Η τακτική ενασχόληση με έναν συνδυασμό διαφορετικών ειδών σωματικής δραστηριότητας ενδέχεται να είναι η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την παράταση της ζωής, ωστόσο η σχέση αυτή δεν είναι γραμμική, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη ενός πιθανού «βέλτιστου ορίου», σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό BMJ Medicine.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ποικιλία -και όχι απλώς η αύξηση της ίδιας δραστηριότητας- συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, ανεξάρτητα από τη συνολική ποσότητα άσκησης. Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές τονίζουν ότι ένας συνολικά δραστήριος τρόπος ζωής παραμένει από μόνος του σημαντικός.
Παρότι η σωματική δραστηριότητα έχει σταθερά συσχετιστεί με καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία και με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου, τα δεδομένα σχετικά με την επίδραση διαφορετικών τύπων άσκησης είναι λιγότερο σαφή, επισημαίνουν οι ερευνητές. Επιπλέον, δεν είναι ξεκάθαρο αν η ποικιλία υπερέχει της ποσότητας.
Σχεδιασμός της μελέτης και συμμετέχοντες
Για να διερευνήσουν το ζήτημα, οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από δύο μεγάλες προοπτικές μελέτες, με επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις της σωματικής δραστηριότητας σε διάστημα άνω των 30 ετών: τη Nurses’ Health Study (121.700 γυναίκες) και τη Health Professionals Follow-Up Study (51.529 άνδρες).
Οι συμμετέχοντες και στις δύο μελέτες παρείχαν πληροφορίες για τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά, το ιατρικό ιστορικό και τον τρόπο ζωής κατά την ένταξή τους και στη συνέχεια κάθε δύο χρόνια, μέσω ερωτηματολογίων. Από το 1986 και μετά καταγράφονταν στοιχεία για περπάτημα, χαλαρό τζόκινγκ, τρέξιμο, ποδηλασία (συμπεριλαμβανομένων στατικών ποδηλάτων), κολύμβηση σε πισίνα, κωπηλασία ή ασκήσεις καλλισθενικής, καθώς και για τένις, σκουός ή ρακέτμπολ.
Αργότερα προστέθηκαν ερωτήσεις για προπόνηση με βάρη ή ασκήσεις αντίστασης, δραστηριότητες χαμηλής έντασης όπως γιόγκα, διατάσεις και ασκήσεις τόνωσης, άλλες έντονες δραστηριότητες όπως το κούρεμα γκαζόν, μέτριας έντασης υπαίθριες εργασίες όπως συντήρηση και κηπουρική, καθώς και βαριάς έντασης υπαίθριες εργασίες, όπως το σκάψιμο και το κόψιμο ξύλων.
Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν επίσης πόσες σκάλες ανέβαιναν καθημερινά, με την υπόθεση ότι κάθε όροφος απαιτεί 8 δευτερόλεπτα για την ανάβαση.
Μέτρηση της σωματικής δραστηριότητας και βασικά ευρήματα
Η ανάλυση της συνολικής σωματικής δραστηριότητας βασίστηκε σε 111.467 άτομα: 70.725 από τη Nurses’ Health Study και 40.742 από τη Health Professionals Follow-Up Study. Η ανάλυση της ποικιλίας δραστηριοτήτων περιέλαβε 111.373 άτομα: 70.725 γυναίκες και 40.648 άνδρες.
Οι ερευνητές υπολόγισαν τη βαθμολογία MET για κάθε δραστηριότητα, πολλαπλασιάζοντας τον μέσο χρόνο ενασχόλησης (σε ώρες ανά εβδομάδα) με την αντίστοιχη τιμή MET. Τα METs εκφράζουν πόση περισσότερη ενέργεια καταναλώνεται κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας σε σύγκριση με την κατάσταση ηρεμίας.
