενημέρωσης (όπως ο Guardian) προκάλεσε έντονη κατακραυγή για τις εταιρικές χρηματοδοτήσεις που λαμβάνουν οργανισμοί υγείας από τη βιομηχανία τροφίμων.
