To καλό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι είναι μια από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους προφύλαξης από λοιμώξεις, γι’ αυτό και πρέπει να αποκτήσουμε αυτή τη συνήθεια.
Μπορούμε να αυξήσουμε την πιθανότητα να είμαστε υγιείς και να προφυλάξουμε τους συνανθρώπους μας κάνοντας κάτι απλό: πλένοντας καλά τα χέρια μας. Αυτό μειώνει τα ποσοστά μόλυνσης από ιούς και βακτήρια περίπου κατά 30%.
Σε πολιτισμούς όπου η κατανάλωση του φαγητού είναι κυρίως με τα χέρια, παρά με μαχαιροπίρουνα ή ξυλάκια, οι μολύνσεις είναι πιο πιθανές. Δεν είναι κάτι που συζητείται ευρύτερα, αλλά το πλύσιμο των χεριών μειώνει τα κατάλοιπα των κοπράνων που βρίσκονται στα χέρια μας. Πολλοί τύποι ιών και βακτηρίων διασκορπίζονται στο περιβάλλον μέσω της κοπρανοστοματικής οδού. Μια βρετανική μελέτη διαπίστωσε ότι σε κάθε χρονική στιγμή, βακτήρια κοπράνων βρίσκονται στο 26% των χεριών, στο 17% των κινητών τηλεφώνων, στο 14% των χαρτονομισμάτων και στο 10% των πιστωτικών καρτών.
Σε μια μελέτη, ο καθηγητής Stephen Luby από το Stanford University και οι συνάδελφοί του έδωσαν σε φτωχές οικογένειες στο Πακιστάν δωρεάν σαπούνι και ενθάρρυναν να πλένουν τα χέρια τους μετά την αφόδευση και πριν το φαγητό, το μαγείρεμα ή τη διατροφή των παιδιών. Σε σύγκριση με μια ομάδα ελέγχου, η επίπτωση των ασθενειών σε αυτές τις οικογένειες μειώθηκε σημαντικά: τα ποσοστά νόσου στα παιδιά ήταν μειωμένο κατά 50% για πνευμονία, κατά 53% για διάρροια και κατά 34% για μολυσματικό κηρίο (impetigo). Αν προεκτείνουμε τις θετικές επιπτώσεις της πλύσης χεριών για ολόκληρο τον πλανήτη, πιθανώς διασώζονται εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο.
Ο άνθρωπος στο έντερό του έχει περίπου 100 τρισεκατομμύρια βακτήρια και για κάθε 1 γραμμάριο περιττωμάτων εκκρίνουμε 1 εκατομμύριο βακτήρια. Επίσης, η ανοικτή αφόδευση είναι πιθανόν να οδηγεί σε βακτήρια που μολύνουν τους ανθρώπους μέσω του φαγητού ή του νερού. Όταν οι άνθρωποι δεν πλένουν τα χέρια τους μετά την μετάβαση στην τουαλέτα και στη συνέχεια αγγίζουν είτε τον εαυτό τους είτε ένα άλλο άτομο ή μια επιφάνεια μπορούν να μεταδώσουν μια λοίμωξη.
Τα παθογόνα μπορούν να μεταφερθούν από τα κόπρανα στα χέρια ή σε αντικείμενα κοινής χρήσης και επιφάνειες όπου παρασκευάζονται φαγητά. Ακριβώς γι’ αυτό πρέπει να πλένουμε τα χέρια μας καλά με σαπούνι κάθε φορά πριν το φαγητό.
