Μπορεί η εμπειρία των διακρίσεων ως ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο να είναι επιβαρυντική και στρεσογόνα; Όπως φαίνεται, αυτό ακριβώς συμβαίνει: οι διακρίσεις βλάπτουν το σώμα και τον εγκέφαλο.
Αυτό είναι το συμπέρασμα μιας νέας μελέτης ερευνητών του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι οι διακρίσεις εις βάρος ατόμων με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό και ταυτότητα φύλου αφήνουν μετρήσιμα βιολογικά ίχνη στο σώμα -σε τέτοιο βαθμό ώστε θα πρέπει να θεωρούνται χρόνιο φορτίο για την υγεία.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychoneuroendocrinology και πραγματοποιήθηκε σε 357 ενήλικες από το Μόντρεαλ, ηλικίας 18 έως 79 ετών. Το δείγμα περιλάμβανε 129 cisgender άνδρες και γυναίκες που ανήκαν σε σεξουαλικές μειονότητες, 96 τρανς και μη δυαδικά άτομα, καθώς και 72 cisgender ετεροφυλόφιλους άνδρες και γυναίκες.
Μέτρηση του αλλοστατικού φορτίου
Στο Κέντρο Μελετών για το Φύλο, Σεξουαλικότητα, την Αλλόσταση και την Ανθεκτικότητα του Πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Ψυχιατρικής Robert-Paul Juster, οι ερευνητές μέτρησαν το λεγόμενο αλλοστατικό φορτίο των συμμετεχόντων, δηλαδή τη σωρευτική βιολογική φθορά που σχετίζεται με το χρόνιο στρες.
Για τον σκοπό αυτό ανέλυσαν 16 βιοδείκτες που αφορούν το καρδιαγγειακό, το μεταβολικό, το νευροενδοκρινικό και το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε επτά υποομάδες με βάση την ταυτότητα φύλου και τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό και συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τις εμπειρίες διακρίσεων και τις συμπεριφορές που σχετίζονται με την υγεία τους.
«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι, αφού ληφθεί υπόψη η ηλικία, τόσο οι σημαντικές εμπειρίες διακρίσεων στη ζωή όσο και οι καθημερινές μικροεπιθετικότητες συσχετίζονται θετικά με το αλλοστατικό φορτίο», δήλωσε η Nevena Chuntova, πρώτη συγγραφέας της μελέτης.
«Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι δύο τύποι διακριτικών εμπειριών συμβάλλουν ανεξάρτητα στη φυσιολογική απορρύθμιση, δημιουργώντας ένα σωρευτικό φορτίο για την υγεία και επιταχύνοντας τη βιολογική γήρανση», πρόσθεσε η Chuntova, υποψήφια διδάκτορας Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ.
Υψηλότερα επίπεδα στη “ανδρική” πλευρά του φάσματος
Η μελέτη αποκάλυψε σημαντικές ανισότητες: τα άτομα που βρίσκονται στο ανδρικό φάσμα (cisgender και τρανς άνδρες) παρουσίασαν τα υψηλότερα επίπεδα αλλοστατικού φορτίου, ενώ και οι άνδρες που ανήκουν σε σεξουαλικές μειονότητες (όπως οι ομοφυλόφιλοι και οι αμφιφυλόφιλοι) εμφάνισαν επίσης υψηλά επίπεδα βιολογικού στρες.
«Τόσο η ταυτότητα φύλου όσο και ο σεξουαλικός προσανατολισμός προέβλεπαν σημαντικά το αλλοστατικό φορτίο, με τα άτομα στο ανδρικό φάσμα και τους άνδρες σεξουαλικών μειονοτήτων να εμφανίζουν τα υψηλότερα επίπεδα», ανέφερε η Chuntova.
Τα ευρήματα αυτά προσφέρουν εμπειρική τεκμηρίωση ότι οι διακρίσεις μπορούν να ασκούν άμεσες βιολογικές επιδράσεις μέσω των συστημάτων του στρες, πρόσθεσε.
«Σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι οι διακρίσεις επηρεάζουν την υγεία κυρίως μέσω της υιοθέτησης επικίνδυνων συμπεριφορών -όπως το κάπνισμα, η καθιστική ζωή ή η χρήση αλκοόλ και ουσιών- η μελέτη αυτή αποκαλύπτει μια άμεση σύνδεση μεταξύ διακρίσεων και φυσιολογικής διαταραχής», είπε.
Το στίγμα “μπαίνει κάτω από το δέρμα”
«Οι χρόνιες διακρίσεις φαίνεται να διαταράσσουν άμεσα τα βιολογικά συστήματα ενός ανθρώπου, λειτουργώντας ως στρεσογόνος παράγοντας που “μπαίνει κάτω από το δέρμα”, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε αλλαγή στη συμπεριφορά», σημείωσε η Chuntova. Τα δεδομένα «δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι διακρίσεις δεν είναι απλώς ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης -είναι ζήτημα δημόσιας υγείας με μετρήσιμες βιολογικές συνέπειες», πρόσθεσε.
Η έρευνα είναι μοναδική, σύμφωνα με τον Juster, τον κύριο συγγραφέα της μελέτης.
«Η δική μας είναι η πρώτη που διαχωρίζει την ταυτότητα φύλου, τον σεξουαλικό προσανατολισμό και το βιολογικό φύλο ως τρεις ανεξάρτητες διαστάσεις για την αξιολόγηση του αλλοστατικού φορτίου», ανέφερε.
«Πρόκειται για μια σημαντική επιστημονική ανακάλυψη που επιβεβαιώνει τις εμπειρίες των ατόμων 2S/LGBTQIA+. Δείχνει ότι ο αντίκτυπος του στίγματος στην υγεία τους είναι ένα στρες που κυριολεκτικά ενσωματώνεται στο σώμα τους».
Περισσότερες πληροφορίες: Nevena Chuntova et al, Intersectional stigma, health behaviors, and allostatic load among sexual and gender diverse people, Psychoneuroendocrinology (2026). DOI: 10.1016/j.psyneuen.2025.107708.