Ο μέγιστος αριθμός διαφορετικών δραστηριοτήτων ήταν 11 στη Nurses’ Health Study και 13 στη Health Professionals Follow-Up Study. Το περπάτημα ήταν η συχνότερη μορφή σωματικής δραστηριότητας αναψυχής και στις δύο ομάδες, ενώ οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να κάνουν τζόκινγκ ή τρέξιμο σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Τα άτομα με υψηλότερα συνολικά επίπεδα σωματικής δραστηριότητας ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανίζουν παράγοντες κινδύνου για την υγεία, όπως κάπνισμα, υπέρταση και υψηλή χοληστερόλη. Παράλληλα, είχαν χαμηλότερο σωματικό βάρος (χαμηλότερο ΔΜΣ), κατανάλωναν αλκοόλ με μέτρο, ακολουθούσαν πιο υγιεινή διατροφή, ήταν κοινωνικά πιο ενταγμένοι και συμμετείχαν σε μεγαλύτερη ποικιλία σωματικών δραστηριοτήτων.
Αποτελέσματα και μειώσεις κινδύνου
Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης άνω των 30 ετών, καταγράφηκαν 38.847 θάνατοι: 9.901 από καρδιαγγειακά νοσήματα, 10.719 από καρκίνο και 3.159 από αναπνευστικά νοσήματα.
Η συνολική σωματική δραστηριότητα και οι περισσότερες επιμέρους μορφές άσκησης -με εξαίρεση την κολύμβηση- συσχετίστηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Ωστόσο, οι συσχετίσεις δεν ήταν γραμμικές. Για τη συνολική σωματική δραστηριότητα, το όφελος φάνηκε να σταθεροποιείται μετά τις 20 MET ώρες την εβδομάδα, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη ενός πιθανού βέλτιστου ορίου.
Το περπάτημα συσχετίστηκε με τον χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου: μείωση κατά 17% για όσους περπατούσαν περισσότερο, σε σύγκριση με όσους περπατούσαν λιγότερο, ενώ το ανέβασμα σκάλας συνδέθηκε με μείωση κινδύνου κατά 10%.
Για τις υπόλοιπες δραστηριότητες, η σύγκριση μεταξύ των λιγότερο και περισσότερο δραστήριων έδειξε: μείωση κινδύνου κατά 15% για τένις, σκουός ή ρακέτμπολ, 14% για κωπηλασία ή καλλισθενική, 13% για προπόνηση με βάρη ή ασκήσεις αντίστασης, 13% για τρέξιμο, 11% για τζόκινγκ και 4% για ποδηλασία.
Η μεγαλύτερη ποικιλία σωματικής δραστηριότητας συσχετίστηκε επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Μετά την προσαρμογή ως προς τη συνολική ποσότητα άσκησης, η ενασχόληση με το ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων συνδέθηκε με 19% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία και με μείωση κατά 13% έως 41% για θανάτους από καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνο, αναπνευστικές παθήσεις και άλλες αιτίες.
Περιορισμοί και συμπεράσματα
Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα αιτιότητας. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν αρκετούς περιορισμούς, όπως το γεγονός ότι τα δεδομένα για τη σωματική δραστηριότητα βασίστηκαν σε αυτοαναφορές και όχι σε αντικειμενικές μετρήσεις.
Επιπλέον, οι βαθμολογίες MET αποδόθηκαν με την υπόθεση ενεργής συμμετοχής, ενώ η έλλειψη λεπτομερών στοιχείων για την ένταση της άσκησης ενδέχεται να οδήγησε σε ανακριβή εκτίμηση της πραγματικής ενεργειακής δαπάνης. Τέλος, το γεγονός ότι οι συμμετέχοντες ήταν κυρίως λευκοί περιορίζει ενδεχομένως τη γενίκευση των ευρημάτων.
Παρά τους περιορισμούς, οι ερευνητές καταλήγουν: «Συνολικά, τα δεδομένα αυτά στηρίζουν την άποψη ότι η μακροχρόνια ενασχόληση με πολλαπλά είδη σωματικής δραστηριότητας μπορεί να συμβάλει στην παράταση της ζωής».
Περισσότερες πληροφορίες: Physical activity types, variety, and mortality: results from two prospective cohort studies, BMJ Medicine (2026). DOI: 10.1136/bmjmed-2025-001513.
