Η παχυσαρκία παραμένει μία από τις πιο σοβαρές προκλήσεις για την υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο, και η απώλεια βάρους συχνά συνιστάται ως τρόπος μείωσης των κινδύνων που σχετίζονται με την υπερβολική σωματική μάζα. Ωστόσο, όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι οι επιδράσεις της απώλειας βάρους μπορεί να αλλάζουν με την ηλικία. Κατά τη μέση ηλικία, η μείωση βάρους δεν προσφέρει πάντα τα ίδια οφέλη που παρατηρούνται σε νεότερους ενήλικες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να επηρεάσει και την υγεία του εγκεφάλου.
Σε μια νέα μελέτη από το Ben-Gurion University of the Negev (BGU), οι ερευνητές εξέτασαν πώς η παχυσαρκία που προκαλείται από διατροφή και η μετέπειτα απώλεια βάρους επηρεάζει νεαρά ενήλικα ποντίκια σε σύγκριση με ποντίκια μέσης ηλικίας. Και στις δύο ομάδες, η απώλεια βάρους αποκατέστησε με επιτυχία τον έλεγχο της γλυκόζης στο αίμα, δείχνοντας ότι οι βασικές μεταβολικές βελτιώσεις συμβαίνουν ανεξαρτήτως ηλικίας. Ωστόσο, οι επιστήμονες παρατήρησαν και μια απρόσμενη διαφορά: στα ποντίκια μέσης ηλικίας, η απώλεια βάρους προκάλεσε αυξημένη φλεγμονή στον υποθάλαμο, ένα μέρος του εγκεφάλου που ρυθμίζει την όρεξη, την κατανάλωση ενέργειας και άλλες ζωτικές λειτουργίες.
Φλεγμονή στον εγκέφαλο και νέες ανησυχίες
Η αύξηση αυτή της εγκεφαλικής φλεγμονής εντοπίστηκε σε μοριακό επίπεδο και μέσω λεπτομερούς μικροσκοπικής απεικόνισης των μικρογλοιακών κυττάρων, των “αμυντικών” κυττάρων του εγκεφάλου. Η φλεγμονώδης αντίδραση διατηρήθηκε για αρκετές εβδομάδες πριν μειωθεί σταδιακά. Παρόλο που οι μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτής της αντίδρασης δεν είναι ακόμη σαφείς και ίσως να συνδέονται με τις μεταβολικές βελτιώσεις, τα ευρήματα δημιουργούν σημαντικά ερωτήματα.
Η επίμονη ή κακώς ρυθμισμένη φλεγμονή στον εγκέφαλο έχει συνδεθεί με προβλήματα μνήμης και νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως το Αλτσχάιμερ. Ως εκ τούτου, η μελέτη αναδεικνύει νέα ζητήματα σχετικά με τον τρόπο που η απώλεια βάρους στη μέση ηλικία μπορεί να επηρεάσει την υγεία του εγκεφάλου.
Οι ερευνητές ζητούν πιο προσεκτική προσέγγιση στην απώλεια βάρους της μέσης ηλικίας
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η απώλεια βάρους στη μέση ηλικία δεν είναι απλώς μια επανάληψη αυτού που λειτουργεί στη νεαρή ενήλικη ζωή», δήλωσε ο Alon Zemer, υποψήφιος διδάκτορας και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Η απώλεια βάρους παραμένει απαραίτητη για την αποκατάσταση της μεταβολικής υγείας στην παχυσαρκία, αλλά πρέπει να κατανοήσουμε τον αντίκτυπο στον εγκέφαλο της μέσης ηλικίας και να διασφαλίσουμε ότι η εγκεφαλική υγεία δεν διακυβεύεται».
Η Dr Alexandra Tsitrina πρόσθεσε: «Η μελέτη μας χαρακτηρίζει την προσαρμοστική αντίδραση του σώματος στην απώλεια βάρους μέσα από δύο συμπληρωματικές διαστάσεις –μοριακή και δομική. Η προηγμένη απεικόνιση με μικροσκόπιο υψηλής ευκρίνειας και η επεξεργασία εικόνας με προηγμένο υπολογιστικό ανάλυση επιτρέπουν την ανίχνευση ευαίσθητων αλλαγών με πιθανές συνέπειες για την υγεία».
Επόμενα βήματα για την προστασία του εγκεφάλου
Η ερευνητική ομάδα υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες ώστε να κατανοηθεί καλύτερα γιατί εμφανίζεται αυτή η προσωρινή αλλά ανησυχητική φλεγμονή στον εγκέφαλο κατά την απώλεια βάρους στη μέση ηλικία. Η μελλοντική έρευνα θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να αναπτύξουν στρατηγικές που διατηρούν τα μεταβολικά οφέλη της απώλειας βάρους ενώ παράλληλα προστατεύουν την εγκεφαλική υγεία καθώς οι άνθρωποι μεγαλώνουν.
Περισσότερες πληροφορίες: Alon Zemer, Yulia Haim, Alexandra Tsitrina, Vered Chalifa-Caspi, Habib Muallem, Yair Pincu, G. William Wong, Uri Yoel, Alon Monsonego, Assaf Rudich. Weight loss aggravates obesity-induced hypothalamic inflammation in mid-aged mice. GeroScience, 2025; DOI: 10.1007/s11357-025-01933-x.
