Μόλις επτά ημέρες προπόνησης με αντιστάσεις αύξησαν την καύση του σπλαχνικού λίπους σε παχύσαρκα ποντίκια, ακόμη και πριν φανεί οποιαδήποτε απώλεια βάρους στη ζυγαριά. Σε πείραμα που διεξήχθη στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Καμπίνας (UNICAMP), οι ερευνητές παρατήρησαν ότι μια σύντομη περίοδος προπόνησης με αντιστάσεις ενεργοποίησε μηχανισμούς που εμπλέκονται στη διάσπαση του λίπους, μείωσε το μέγεθος των λιποκυττάρων και μείωσε το λίπος γύρω από τα έντερα των ζώων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Life Sciences, είχε ως στόχο να κατανοήσει πώς ο λιπώδης ιστός ανταποκρίνεται στην αρχή της προπόνησης με αντιστάσεις, πριν η απώλεια βάρους μπορέσει να επηρεάσει τα αποτελέσματα.
Η μελέτη αποτελεί μέρος μιας γραμμής έρευνας που διερευνά πώς η σωματική άσκηση επηρεάζει τη μεταβολική υγεία εδώ και σχεδόν 20 χρόνια. Από το 2007, η ομάδα μελετά τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στις επιδράσεις της σωματικής δραστηριότητας σε καταστάσεις όπως η παχυσαρκία και ο διαβήτης. Με την πρόοδο των τεχνικών μοριακής ανάλυσης, οι ερευνητές άρχισαν να διερευνούν όχι μόνο τις ορατές επιδράσεις της άσκησης, όπως η απώλεια βάρους ή η αύξηση της μυϊκής μάζας, αλλά και τις αλλαγές που αρχίζουν να συμβαίνουν μέσα στα κύτταρα.
«Πάντα ακούμε ότι η σωματική άσκηση καίει λίπος και βοηθά στην απώλεια βάρους. Αλλά σπάνια σταματάμε να σκεφτούμε πώς συμβαίνει αυτό, πόση άσκηση χρειάζεται και τι σημαίνει στην πραγματικότητα αυτή η καύση λίπους», λέει ο Leandro Moura, ιατρός, επαγγελματίας φυσικής αγωγής, καθηγητής στο UNICAMP, συγγραφέας της μελέτης και συντονιστής του Εργαστηρίου Κυτταρικής Βιολογίας της Άσκησης (ECeBiL). Η ομάδα αυτή είναι αφιερωμένη στη μελέτη των φυσιολογικών, μεταβολικών και βιομοριακών προσαρμογών που προκαλούνται από τη σωματική άσκηση και τον αθλητισμό.
Η προπόνηση
Οι δοκιμές διεξήχθησαν σε αρσενικά ποντίκια. Μια ομάδα τράφηκε με τυπική δίαιτα, ενώ μια άλλη με δίαιτα υψηλή σε λιπαρά για να προκληθεί παχυσαρκία. Στη συνέχεια, τα παχύσαρκα ζώα χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία ομάδα παρέμεινε καθιστική, ενώ η άλλη ξεκίνησε προπόνηση με αντιστάσεις. Η δίαιτα υψηλή σε λιπαρά συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου άσκησης, ώστε η μόνη διαφορά μεταξύ των ομάδων να είναι η σωματική δραστηριότητα. Αυτό επέτρεψε να απομονωθούν οι επιδράσεις της προπόνησης με αντιστάσεις.
Τα ποντίκια έπρεπε να ανεβούν μια σκάλα 70 εκατοστών κουβαλώντας ένα βάρος δεμένο στην ουρά τους για να προσομοιώσουν προπόνηση με αντιστάσεις. Κάθε συνεδρία διεξαγόταν στο 70% της μέγιστης ικανότητας και περιλάμβανε 20 αναβάσεις με διαλείμματα ανάπαυσης 60 έως 90 δευτερολέπτων. Συνολικά, έγιναν επτά συνεδρίες.
«Υπολογίσαμε πόσο βάρος μπορούσε να κουβαλήσει κάθε ποντίκι ανεβαίνοντας μια σκάλα. Προφανώς, δεν είναι δυνατόν να αναπαραχθούν οι ακριβείς ασκήσεις με αντιστάσεις που εκτελεί ένας άνθρωπος, αλλά καταφέραμε να προκαλέσουμε παρόμοια προσπάθεια στο σώμα, με πιο έντονες συσπάσεις, μιμούμενοι αποτελεσματικά μια συνεδρία προπόνησης με αντιστάσεις για τον άνθρωπο», εξηγεί ο Moura.
