Η μυϊκή μάζα δεν είναι απλώς ένα ζήτημα εμφάνισης. Είναι ένα ενεργό μεταβολικό όργανο που ρυθμίζει την ενέργεια, τη δύναμη, την κινητικότητα και τη συνολική υγεία μας σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
Ωστόσο, δύο σύγχρονες καταστάσεις απειλούν τη μυϊκή μάζα: η γήρανση (σαρκοπενία) και η ταχεία απώλεια βάρους, είτε μέσω δίαιτας είτε μέσω των νέων φαρμάκων GLP-1. Και οι δύο μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια μυϊκού ιστού, με σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργικότητα και τη μεταβολική υγεία. Η επιστημονική κοινότητα στρέφεται πλέον προς νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως οι αναστολείς της μυοστατίνης (π.χ. trevogrumab), που στοχεύουν στη διατήρηση ή ακόμη και στην αύξηση της μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους.
Η μυϊκή μάζα αποτελεί τον μεγαλύτερο αποθηκευτικό χώρο πρωτεϊνών στο σώμα και παίζει καθοριστικό ρόλο στον μεταβολισμό. Οι μύες καταναλώνουν ενέργεια ακόμη και σε ηρεμία, ρυθμίζουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και συμβάλλουν στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας και της λειτουργικότητας των αρθρώσεων. Η απώλειά της δεν είναι απλώς αισθητικό ζήτημα. Σχετίζεται με:
- Αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων.
- Μειωμένη ικανότητα εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων.
- Χειρότερη μεταβολική υγεία (αντίσταση στην ινσουλίνη, διαβήτης τύπου 2).
- Μεγαλύτερη πιθανότητα νοσηλείας και θανάτου.
Η σαρκοπενική παχυσαρκία (sarcopenic obesity) είναι η συνύπαρξη χαμηλής μυϊκής μάζας και αυξημένου σωματικού λίπους. Είναι μια κατάσταση που συνδέεται με χρόνια φλεγμονή, μεταβολική δυσλειτουργία και αυξημένο κίνδυνο αναπηρίας. Οι άνθρωποι με σαρκοπενική παχυσαρκία έχουν χειρότερη λειτουργική ικανότητα και υψηλότερα ποσοστά επιπλοκών από εκείνους με σκέτη παχυσαρκία ή σκέτη σαρκοπενία.
Με την πάροδο της ηλικίας, ο οργανισμός χάνει σταδιακά μυϊκή μάζα και δύναμη. Οι αιτίες περιλαμβάνουν:
- Μειωμένη σύνθεση πρωτεϊνών: Ο οργανισμός γίνεται λιγότερο αποτελεσματικός στη χρήση των πρωτεϊνών για την οικοδόμηση μυών.
- Ορμονικές αλλαγές: Τα επίπεδα τεστοστερόνης, αυξητικής ορμόνης και IGF-1 μειώνονται.
- Χρόνια φλεγμονή: Η φλεγμονή που σχετίζεται με την ηλικία (inflammaging) προάγει την αποδόμηση των μυών.
- Μειωμένη σωματική δραστηριότητα: Η καθιστική ζωή επιταχύνει την απώλεια μυών.
Η απώλεια μυών κατά τη δίαιτα και τα φάρμακα GLP-1
Η ταχεία απώλεια βάρους, είτε μέσω δίαιτας είτε μέσω φαρμάκων όπως η σεμαγλουτίδη, οδηγεί συχνά σε απώλεια μυϊκής μάζας. Μελέτες δείχνουν ότι 20% έως 40% της συνολικής απώλειας βάρους μπορεί να προέρχεται από την άλιπη μάζα, η οποία αποτελείται κυρίως από μυς. Σε μια μελέτη που ανέλυσε δεδομένα από κλινικές δοκιμές, η αναλογία απώλειας άλιπης μάζας κυμάνθηκε από 5,7% έως 38,9% της συνολικής απώλειας βάρους. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για τους ηλικιωμένους, οι οποίοι μπορεί να έχουν ήδη χαμηλά αποθέματα μυϊκής μάζας. Η απώλεια μυών σε αυτή την ομάδα μπορεί να οδηγήσει σε σαρκοπενία, αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και απώλεια ανεξαρτησίας.
Η επιστημονική κοινότητα αναγνωρίζει πλέον ότι ο στόχος της θεραπείας της παχυσαρκίας δεν πρέπει να είναι απλώς η απώλεια κιλών, αλλά η βελτίωση της σύστασης του σώματος – δηλαδή η μείωση του λίπους με παράλληλη διατήρηση ή αύξηση της μυϊκής μάζας. Όπως αναφέρεται σε ανασκόπηση του 2026, «η διατήρηση και ενδυνάμωση της σκελετικής μυϊκής μάζας κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους θα ήταν ένας νέος θεραπευτικός στόχος».
