Ένα φύσημα στην καρδιά μπορεί να ακούγεται τρομακτικό -κυριολεκτικά. Μια καρδιολόγος του Keck Medicine of USC εξηγεί γιατί μπορεί να μην είναι τόσο ανησυχητικό όσο νομίζετε.
Όπως αναφέρει η Oana Maria Penciu, MD, καρδιολόγος στο USC Cardiac and Vascular Institute, που ανήκει στο Keck Medicine of USC, το να κατανοήσει κανείς τι σημαίνει αυτός ο ήχος και ποια είναι η αιτία του είναι καθοριστικό για να ζήσει καλά και υγιεινά με ένα φύσημα.
«Λουμπ-ντουμπ… λουμπ-ντουμπ… λουμπ-ντουμπ…». Αυτός είναι ο ήχος μιας υγιούς καρδιάς καθώς οι βαλβίδες της κλείνουν μετά από κάθε παλμό. Αυτόν τον ήχο θέλει να ακούσει ο γιατρός σας όταν εξετάζει τον καρδιακό σας παλμό με το στηθοσκόπιο. Αν όμως ο ήχος που ακούει μοιάζει περισσότερο με «φούσκωμα» ή «σφύριγμα», αυτό μπορεί να σημαίνει ότι έχετε φύσημα στην καρδιά.
Τι προκαλεί το φύσημα στην καρδιά;
Ένας ήχος τύπου «φούσκωμα» ή «σφύριγμα» τραβά την προσοχή του γιατρού, επειδή υποδηλώνει ότι το αίμα ρέει λίγο πιο γρήγορα ή πιο στροβιλώδη από το φυσιολογικό. Ωστόσο, όπως τονίζει η δρ. Penciu, «είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το φύσημα είναι ένας ήχος -δεν αποτελεί από μόνο του νόσο». Στην περίπτωση του λεγόμενου λειτουργικού ή «αθώου» φυσήματος, αυτή η ανατάραξη της ροής είναι εντελώς ακίνδυνη και δεν είναι σπάνια σε υγιή άτομα, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, αθλητών και εγκύων.
«Τα παθολογικά φυσήματα, από την άλλη πλευρά, μπορεί να υποδηλώνουν πρόβλημα σε μία ή περισσότερες καρδιακές βαλβίδες», αναφέρει η δρ. Penciu. Τα προβλήματα αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν στένωση (στένωση της βαλβίδας) ή ανεπάρκεια (διαρροή).
Τέτοιου είδους βαλβιδικές διαταραχές μπορεί να εμφανιστούν με την ηλικία, λόγω της φυσιολογικής φθοράς που υφίσταται η καρδιά στη διάρκεια της ζωής. Επίσης, συγγενείς καρδιοπάθειες, καθώς και προηγούμενες λοιμώξεις όπως ο ρευματικός πυρετός και η λοιμώδης ενδοκαρδίτιδα -που προσβάλλει το εσωτερικό τοίχωμα και τις βαλβίδες της καρδιάς- μπορεί να ευθύνονται.
Τέλος, οι μυοκαρδιοπάθειες, δηλαδή παθήσεις του ίδιου του καρδιακού μυός, μπορούν επίσης να προκαλέσουν φύσημα, «ιδίως όταν ο μυς γίνεται παθολογικά παχύς», σημειώνει η δρ. Penciu.
Πώς διαγιγνώσκεται το φύσημα;
Αν ένας γιατρός ακούσει έναν ιδιαίτερα ασυνήθιστο ήχο τύπου «φουσκώματος» ή «σφυρίγματος», μπορεί να σας παραπέμψει σε καρδιολόγο για περαιτέρω εξετάσεις ώστε να διαπιστωθεί η αιτία.
Οι εξετάσεις αυτές συνήθως ξεκινούν με ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) και υπερηχοκαρδιογράφημα, δηλαδή υπερηχογραφικό έλεγχο της καρδιάς. Αν όμως χρειαστεί πιο λεπτομερής εικόνα της λειτουργίας των καρδιακών μυών, των κοιλοτήτων και των βαλβίδων, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει ακτινογραφία θώρακος, μαγνητική τομογραφία καρδιάς, αξονική τομογραφία ή άλλες εξετάσεις.
Πολλοί άνθρωποι με διάγνωση φυσήματος δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα, ακόμη και όταν το φύσημα οφείλεται σε πάθηση του καρδιακού μυός ή των βαλβίδων. Αν όμως αυτές οι καταστάσεις εξελιχθούν, μπορεί να εμφανιστούν πόνος ή δυσφορία στο στήθος, δύσπνοια, κόπωση και μειωμένη αντοχή στην άσκηση, πρήξιμο στα πόδια, δυσκολία στον ύπνο ή στην κατάκλιση τη νύχτα, καθώς και ζάλη, αίσθημα λιποθυμίας ή λιποθυμικά επεισόδια.