Η υγιεινή όχι μόνο των χεριών αλλά ολόκληρου του σώματος μπορεί να σώσει τη ζωή σας. Περίπου το 30% των ανθρώπων μεταφέρουν βακτήρια σταφυλόκοκκου στο δέρμα τους, συνήθως στη μύτη, το στόμα, τα γεννητικά όργανα ή τις περιπρωκτικές περιοχές, όπου τα βακτήρια είναι εντελώς ακίνδυνα. Όμως τα βακτήρια αυτά μπορούν να προκαλέσουν μόλυνση αν εισέλθουν στο σώμα μέσω αμυχής στο δέρμα. Αν ένα άτομο έχει ανθεκτικό στα αντιβιοτικά στέλεχος σταφυλόκοκκου (το πιο συνηθισμένο είναι το MRSA), η θεραπεία μπορεί να μην είναι αποτελεσματική. Για το λόγο αυτό, πολλά νοσοκομεία σήμερα τεστάρουν τους ασθενείς πριν από μια χειρουργική επέμβαση και αναβάλλουν την εγχείρηση μέχρι οποιοδήποτε ανθεκτικό στα αντιβιοτικά βακτήριο απομακρυνθεί. Ένας απλός τρόπος απομάκρυνσης είναι καλή καθαριότητα του σώματος.
Το πλύσιμο των χεριών έχει ιδιαίτερη σημασία για την πρόληψη των ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων. Πολλές από αυτές τις λοιμώξεις προκαλούνται από βακτήρια που είναι ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Μια αμερικανική μελέτη του 1992 υπολόγισε ότι η κατά 28% αύξηση των ποσοστών πλύσης των χεριών οδήγησε σε 22% μείωση στις νοσοκομειακές λοιμώξεις. Αυτά τα τα στοιχεία δείχνουν ότι το πλύσιμο των χεριών είναι η καλύτερη παρέμβαση για τη μείωση της μετάδοσης των παθογόνων.
Αλλά το να υιοθετήσουμε αυτή την καλή συνήθεια δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Ακόμα και σε χώρες με υψηλά εισοδήματα και εξαιρετικές εγκαταστάσεις, τα ποσοστά πλυσίματος των χεριών στα νοσοκομεία είναι χαμηλότερα από ό, τι έπρεπε στα νοσοκομεία. Αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός οι επαγγελματίες υγείας δεν γνωρίζουν τη σημασία της πλύσης των χεριών, αλλά μερικές φορές δεν υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος. Για την πλήρη συμμόρφωση προς τις οδηγίες, οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να πλένουν τα χέρια τους δεκάδες φορές την ημέρα. Επί 15 δευτερόλεπτα σε κάθε πλύσιμο χεριών, και αγνοώντας τον χρόνο που χρειάζεται να πάει κάποιος στο νεροχύτη ή να στεγνώσει τα χέρια του, μπορεί να προσθέτει μέχρι και 20 λεπτά την ημέρα. Λαμβάνοντας υπόψη τις τεράστιες πιέσεις του χρόνου που ασκούνται στους περισσότερους επαγγελματίες υγείας, τα απολυμαντικά χεριών που περιέχουν αλκοόλ είναι μια μεγάλη βοήθεια.
Πόσο και πώς πρέπει να πλένουμε τα χέρια μας
Όσο περισσότερο πλένετε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό, τόσο περισσότερα βακτήρια και ιοί απομακρύνονται από αυτά. Τα Αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου Νόσων και πρόληψη (CDC) συνιστά προσεκτικό πλύσιμο χεριών για 20 δευτερόλεπτα.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που πλένουν τα χέρια τους δεν το κάνουν αρκετά καλά για να αφαιρεθούν όλα τα παθογόνα. Μελέτη σε μια πόλη των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι ενώ 67% των ανθρώπων πλένουν τα χέρια τους με σαπούνι μετά την μετάβαση στην τουαλέτα, μόνο το 5% πλένονται αρκετά καλά για να αφαιρούνται όλα τα βακτήρια.
Το CDC παρέχει οδηγίες για το πώς να πλένετε τα χέρια σας: πρώτα μουσκέψτε τα χέρια σας με καθαρό, τρεχούμενο νερό, στη συνέχεια αφρίστε τα χέρια σας με υγρό σαπούνι, τρίψτε τις παλάμες σας, τις ράχες των χεριών, μεταξύ των δακτύλων μέχρι τα νύχια σας και μην παραλείπετε τον αντίχειρα. Κάντε το αυτό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. Στεγνώστε τα χέρια σας με χάρτινες χειροπετσέτες μιας χρήσης και πετάξτε τις στους κάδους απορριμμάτων.