Η λύση για τη διατήρηση των μυών: Άσκηση και διατροφή
Πριν στραφούμε σε φάρμακα, υπάρχουν δύο ισχυρά εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας: η άσκηση αντίστασης και η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης.
Άσκηση αντίστασης: Η προοδευτική προπόνηση αντίστασης (π.χ. άρση βαρών) είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να διατηρήσουμε και να αυξήσουμε τη μυϊκή μάζα. Μια μετα-ανάλυση 20 τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών σε ηλικιωμένους με σαρκοπενική παχυσαρκία έδειξε ότι η άσκηση βελτιώνει σημαντικά τη σύσταση του σώματος, τη σωματική λειτουργία και τη μεταβολική υγεία. Η προπόνηση αντίστασης αύξησε σημαντικά τη μυϊκή μάζα, τη δύναμη λαβής και την ταχύτητα βάδισης.
Πρωτεΐνη: Η πρόσληψη πρωτεΐνης είναι επίσης κρίσιμη. Οι συστάσεις για τους ηλικιωμένους είναι συχνά υψηλότερες από τις γενικές οδηγίες. Μια μελέτη του 2026 έδειξε ότι σε εύθραυστους ηλικιωμένους με χαμηλή αρχική πρόσληψη πρωτεΐνης (κάτω από 1,2 g/kg/ημέρα), η συμπλήρωση πρωτεΐνης κατά τη διάρκεια της προπόνησης αντίστασης οδήγησε σε μεγαλύτερη αύξηση της δύναμης.
Ο ρόλος των νέων φαρμάκων: Η περίπτωση του trevogrumab
Παρά την αξία της άσκησης και της διατροφής, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η απώλεια μυών είναι τόσο έντονη που απαιτείται φαρμακευτική υποστήριξη. Εδώ έρχονται τα νέα φάρμακα που στοχεύουν τη μυοστατίνη.
Τι είναι η μυοστατίνη: Η μυοστατίνη (myostatin) είναι μια πρωτεΐνη που φυσιολογικά περιορίζει την ανάπτυξη των μυών. Όταν αναστέλλεται, οι μύες μπορούν να αναπτυχθούν περισσότερο.
Το trevogrumab: Είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που δεσμεύει και αναστέλλει τη μυοστατίνη. Στη μελέτη COURAGE φάσης 2, ασθενείς με παχυσαρκία έλαβαν σεμαγλουτίδη (GLP-1) με ή χωρίς trevogrumab. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά:
- Η σεμαγλουτίδη μόνη της προκάλεσε απώλεια άλιπης μάζας 6,8%.
- Η προσθήκη 75 mg trevogrumab μείωσε την απώλεια άλιπης μάζας σε 3,4%, με την ίδια περίπου απώλεια βάρους.
- Σε υπομελέτη MRI, η απώλεια όγκου μυών του μηρού μειώθηκε κατά 77% σε σύγκριση με τη σεμαγλουτίδη μόνη.
- Η διατήρηση της άλιπης μάζας έφτασε το 50,7% στους 26 εβδομάδες.
Γιατί το trevogrumab βοηθά σε αντίθεση με άλλα φάρμακα
Το trevogrumab δεν είναι το μόνο φάρμακο που στοχεύει τη μυοστατίνη. Το bimagrumab είναι ένα άλλο αντίσωμα που στοχεύει τους υποδοχείς ακτιβ living type II (ActRII). Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφορές:
- Το bimagrumab έχει δείξει εντυπωσιακή αύξηση της μυϊκής μάζας, αλλά η μεταφορά αυτής της αύξησης σε βελτιωμένη λειτουργία (δύναμη, κινητικότητα) έχει αποδειχθεί δύσκολη.
- Το bimagrumab σχετίζεται με ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως μυϊκούς σπασμούς, σε ποσοστό 57-64% των ασθενών.
- Η Lilly, η εταιρεία που το αναπτύσσει, προχωρά με προσοχή λόγω ερωτημάτων ασφάλειας.
Το trevogrumab, από την άλλη πλευρά, φαίνεται να έχει καλύτερο προφίλ ασφάλειας στις χαμηλότερες δόσεις, με ποσοστό ανεπιθύμητων ενεργειών 77% έναντι 82% στην ομάδα ελέγχου – δηλαδή λιγότερες από το placebo. Επιπλέον, το trevogrumab στοχεύει ειδικά τη μυοστατίνη, ενώ το bimagrumab στοχεύει τους υποδοχείς της, επηρεάζοντας περισσότερες σηματοδοτικές οδούς.