«Αν εμφανιστεί οποιοδήποτε από αυτά τα συμπτώματα, ιδίως αν είναι καινούργια ή επιδεινώνονται», τονίζει η δρ. Penciu, «είναι ώρα να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας».
Πώς αντιμετωπίζεται το φύσημα στην καρδιά;
Τι συμβαίνει αν ένα φύσημα μείνει χωρίς θεραπεία; Στην περίπτωση ενός αθώου φυσήματος, πιθανόν τίποτα. Ωστόσο, τα φυσήματα που οφείλονται σε σοβαρή βαλβιδική νόσο ή νόσο του καρδιακού μυός μπορούν να καταπονήσουν την καρδιά, οδηγώντας σε επιπλοκές όπως καρδιακή ανεπάρκεια, εγκεφαλικό επεισόδιο ή επικίνδυνες αρρυθμίες.
«Ευτυχώς», λέει η δρ. Penciu, «οι περισσότερες περιπτώσεις ανιχνεύονται έγκαιρα και μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά».
Για παράδειγμα, τα φυσήματα που σχετίζονται με μυοκαρδιοπάθειες ανταποκρίνονται καλά στη φαρμακευτική αγωγή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη χειρουργική επέμβαση, σε βηματοδότες ή απινιδωτές. Οι ασθενείς με ήπια έως μέτρια βαλβιδικά φυσήματα μπορούν συνήθως να τα διαχειριστούν με φάρμακα που μειώνουν την καταπόνηση της καρδιάς και ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό.
«Η σοβαρή βαλβιδική νόσος, ωστόσο, μπορεί να απαιτήσει επιδιόρθωση ή αντικατάσταση της βαλβίδας», επισημαίνει η δρ. Penciu. «Η προσέγγιση διαφέρει ανάλογα με τη βαλβίδα που πάσχει και τη γενική κατάσταση του ασθενούς και μπορεί να κυμαίνεται από ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές έως την κλασική χειρουργική ανοικτής καρδιάς».
Μια έμπειρη ιατρική ομάδα γνωρίζει πώς να καθορίσει την κατάλληλη θεραπεία.
Όπως αναφέρει η δρ. Penciu, «αν οι εξετάσεις αποκαλύψουν μέτρια ή σοβαρή βαλβιδική νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια ή παθολογικούς καρδιακούς ρυθμούς, είναι προτιμότερο ο ασθενής να αξιολογηθεί σε ένα ολοκληρωμένο καρδιαγγειακό κέντρο. Τα κέντρα αυτά προσφέρουν προηγμένη απεικόνιση, εξειδικευμένες ομάδες για τις βαλβίδες και ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες που μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την πρόγνωση και την ποιότητα ζωής».
Ζώντας με φύσημα στην καρδιά
Η ποιότητα ζωής των ανθρώπων με φύσημα μπορεί να είναι πολύ υψηλή.
«Οι περισσότεροι ασθενείς, ιδιαίτερα όσοι έχουν αθώο φύσημα, ζουν απολύτως φυσιολογικές και πλήρεις ζωές», λέει η δρ. Penciu. «Μπορούν να εργάζονται, να γυμνάζονται, να ταξιδεύουν και να απολαμβάνουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Ακόμη και όσοι έχουν βαλβιδική νόσο μπορούν να παραμένουν δραστήριοι και υγιείς, εφόσον παρακολουθούνται τακτικά από τον γιατρό τους και λαμβάνουν θεραπεία την κατάλληλη στιγμή».
Αυτό είναι ιδιαίτερα θετικό, καθώς η σωματική δραστηριότητα αποτελεί σημαντικό μέρος της διαχείρισης ενός φυσήματος.
Και παρότι δεν μπορούμε να προλάβουμε όλα τα φυσήματα, μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο εμφάνισης εκείνων που σχετίζονται με τις βαλβίδες -ακόμη και με τρόπους που ίσως δεν είναι προφανείς.
«Η έγκαιρη αντιμετώπιση της στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας βοηθά στην πρόληψη του ρευματικού πυρετού, που μπορεί να προκαλέσει βλάβες στις βαλβίδες», επισημαίνει η Penciu. «Η καλή στοματική υγιεινή μειώνει επίσης τον κίνδυνο λοιμώξεων που μπορούν να επεκταθούν στην καρδιά. Η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης προστατεύει την καρδιά, ενώ η αποφυγή ενδοφλέβιας χρήσης ναρκωτικών μειώνει τον κίνδυνο λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας».
Αν πάντως εμφανίσετε φύσημα, να είστε ήσυχοι. «Το φύσημα στην καρδιά είναι απλώς ένα στοιχείο — όχι μια καταδίκη», καταλήγει η δρ. Penciu. «Με τακτικούς ελέγχους, υγιεινές συνήθειες και τη σωστή ιατρική ομάδα, οι περισσότεροι άνθρωποι με φύσημα μπορούν να αναμένουν μια μακρά, δραστήρια και γεμάτη ζωή».
