Δεν είναι ευχάριστο να τρέμεις από το κρύο, αλλά για μερικούς, έχει την ελκυστικότητα να κάνει το σώμα να καίει περισσότερη ενέργεια ως θερμότητα από ό,τι σε ένα θερμότερο περιβάλλον. Σύμφωνα με αρκετές μελέτες, η έκθεση στο κρύο είναι ένας αξιόπιστος τρόπος για την ενίσχυση της ενεργειακής δαπάνης σε ποντίκια και ανθρώπους. Αυτή η διαδικασία καύσης ενέργειας μέσω της απώλειας θερμότητας ονομάζεται θερμογένεση.
Ενώ οι επιστήμονες και οι φαρμακευτικές εταιρείες διερευνούν τρόπους για να ξεγελάσουν το σώμα ώστε να νομίζει ότι κάνει κρύο -έτσι ώστε να ενεργοποιεί τη θερμογένεση και να καίει ενέργεια χωρίς την ανάγκη για παγωμένα μπάνια ή χειμερινούς περιπάτους με μπλουζάκι- οι ερευνητές παχυσαρκίας Philip Ruppert και Jan-Wilhelm Kornfeld από το Τμήμα Βιοχημείας και Μοριακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου της Νότιας Δανίας, ξεκίνησαν να διερευνούν μια άλλη οδό: μια μορφή θερμογένεσης που προκαλείται από την κατανάλωση εξειδικευμένων τροφών αντί για τη θερμοκρασία. Η εργασία της ομάδας δημοσιεύθηκε στο περιοδικό eLife.
Μεθειονίνη και κυστεΐνη
Αφού διεξήγαγαν μια σειρά μελετών σε ποντίκια, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η θερμογένεση που προκαλείται από τη διατροφή οδήγησε σε σχεδόν την ίδια απώλεια βάρους με την 24ωρη έκθεση σε πέντε βαθμούς Κελσίου, 7 ημέρες την εβδομάδα.
Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές προσάρμοσαν την ποσότητα των αμινοξέων μεθειονίνη και κυστεΐνη στη διατροφή των ποντικών σε διάστημα επτά ημερών. Τα ποντίκια που έλαβαν δίαιτα χαμηλή σε μεθειονίνη και κυστεΐνη έκαψαν περισσότερη ενέργεια από εκείνα που έλαβαν μια τυπική δίαιτα.
«Τα ποντίκια που έκαψαν την περισσότερη ενέργεια έτρωγαν την ίδια ποσότητα τροφής με τα άλλα και δεν κινούνταν περισσότερο ή λιγότερο. Είδαμε αύξηση 20% στη θερμογένεσή τους. Έχασαν περισσότερο βάρος και αυτό δεν οφειλόταν στο ότι έτρωγαν λιγότερο ή ασκούνταν περισσότερο -απλώς παρήγαγαν περισσότερη θερμότητα», εξηγεί ο Jan-Wilhelm Kornfeld.
Η μεθειονίνη και η κυστεΐνη είναι αμινοξέα που βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα στις ζωικές πρωτεΐνες και σε χαμηλά επίπεδα σε τρόφιμα όπως λαχανικά, ξηρούς καρπούς. Έτσι, οι χορτοφάγοι και οι βίγκαν, που δεν τρώνε κρέας, αυγά ή γαλακτοκομικά προϊόντα, καταναλώνουν φυσικά λιγότερη μεθειονίνη ή κυστεΐνη από τους κρεατοφάγους.
«Γνωρίζουμε από άλλες μελέτες ότι οι χορτοφάγοι και οι βίγκαν είναι, από πολλές απόψεις, πιο υγιείς από τους κρεατοφάγους. Δεν έχουμε δοκιμάσει μια δίαιτα περιορισμένη σε μεθειονίνη και κυστεΐνη σε ανθρώπους, μόνο σε ποντίκια, επομένως δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ίδιο αποτέλεσμα θα συμβεί και στους ανθρώπους -αλλά είναι πιθανό», είπε ο Ruppert.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης πού στο σώμα έλαβε χώρα η καύση ενέργειας. Συνέβη στις λεγόμενες αποθήκες μπεζ λίπους -τον τύπο λίπους που αποθηκεύεται κάτω από το δέρμα σε ποντίκια και ανθρώπους. Το λίπος κάηκε σε αυτές τις αποθήκες κατά τη διάρκεια της θερμογένεσης που προκαλείται τόσο από το κρύο όσο και από τη διατροφή. «Το μπεζ λίπος δεν ενδιαφέρεται αν η καύση προκαλείται από το κρύο ή από τη διατροφή», λέει ο Ruppert.
Πιθανή βάση για νέες θεραπείες για την παχυσαρκία
Η ερευνητική ομάδα πιστεύει ότι ένα επόμενο ενδιαφέρον βήμα θα μπορούσε να είναι η διερεύνηση του κατά πόσον οι θεραπείες για την παχυσαρκία θα μπορούσαν να αναπτυχθούν για να αυξήσουν την ενεργειακή δαπάνη χωρίς να απαιτείται σημαντική προσπάθεια από τον ασθενή. Ενδιαφέρονται επίσης για την ανάπτυξη νέων λειτουργικών τροφίμων με χαμηλή περιεκτικότητα σε μεθειονίνη και κυστεΐνη.
«Θα ήταν επίσης ενδιαφέρον να μελετηθεί εάν οι ασθενείς με Wegovy βιώνουν επιπλέον απώλεια βάρους εάν στραφούν σε μια δίαιτα με λίγη ποσότητα αμινοξέως μεθειονίνης και κυστεΐνης -με άλλα λόγια, μια δίαιτα χωρίς ζωικές πρωτεΐνες», είπε ο Kornfeld.
Περισσότερες πληροφορίες: Philip MM Ruppert et al, Dietary sulfur amino acid restriction elicits a cold-like transcriptional response in inguinal but not epididymal white adipose tissue of male mice, eLife (2025). DOI: 10.7554/elife.108825.1.