Οι αναλύσεις επικεντρώθηκαν στον μεσεντέριο λιπώδη ιστό, το στρώμα λίπους που περιβάλλει τα έντερα. Σύμφωνα με τον Moura, αυτός ο ιστός είναι ο κύριος εκπρόσωπος του «σπλαχνικού λίπους» στους ανθρώπους—το λίπος που συσσωρεύεται βαθιά μέσα στην κοιλιά, ανάμεσα στα ζωτικά όργανα. Αυτός ο λιπώδης ιστός είναι πολύ πιο επιβλαβής για την υγεία από το υποδόριο λίπος, το οποίο βρίσκεται ακριβώς κάτω από το δέρμα. Όταν υπάρχει σε περίσσεια, το σπλαχνικό λίπος απελευθερώνει φλεγμονώδεις ουσίες απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος, αλλοιώνοντας τον μεταβολισμό ολόκληρου του σώματος.
Ο ερευνητής εξήγησε ότι η απόφαση να παρακολουθήσουν την επίδραση της προπόνησης με αντιστάσεις στα ζώα για μόνο επτά ημέρες ήταν σκόπιμη. Ήθελαν να παρατηρήσουν τις επιδράσεις της προπόνησης με αντιστάσεις στον λιπώδη ιστό πριν από οποιαδήποτε απώλεια βάρους, επειδή η ίδια η απώλεια βάρους προκαλεί διάφορες αλλαγές στο σώμα που θα μπορούσαν να συγκαλύψουν τις άμεσες επιδράσεις της άσκησης.
«Όταν μπορούμε να διατηρήσουμε το ίδιο σωματικό βάρος και να παρατηρήσουμε τι συνέβη στο σώμα, μπορούμε να απομονώσουμε άμεσα τι συνεισέφερε η σωματική άσκηση πριν από την απώλεια βάρους», εξηγεί ο Moura. Οι δύο ομάδες παχύσαρκων ζώων τρέφονταν με την ίδια δίαιτα καθ’ όλη τη διάρκεια του πειράματος για να αποφευχθεί η εισαγωγή άλλης μεταβλητής.
Αν και το συνολικό σωματικό τους βάρος δεν μειώθηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, τα ποντίκια που έκαναν προπόνηση με αντιστάσεις είχαν λιγότερη μάζα μεσεντέριου λιπώδους ιστού από τα καθιστικά παχύσαρκα ζώα. Επιπλέον, τα λιποκύτταρά τους (τα κύτταρα που είναι υπεύθυνα για την αποθήκευση λίπους) ήταν μικρότερα.
Το μέγεθος αυτών των κυττάρων είναι σημαντικό για τη μεταβολική υγεία. Σε παχύσαρκα άτομα, τα λιποκύτταρα διογκώνονται τόσο πολύ που υφίστανται χρόνιο στρες και αρχίζουν να εκκρίνουν φλεγμονώδεις ουσίες στην κυκλοφορία του αίματος. Το γεγονός ότι η άσκηση συρρικνώνει αυτά τα κύτταρα αποδεικνύει ότι ο ιστός δεν είναι πλέον φλεγμονώδης και γίνεται μεταβολικά υγιής, ακόμη και πριν υπάρξει οποιαδήποτε αλλαγή στη ζυγαριά.
Ο μεταβολικός μηχανισμός που εμπλέκεται
Όταν οι ερευνητές διερεύνησαν τι συνέβαινε μέσα σε αυτά τα κύτταρα, ανακάλυψαν ότι η παχυσαρκία είχε διαταράξει τη δράση πρωτεϊνών που είναι σημαντικές για τη λιπόλυση, δηλαδή τη διαδικασία διάσπασης του αποθηκευμένου λίπους ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πηγή ενέργειας. Μετά από επτά συνεδρίες προπόνησης με αντιστάσεις, μέρος αυτού του μηχανισμού άρχισε να λειτουργεί ξανά.
Οι πρωτεΐνες που αναλύθηκαν περιλάμβαναν τις PLIN1 (περιλιπίνη-1), ABHD5 και ATGL. Με απλά λόγια, η PLIN1 βοηθά στη ρύθμιση του λίπους που είναι αποθηκευμένο μέσα στα λιποκύτταρα. Όταν διεγείρεται από την άσκηση, η PLIN1 υφίσταται μια αλλαγή και απελευθερώνει την ABHD5, η οποία ενεργοποιεί τη διάσπαση του λίπους. Μόλις απελευθερωθεί, η ABHD5 συνδέεται με την ATGL, ένα ένζυμο που εμπλέκεται στο πρώτο βήμα της διάσπασης των τριγλυκεριδίων που είναι αποθηκευμένα στο κύτταρο. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης μείωση της έκφρασης του γονιδίου Scd1, το οποίο εμπλέκεται στη σύνθεση μορίων λίπους. Αυτό υποδηλώνει ότι το σώμα γίνεται λιγότερο επιρρεπές στην αποθήκευση θερμίδων από τη διατροφή στον λιπώδη ιστό.
