Ππερισσότερο από ένας στους δέκα θανάτους από ένα ευρύ φάσμα λοιμωδών νοσημάτων παγκοσμίως μπορεί να αποδοθεί στην παχυσαρκία, σύμφωνα με μια μεγάλη μελέτη υπό την καθοδήγηση ερευνητή του University College London (UCL). Τα άτομα με παχυσαρκία έχουν 70% υψηλότερο κίνδυνο νοσηλείας ή θανάτου από λοίμωξη σε σύγκριση με άτομα φυσιολογικού βάρους, όπως δείχνουν τα ευρήματα που δημοσιεύθηκαν στο The Lancet.
Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο από πολλές διαφορετικές λοιμώξεις, από τη γρίπη και την COVID-19 έως τις γαστρεντερίτιδες και τις ουρολοιμώξεις, ενώ οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο υψηλότερος είναι ο ΔΜΣ, τόσο μεγαλύτερος είναι και ο κίνδυνος.
Τι εξέτασε η μελέτη
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής Mika Kivimaki (Σχολή Επιστημών του Εγκεφάλου, UCL), δήλωσε: «Η παχυσαρκία είναι ήδη γνωστός παράγοντας κινδύνου για το μεταβολικό σύνδρομο, τον διαβήτη, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και πολλές άλλες χρόνιες παθήσεις. Εδώ βρήκαμε ισχυρές ενδείξεις ότι η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με χειρότερη έκβαση των λοιμωδών νοσημάτων, καθώς η σοβαρή νόσηση από λοίμωξη είναι σαφώς συχνότερη στα άτομα με παχυσαρκία».
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 540.000 ανθρώπους που συμμετείχαν σε μεγάλες μελέτες κοορτής στο Ηνωμένο Βασίλειο (UK Biobank) και στη Φινλανδία, εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και σοβαρής λοιμώδους νόσου. Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) των συμμετεχόντων καταγράφηκε κατά την είσοδό τους στις μελέτες και στη συνέχεια παρακολουθήθηκαν για κατά μέσο όρο 13–14 χρόνια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με παχυσαρκία (ΔΜΣ ≥30) είχαν 70% υψηλότερο κίνδυνο νοσηλείας ή θανάτου από οποιοδήποτε λοιμώδες νόσημα κατά την περίοδο παρακολούθησης, σε σύγκριση με άτομα με ΔΜΣ 18,5–24,9, που θεωρείται φυσιολογικό βάρος. Ο κίνδυνος αυξανόταν σταθερά όσο αυξανόταν το σωματικό βάρος. Τα άτομα με ΔΜΣ 40 ή μεγαλύτερο είχαν τριπλάσιο κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης σε σχέση με άτομα φυσιολογικού βάρους.
Ευρύ φάσμα λοιμώξεων
Η συσχέτιση μεταξύ παχυσαρκίας και σοβαρών λοιμώξεων ήταν σταθερή ανεξάρτητα από το μέτρο παχυσαρκίας που χρησιμοποιήθηκε (ΔΜΣ, περίμετρος μέσης ή αναλογία μέσης προς ύψος, όπου υπήρχαν διαθέσιμα δεδομένα) και αφορούσε μεγάλο εύρος τύπων λοιμώξεων.
Η μελέτη περιέλαβε δεδομένα για 925 βακτηριακές, ιογενείς, παρασιτικές και μυκητιασικές λοιμώξεις, ενώ οι συγγραφείς ανέλυσαν πιο λεπτομερώς και 10 συχνές λοιμώξεις.
Για τις περισσότερες από αυτές, όπως η γρίπη, η COVID-19, η πνευμονία, η γαστρεντερίτιδα, οι ουρολοιμώξεις και οι λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού, διαπιστώθηκε ότι τα άτομα με παχυσαρκία είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα νοσηλείας ή θανάτου σε σύγκριση με άτομα φυσιολογικού ΔΜΣ. Αντίθετα, η παχυσαρκία δεν φάνηκε να αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από HIV ή φυματίωση.
