Σχεδόν πριν από μια δεκαετία, η Kristen Beavers, η οποία μελετά ασφαλείς τρόπους απώλειας βάρους για ηλικιωμένους, άρχισε να αναρωτιέται αν τα weighted vests -γιλέκα με πρόσθετο βάρος- θα μπορούσαν να βοηθήσουν αυτή την ομάδα να χάσει κιλά χωρίς να θυσιάσει πολύτιμη οστική μάζα και άλιπη μυϊκή μάζα.
Η Beavers είναι καθηγήτρια παθολογίας στο τμήμα γηριατρικής και γεροντολογικής ιατρικής της Wake Forest University School of Medicine, καθώς και ερευνήτρια καθηγήτρια επιστήμης της υγείας και της άσκησης στο Wake Forest University. Έχει μελετήσει κατά πόσο η χρήση γιλέκων με βάρος κατά τη διάρκεια απώλειας βάρους μπορεί να περιορίσει την απώλεια οστικής μάζας σε μεγαλύτερους ενήλικες. Η μελέτη INVEST (Incorporating Nutrition, Vests, Education and Strength Training) in Bone Health είναι μία από τις μεγαλύτερες ερευνητικές μελέτες που έχουν διεξαχθεί για τα γιλέκα με βάρος.
«Το κίνητρο πίσω από την INVEST ήταν διπλό», λέει η Beavers. «Πρώτον, πιστεύουμε ότι το weighted vest μπορεί να αντισταθμίσει την αποφόρτιση των οστών που συμβαίνει όταν οι άνθρωποι χάνουν βάρος και την επίδραση που αυτό έχει στον σκελετό. Δεύτερον, πρόκειται για κάτι που μπορεί να γίνει στο σπίτι. Δεν χρειάζεται να πάνε σε γυμναστήριο, ούτε να συμμετέχουν σε επιβλεπόμενο πρόγραμμα άσκησης. Υπάρχει ένα στοιχείο κλιμάκωσης που κάνει το γιλέκο πολύ λογική λύση».
Παρακάτω, η Beavers εξηγεί γιατί η απώλεια βάρους ενέχει κινδύνους για τους ηλικιωμένους και πώς τα weighted vests μπορεί να βοηθήσουν.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της απώλειας βάρους για τους ηλικιωμένους; Γιατί είναι σημαντική η μελέτη των weighted vests;
Η απώλεια βάρους στους ηλικιωμένους είναι αμφιλεγόμενη, γιατί γνωρίζουμε ότι όταν οι άνθρωποι θέλουν να χάσουν βάρος, στόχος τους είναι να χάσουν λίπος. Όμως ένα μέρος από αυτό που χάνεται είναι μυς και οστό, και αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο πτώσεων και καταγμάτων, κάτι που μπορεί να είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικό για αυτή την ηλικιακή ομάδα.
Συνήθως, η απώλεια οστικής μάζας ξεκινά γύρω στα 40. Χάνουμε περίπου 0,5% έως 1% τον χρόνο. Στις γυναίκες επιταχύνεται κατά την εμμηνόπαυση, και αυτό θεωρείται ότι σχετίζεται με τη μείωση των επιπέδων οιστρογόνων.
Μία στις 3 γυναίκες και ένας στους 5 άνδρες είναι πιθανό να υποστούν οστεοπορωτικό κάταγμα στη διάρκεια της ζωής τους. Τα κατάγματα, ιδιαίτερα όταν συμβαίνουν στη σπονδυλική στήλη ή στο ισχίο, συχνά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας, απώλεια ανεξαρτησίας, κοινωνική απομόνωση και πόνο. Στην πραγματικότητα, πολλοί άνθρωποι που παθαίνουν κάταγμα ισχίου είναι πιθανό να πεθάνουν μέσα στον επόμενο χρόνο. Αν επιβιώσουν, είναι απίθανο να επανέλθουν στο προηγούμενο επίπεδο λειτουργικής ανεξαρτησίας.
Η παχυσαρκία επιδεινώνει τον κίνδυνο για πολλές χρόνιες παθήσεις, όπως εμφράγματα, εγκεφαλικά, περιφερική αγγειακή νόσο, οστεοαρθρίτιδα και ακόμη και οστεοπόρωση. Γνωρίζουμε ότι η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει ορισμένους από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας, κάτι που μπορεί να επιδεινώσει τη φυσιολογική απώλεια μυών και οστών με την ηλικία, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο καταγμάτων ή πτώσεων.