Στα καθιστικά, παχύσαρκα ποντίκια, ωστόσο, τα επίπεδα ABHD5 ήταν μειωμένα, οπότε ο μηχανισμός διάσπασης του λίπους δεν ενεργοποιήθηκε σημαντικά. Η προπόνηση με αντιστάσεις αύξησε την αλληλεπίδραση μεταξύ ABHD5 και ATGL, ενεργοποιώντας άλλους δείκτες που εμπλέκονται στη λιπόλυση.
«Οι άνθρωποι τείνουν να πιστεύουν ότι αν κάνουν προπόνηση με αντιστάσεις για δύο μήνες και δεν έχουν χάσει βάρος, δεν έχει κάνει κανένα καλό. Αλλά αυτό που είδαμε σε αυτή τη μελέτη είναι ότι μετά από μόλις επτά ημέρες προπόνησης με αντιστάσεις—ακόμη και όταν δεν υπήρχε ακόμη απώλεια βάρους—τα μοριακά μονοπάτια που προάγουν τη συσσώρευση λίπους ήταν λιγότερο ενεργά, ενώ εκείνα που διεγείρουν τη διάσπαση του λίπους ήταν πιο ενεργά», σχολιάζει ο Moura.
Σύμφωνα με τον ερευνητή, τα αποτελέσματα βοηθούν να καταρριφθεί η αντίληψη ότι μόνο η αερόβια άσκηση συμβάλλει στην απώλεια βάρους και ότι η προπόνηση με αντιστάσεις αυξάνει μόνο τη μυϊκή μάζα. «Και οι δύο τύποι άσκησης ενεργοποιούν παρόμοια μονοπάτια—σε διαφορετικές εντάσεις—καθώς και διαφορετικά μονοπάτια. Επομένως, ο συνδυασμός των δύο παραμένει η καλύτερη σύσταση και η καλύτερη στρατηγική για όσους θέλουν να χάσουν βάρος», λέει ο Moura.
Επόμενα βήματα
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτά τα ευρήματα είναι ακόμη πειραματικά. Με άλλα λόγια, δεν πρέπει να υποθέσει κανείς ότι επτά ημέρες προπόνησης με αντιστάσεις θα προκαλέσουν τα ίδια αποτελέσματα στους ανθρώπους. Αυτή η μελέτη διεξήχθη μόνο σε αρσενικά ποντίκια, αξιολόγησε μία μόνο αποθήκη λίπους και ανέλυσε μόνο γονίδια, πρωτεΐνες και μοριακά σήματα που σχετίζονται με τη διάσπαση του λίπους.
Η ομάδα σχεδιάζει να παρακολουθήσει μεγαλύτερες περιόδους προπόνησης για να κατανοήσει πώς εξελίσσονται αυτές οι αποκρίσεις καθώς αρχίζει να συμβαίνει η απώλεια βάρους. Οι ερευνητές διερευνούν επίσης τις επιδράσεις της άσκησης σε άλλες αποθήκες λίπους, συμπεριλαμβανομένου του λίπους γύρω από την καρδιά.
Ο Moura λέει ότι η μελέτη στέλνει ένα μήνυμα σε όσους μόλις ξεκινούν άσκηση και περιμένουν άμεσα αποτελέσματα στη ζυγαριά. «Ακόμη και αν δεν βλέπουμε ακόμη τίποτα με γυμνό μάτι, μεταβολικά, μέσα στο σώμα μας, λαμβάνουν χώρα διάφορα σήματα που είναι ευεργετικά για την υγεία—συμπεριλαμβανομένης της απώλειας βάρους. Γι’ αυτό δεν πρέπει να αποθαρρυνόμαστε από την έλλειψη ορατών αποτελεσμάτων μετά από μια σύντομη περίοδο προπόνησης με αντιστάσεις», καταλήγει ο ερευνητής.
Περισσότερες πληροφορίες: Diego Gomes de Melo et al, Strength training induces ABHD5-ATGL axis to counteract mesenteric fat accumulation in obese Swiss mice, Life Sciences (2026). DOI: 10.1016/j.lfs.2026.124546.