Η έρευνα για τη διατήρηση της μυϊκής μάζας είναι σε εξέλιξη. Το trevogrumab βρίσκεται σε φάση 2 και σχεδιάζεται μελέτη φάσης 2 σε ηλικιωμένους με παχυσαρκία και μειωμένη μυϊκή μάζα. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν το φάρμακο διατηρεί τη μυϊκή μάζα, αλλά αν βελτιώνει τη λειτουργία – τη δύναμη, την κινητικότητα και την ποιότητα ζωής.
Η διατήρηση της μυϊκής μάζας δεν αφορά μόνο τους αθλητές ή τους ηλικιωμένους. Αφορά όλους μας. Καθώς η κοινωνία μας γερνά και τα ποσοστά παχυσαρκίας αυξάνονται, η σαρκοπενική παχυσαρκία γίνεται μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας. Η κατανόηση της σημασίας της μυϊκής υγείας μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που προσεγγίζουμε τη διατροφή, την άσκηση και τη θεραπεία της παχυσαρκίας.
Τι μπορείτε να κάνετε
- Κάντε προπόνηση αντίστασης. Ακόμη και δύο φορές την εβδομάδα μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
- Καταναλώστε αρκετή πρωτεΐνη. Οι συστάσεις για τους ενήλικες είναι 0,8 g/kg, αλλά για τους ηλικιωμένους και όσους χάνουν βάρος, 1,2-1,5 g/kg/ημέρα μπορεί να είναι πιο κατάλληλο.
- Παρακολουθείτε τη σύσταση του σώματός σας, όχι μόνο το βάρος. Η απώλεια λίπους με διατήρηση μυών είναι ο στόχος.
- Συζητήστε με τον γιατρό σας αν παίρνετε GLP-1 και ανησυχείτε για απώλεια μυών.
- Μείνετε ενημερωμένοι για τις εξελίξεις στις θεραπείες που στοχεύουν τη μυοστατίνη.
Βιβλιογραφία
ConscienHealth. (2 Οκτωβρίου 2026). EASD: Maybe Trevogrumab Can Preserve Muscle in Obesity. https://conscienhealth.org/2026/10/02/easd-maybe-trevogrumab-can-help-preserve-muscle-in-obesity/
Lisco, G., et al. (2026). Targeting the activin/myostatin – actrii pathway to preserve skeletal muscle mass in obesity: mechanistic insights and therapeutic perspectives. Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders, 27(4), 763-780. https://doi.org/10.1007/s11154-026-10033-w
Mota, D.M., Almeida, K.N., & Solis, M.Y. (2026). 26-A-9452-ACC LEAN MASS LOSS ASSOCIATED WITH THE USE OF GLP-1 AND GLP-1/GIP AGONISTS IN THE TREATMENT OF OBESITY. Journal of the American College of Cardiology, 87(13_Supplement), A169. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2026.02.421
Clinical Trials Arena. (2 Οκτωβρίου 2026). EASD 2026: Regeneron’s muscle preserver shows benefit at lower doses. https://www.clinicaltrialsarena.com/news/easd-2026-regenerons-muscle-preserver-shows-benefit-at-lower-doses/
MedPath Trial. (1 Οκτωβρίου 2026). Phase 2 COURAGE Data Show Trevogrumab Preserves 70% of Muscle Lost During Semaglutide Weight Loss. https://trial.medpath.com/zh/news/phase-2-courage-data-show-trevogrumab-preserves-70-of-muscle-lost-during-semaglutide-weight-loss
American Pharmaceutical Review. (2 Οκτωβρίου 2026). Trevogrumab Preserved Lean Mass in Semaglutide Trial. https://www.americanpharmaceuticalreview.com/1315-News/628561-Trevogrumab-Preserved-Lean-Mass-in-Semaglutide-Trial/
Defining Healthy Weight Loss and Target Weight in the Era of Highly Effective Treatment of Patients With Obesity. (2026). Europe PMC. https://staging.europepmc.org/article/MED/42455525
Nunn, E., et al. (2024). Antibody blockade of activin type II receptors preserves skeletal muscle mass and enhances fat loss during GLP-1 receptor agonism. Molecular Metabolism, 80, 101880. https://doi.org/10.1016/j.molmet.2024.101880
Effects of exercise on body composition, physical function, and metabolic health in older adults with sarcopenic obesity: A systematic review and meta-analysis. (2026). Maturitas, 209, 108934. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0378512226001118
Effect of a protein intervention during resistance training with varying training intensities on muscle outcomes in frail community-dwelling older adults: a randomized controlled trial. (2026). ScienceDirect. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1279770726000692