Βλέπουμε weighted vests παντού τελευταία. Μπορούν να αντισταθμίσουν κάποιους από αυτούς τους κινδύνους;
Με ενδιαφέρει να βρω ασφαλείς και αποτελεσματικούς τρόπους απώλειας βάρους για ηλικιωμένους και ιδιαίτερα τρόπους να περιοριστούν οι αρνητικές επιπτώσεις της απώλειας βάρους στο μυοσκελετικό σύστημα. Έχω κάνει μελέτες όπου αυξήσαμε την πρόσληψη πρωτεΐνης στη διατροφή για να δούμε αν αυτό μπορεί να μετριάσει την απώλεια οστικής μάζας που σχετίζεται με την απώλεια βάρους. Έχω εξετάσει διαφορετικά είδη άσκησης -προπόνηση με αντιστάσεις έναντι αερόβιας άσκησης. Πιο πρόσφατα, στραφήκαμε στα γιλέκα με βάρος για να δούμε αν η χρήση τους μπορεί να περιορίσει την απώλεια οστικής μάζας.
Στη μελέτη INVEST χρησιμοποιήσαμε weighted vests για να αντισταθμίσουμε την απώλεια οστού. Ένας από τους λόγους που χάνετε οστό όταν χάνετε βάρος είναι ότι μειώνεται το φορτίο στα οστά. Για κάθε όγδοο της λίβρας βάρους που έχαναν οι συμμετέχοντες, προσθέταμε ένα όγδοο της λίβρας στο weighted vest και τους ζητούσαμε να το φορούν περίπου οκτώ ώρες κατά το πιο δραστήριο μέρος της ημέρας τους.
Τα οστά ανταποκρίνονται στο βάρος που δέχονται, και αυτός είναι ένας λόγος που τα βαρύτερα άτομα τείνουν να έχουν μεγαλύτερη οστική πυκνότητα -μέχρι ενός σημείου. Όταν χάνετε βάρος, ασκείτε φυσικά λιγότερη μηχανική πίεση στα οστά σας.
Η INVEST ήταν μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη μελέτη σε 150 ηλικιωμένους με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία. Εξετάσαμε 12 μήνες απώλειας βάρους μόνο, απώλειας βάρους με χρήση weighted vest ή απώλειας βάρους με προπόνηση αντιστάσεων, για να δούμε αν αυτές οι στρατηγικές μπορούσαν να περιορίσουν την απώλεια οστού. Παρότι ελπίζαμε ότι η εξωτερική αντικατάσταση του χαμένου βάρους ή η αύξηση του μηχανικού φορτίου μέσω άσκησης θα διατηρούσε την οστική μάζα, τα ευρήματά μας δείχνουν ότι αυτές οι στρατηγικές από μόνες τους μπορεί να μην είναι αρκετές.
Τα αρχικά αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο JAMA Network Open, υπογραμμίζουν τη συνεχιζόμενη ανάγκη για εναλλακτικές στρατηγικές προστασίας της σκελετικής υγείας σε γηράσκοντες πληθυσμούς με παχυσαρκία.
Αυτό διαφέρει λίγο από τον τρόπο που πολλοί άνθρωποι φορούν γιλάκα με βάρος όταν περπατούν στη γειτονιά τους ή στη διάρκεια μιας προπόνησης, ίσως για 30 λεπτά την ημέρα. Ωστόσο, η βάση της INVEST προήλθε από παρόμοια βιβλιογραφία. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 υπήρξε πληθώρα δημοσιεύσεων που εξέταζαν τη χρήση weighted vest για την ενίσχυση της συνήθους άσκησης. Συνολικά, έδειξαν ότι τα γιλάκα με βάρος μπορούσαν να βελτιώσουν πολλούς μυοσκελετικούς δείκτες, όπως η μυϊκή λειτουργία και δύναμη, η ισορροπία και η οστική πυκνότητα.
Τι πραγματικά βοηθά στη διατήρηση της οστικής μάζας όταν προσπαθείτε να χάσετε βάρος;
Οι πιο δοκιμασμένοι τρόποι, μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, για την πρόληψη της απώλειας οστού κατά την απώλεια βάρους είναι η προοδευτική προπόνηση αντιστάσεων με κάποιο βαθμό πρόσκρουσης που φορτίζει τα οστά. Γνωρίζουμε επίσης ότι η υψηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης κατά την απώλεια βάρους μπορεί να προλάβει την απώλεια οστικής μάζας, όπως και η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D σε άτομα με υψηλό κίνδυνο κατάγματος ή απώλειας οστού. Ορισμένα φάρμακα μπορεί επίσης να είναι χρήσιμα.