Πιθανοί μηχανισμοί και παράγοντες τρόπου ζωής
Η ανάλυση έδειξε ότι η συσχέτιση με τις σοβαρές λοιμώξεις δεν εξηγείται από τις χρόνιες παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία, καθώς παρέμενε και σε άτομα με παχυσαρκία που δεν είχαν μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη ή καρδιοπάθεια. Επίσης, δεν εξηγούνταν από παράγοντες τρόπου ζωής, όπως η σωματική δραστηριότητα.
Αν και η μελέτη δεν διερεύνησε τους αιτιολογικούς μηχανισμούς, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει πως η παχυσαρκία συμβάλλει σε γενικευμένη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, περιλαμβανομένης της ανοσολογικής απορρύθμισης, της χρόνιας συστηματικής φλεγμονής και των μεταβολικών διαταραχών.
Ο καθηγητής Kivimaki ανέφερε: «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η παχυσαρκία αποδυναμώνει τις άμυνες του οργανισμού απέναντι στις λοιμώξεις, με αποτέλεσμα πιο σοβαρή νόσηση. Οι άνθρωποι μπορεί να μη μολύνονται πιο εύκολα, αλλά η ανάρρωση από μια λοίμωξη είναι σαφώς δυσκολότερη».
Οφέλη της απώλειας βάρους και της πρόληψης
Οι ερευνητές βρήκαν ενδείξεις ότι η απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων. Τα άτομα με παχυσαρκία που έχασαν βάρος είχαν περίπου 20% χαμηλότερο κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης σε σύγκριση με εκείνα που παρέμειναν παχύσαρκα.
Η πρώτη συγγραφέας, δρ. Solja Nyberg (Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι), σχολίασε: «Καθώς τα ποσοστά παχυσαρκίας αναμένεται να αυξηθούν παγκοσμίως, θα αυξηθεί και ο αριθμός των θανάτων και των νοσηλειών από λοιμώδη νοσήματα που συνδέονται με την παχυσαρκία.
Για να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρών λοιμώξεων, αλλά και άλλων προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την παχυσαρκία, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για πολιτικές που βοηθούν τους ανθρώπους να διατηρούν καλή υγεία και να χάνουν βάρος, όπως η πρόσβαση σε προσιτές υγιεινές τροφές και ευκαιρίες για σωματική άσκηση. Επιπλέον, αν κάποιος έχει παχυσαρκία, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διατηρεί ενημερωμένο το πρόγραμμα των συνιστώμενων εμβολιασμών του».
Παγκόσμιο φορτίο και εκτιμήσεις ανά χώρα
Οι συγγραφείς χρησιμοποίησαν δεδομένα θνησιμότητας από λοιμώδη νοσήματα της μελέτης Global Burden of Diseases (GBD) για να μοντελοποιήσουν την επίδραση της παχυσαρκίας στους θανάτους από λοιμώξεις σε διαφορετικές χώρες, περιοχές και παγκοσμίως.
Η ανάλυση εκτίμησε ότι 0,6 εκατομμύρια από τα 5,4 εκατομμύρια θανάτων από λοιμώδη νοσήματα παγκοσμίως το 2023 (10,8%, δηλαδή περίπου ένας στους δέκα) συνδέονταν με την παχυσαρκία.
Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο ένας στους έξι (17%) θανάτους από λοιμώξεις μπορεί να αποδοθεί στην παχυσαρκία, ενώ στις ΗΠΑ το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 26%.
Η συν-συγγραφέας δρ. Sara Ahmadi-Abhari (Imperial College London), που πραγματοποίησε τις αναλύσεις της Global Burden of Diseases, δήλωσε: «Οι εκτιμήσεις για τον παγκόσμιο αντίκτυπο δίνουν μια εικόνα του μεγέθους του προβλήματος, αλλά πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Τα δεδομένα για τους θανάτους από λοιμώξεις και την παχυσαρκία στη μελέτη GBD δεν είναι πάντα ακριβή, ιδιαίτερα σε χώρες με περιορισμένους πόρους».
Περισσότερες πληροφορίες: Adult obesity and risk of severe infections: a multicohort study with global burden estimates, The Lancet (2026). DOI: 10.1016/S0140-6736(25)02474-2.
