Διαβήτης κύησης και διατροφική αντιμετώπιση

Γράφει η Κάλλια Θ. Γιαννιτσοπούλου
Κλινική διαιτολόγος – διατροφολόγος, ΜSc, MBA, SRD

Η εγκυμοσύνη είναι μια κατάσταση υψηλής μεταβολικής δραστηριότητας, στην οποία η διατήρηση της ομοιόστασης της γλυκόζης είναι ύψιστης σημασίας. Όταν ανιχνεύεται υπεργλυκαιμία στην έγκυο μητέρα, αυτό αναφέρεται ως διαβήτης κύησης. Γενετικοί, επιγενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες συμβάλλουν στην ανάπτυξη του διαβήτη κύησης ενώ οι σχετικοί μηχανισμοί είναι πολύπλοκοι και προχωρούν σε σημαντικό χρονικό διάστημα.

Ο διαβήτης κύησης είναι μια σοβαρή επιπλοκή της εγκυμοσύνης, στην οποία οι γυναίκες χωρίς προηγούμενη διάγνωση διαβήτη αναπτύσσουν υπεργλυκαιμία κατά τη διάρκεια της κύησης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτή η υπεργλυκαιμία είναι αποτέλεσμα της εξασθενημένης ανοχής στη γλυκόζη, λόγω της δυσλειτουργίας των παγκρεατικών β-κυττάρων. Μια μελέτη, βρήκε ότι η υπεργλυκαιμία σχετίζεται με επίμονη μεταβολική δυσλειτουργία στις γυναίκες ακόμη και τρία χρόνια μετά τον τοκετό, ξεχωριστά από άλλους κλινικούς παράγοντες κινδύνου.

Παράγοντες κινδύνου για διαβήτη κύησης

Ο διαβήτης κύησης είναι συχνός και προκύπτει στο 4-8% επί του συνόλου των γυναικών που μένουν έγκυες. Αυξημένο κίνδυνο (σε ποσοστό έως και 14%) έχουν οι γυναίκες με:

  • Παχυσαρκία (οι παχύσαρκες γυναίκες έχουν τετραπλάσιο κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη κύησης, ενώ σε εκείνες με Δείκτη Μάζας Σώματος πάνω από 40 εννιαπλάσιο.
  • Ακολουθούν τη δυτική διατροφή
  • Ηλικία μητέρας πάνω από 35
  • Υπερβολική αύξηση βάρους κατά την κύηση
  • Ιστορικό διαβήτη κύησης σε προηγούμενη εγκυμοσύνη
  • Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
  • Οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη (1ου βαθμού συγγένεια) ή διαβήτη κύησης
  • Προηγούμενη ασθένεια που σχετίζεται με την αντίσταση στην ινσουλίνη
  • Μακροσωμικό έμβρυο με βάρος άνω των 4 κιλών

Αντιμετώπιση με διατροφή

Η διατροφική αντιμετώπιση είναι η συμβατική προσέγγιση πρώτης γραμμής στη θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη κύησης. Ο στόχος της διατροφής κατά την εγκυμοσύνη είναι η υποστήριξη των μεταβολικών αναγκών της μητέρας, του πλακούντα και του εμβρύου και μπορεί να είναι η πρώτη εισαγωγή σε μια ζωή υγιεινής διατροφής.

Ενώ ελέγχει την έκθεση του εμβρύου στη μητρική υπεργλυκαιμία και την υπερκατανάλωση, η αποτελεσματική διατροφή μπορεί να μειώσει την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή και εντατικοποίηση της χρήσης των πόρων υγείας. Οι έγκυες γυναίκες με διαβήτη θα πρέπει να παρακολουθούνται από διαιτολόγο όταν είναι δυνατόν.

Οι συστάσεις για την διατροφή περιλαμβάνουν:

  • Στόχευση για πρόσληψη εκείνων των υδατανθράκων στα γεύματα και τα σνακ που συνεισφέρουν στον γλυκαιμικό έλεγχο (υδατάνθρακες χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη, οι οποίοι συνήθως περιέχουν αρκετές φυτικές ίνες).  Η διατροφή πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνει τουλάχιστον 175 γρ. υδατάνθρακες, καθότι η γλυκόζη είναι το κύριο καύσιμο για την ανάπτυξη του εμβρύου. Προτιμώνται σύνθετοι υδατάνθρακες, όπως τα δημητριακά (πολύσπορο ψωμί, ολικής αλέσεως δημητριακά) και τα φρούτα και λαχανικά, που επιδρούν λιγότερο στα μεταγευματικά επίπεδα σακχάρου απ’ ό,τι οι απλοί υδατάνθρακες (άσπρο ψωμί, γλυκά).
  • Συμπλήρωση βιταμινών και φολικού οξέος: Τουλάχιστον 3 μήνες πριν από τη σύλληψη και κατά τις πρώτες 12 εβδομάδες εγκυμοσύνης, συνιστάται σε γυναίκες με προϋπάρχοντα διαβήτη να συμπληρώνουν με 1,0 mg φολικού οξέος ημερησίως, είτε επιπλέον είτε ως μέρος ένα πολυβιταμινούχο σκεύασμα.
  • Ισορροπημένο πρωινό: Γάλα με δημητριακά ολικής άλεσης και φρούτο, τοστ με φρούτο, γιαούρτι με ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα αποτελούν μερικές απλές αλλά θρεπτικές επιλογές.

Τα οφέλη της διατροφής

Η κατάλληλη διατροφική αντιμετώπιση για έγκυες γυναίκες με διαβήτη τύπου 1, τύπου 2 και διαβήτη κύησης μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των περιγεννητικών αποτελεσμάτων με τους παρακάτω τρόπους:

  • υποστηρίζοντας τον βέλτιστο έλεγχο του γλυκαιμικού ελέγχου
  • επιτυγχάνοντας την επιτρεπόμενη αύξηση βάρους στη μητέρα
  • διατηρώντας ή βελτιώνοντας την κατάσταση της διατροφικής υγείας για μία υγιή εγκυμοσύνη και βέλτιστη ανάπτυξη
  • βοηθώντας στη σωστή ανάπτυξη εμβρύου.

Δείτε επίσης