Για τους ηλικιωμένους ειδικότερα, θεωρώ ότι τα βαριά γιλέκα έχουν δείξει ότι βελτιώνουν την ισορροπία, κάτι εξαιρετικά σημαντικό. Μπορούν να βελτιώσουν τη δύναμη στα γόνατα όταν φοριούνται κατά την άσκηση και ακόμη να αυξήσουν ή να διατηρήσουν την οστική πυκνότητα. Όλα αυτά είναι κρίσιμα αποτελέσματα σε σχέση με τον κίνδυνο καταγμάτων, πτώσεων ή αναπηρίας.
Η έρευνά σας εστιάζει στους ηλικιωμένους – ισχύουν τα ευρήματα για όλους;
Η μηχανοβιολογία και η επίδρασή της στον σκελετό είναι καθολικές. Για τους νεότερους, αυτή η δουλειά είναι ιδιαίτερα σχετική με όσους υφίστανται ταχεία απώλεια βάρους. Η έρευνα υπογραμμίζει την αρχή ότι η απώλεια βάρους προκαλεί απώλεια οστού και μυών και ότι πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ως προς το πώς θα το προλάβουμε. Αυτή η πρακτική, προληπτική νοοτροπία είναι χρήσιμη για γιατρούς και κοινό σε κάθε ηλικία.
Για παράδειγμα, έχουμε σε εξέλιξη μια μελέτη που ονομάζεται STRONG BONES, η οποία εξετάζει κατά πόσο τα διφωσφονικά φάρμακα μπορούν να περιορίσουν την απώλεια οστού που συνοδεύει τη χειρουργική απώλεια βάρους. Παράλληλα, τρέχει η μελέτη BEACON (Bone, Exercise, Alendronate and Caloric Restriction), η οποία εξετάζει τις ανεξάρτητες και συνδυαστικές επιδράσεις της άσκησης φόρτισης των οστών και των διφωσφονικών ως τρόπο περιορισμού της απώλειας οστού σε ηλικιωμένους που έχουν ένδειξη για απώλεια βάρους και χαμηλή οστική μάζα.
Οι ασκήσεις φόρτισης οστών που χρησιμοποιούμε αυτή τη στιγμή στις μελέτες μας περιλαμβάνουν τη χρήση weighted vest για αύξηση της πρόσκρουσης. Ζητάμε από ηλικιωμένους να ανεβαίνουν σκάλες φορώντας γιλέκα με βάρος, να κάνουν box steps, heel drops ή άλματα στο ένα πόδι.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τα weighted vests;
Τα weighted vests είναι πολύ πρακτικά. Κλιμακώνονται εύκολα. Σας επιτρέπουν να ασκείστε στο σπίτι ή στη γειτονιά σας, κάνοντας προπόνηση αντιστάσεων χωρίς να χρειάζεται γυμναστήριο. Για πολλούς ανθρώπους αυτό είναι ιδιαίτερα ελκυστικό. Η αξία τους έγκειται στο ότι σας επιτρέπουν να «κρύβετε» μηχανικό φορτίο μέσα στις καθημερινές δραστηριότητες.
Δεν είδαμε σημαντική επίδραση της χρήσης των weighted vest στον περιορισμό της απώλειας οστού που σχετίζεται με την απώλεια βάρους σε ηλικιωμένους. Υπάρχουν πολλοί πιθανοί λόγοι γι’ αυτό και η ομάδα μας ενδιαφέρεται να τους διερευνήσει.
Θα ακολουθήσουν δευτερογενείς δημοσιεύσεις από τη μελέτη INVEST, οπότε η ιστορία δεν έχει ολοκληρωθεί. Έχουμε εργασίες που εξετάζουν αναλύσεις ευαισθησίας -δηλαδή αν η παρέμβαση ήταν περισσότερο ή λιγότερο αποτελεσματική σε συγκεκριμένες υποομάδες. Έχουμε επίσης μια εξαιρετική εργασία υπό την ηγεσία διδακτορικού φοιτητή στη βιοϊατρική μηχανική, η οποία εξετάζει προηγμένα μέτρα μυϊκής μάζας και ποιότητας από αξονικές τομογραφίες, καθώς και μια εργασία για την καρδιομεταβολική υγεία και μία για τη φυσική λειτουργικότητα. Νομίζω ότι η ιστορία της INVEST μόλις αρχίζει.
