Νέα έρευνα από το APC Microbiome Ireland, ένα ερευνητικό κέντρο του University College Cork, διερεύνησε για πρώτη φορά σε βάθος τους μηχανισμούς πίσω από τις θετικές επιδράσεις του καφέ στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου. Η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications αποκαλύπτει πώς η τακτική κατανάλωση τόσο καφεϊνούχου όσο και αποκαφεϊνέ καφέ μπορεί να επηρεάσει το μικροβίωμα του εντέρου και, μέσω αυτού, να επηρεάσει τη διάθεση και τα επίπεδα άγχους.
Τα οφέλη του καφέ τόσο για την πέψη όσο και για τη διάθεση έχουν μελετηθεί εκτενώς, ωστόσο οι ακριβείς μηχανισμοί πίσω από αυτές τις επιδράσεις παρέμεναν ασαφείς. Αυτή η έρευνα διερεύνησε πώς η κατανάλωση καφέ επηρεάζει τον άξονα μικροβιώματος-εντέρου-εγκεφάλου, αυτή τη δίπλευρη επικοινωνία μεταξύ του μικροβιώματος του εντέρου και του εγκεφάλου, μέσω ενός ευρέος φάσματος μετρήσεων.
Ομάδες 31 καταναλωτών καφέ και 31 μη καταναλωτών καφέ μελετήθηκαν ενδελεχώς μέσω μιας σειράς ψυχολογικών τεστ, ημερολογίων καφεΐνης και διατροφής, καθώς και δειγμάτων κοπράνων και ούρων, προκειμένου να κατανοηθούν οι αλλαγές στο μικροβίωμά τους και η αντιλαμβανόμενη διάθεση ή το άγχος. Ως «καταναλωτές καφέ» ορίστηκαν εκείνοι που κατανάλωναν τακτικά 3–5 φλιτζάνια καφέ την ημέρα –ποσότητα που η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ορίζει ως ασφαλή και μέτρια για τους περισσότερους ανθρώπους.
Οι συμμετέχοντες αρχικά απείχαν από τον καφέ για δύο εβδομάδες, με τακτικές ψυχολογικές αξιολογήσεις, καθώς και δείγματα κοπράνων και ούρων καθ’ όλη τη διάρκεια. Αυτή η περίοδος αποχής για τους καταναλωτές καφέ αντιστοιχούσε σε σημαντικές αλλαγές στα μεταβολικά προφίλ του μικροβιώματος του εντέρου, σε σύγκριση με τους μη καταναλωτές.
Ο καφές επαναχορηγήθηκε στους τακτικούς καταναλωτές με τυφλό τρόπο, με τους μισούς συμμετέχοντες να καταναλώνουν ντεκαφεϊνέ καφέ και τους άλλους μισούς καφεϊνούχο καφέ. Και οι δύο ομάδες ανέφεραν χαμηλότερες βαθμολογίες αντιλαμβανόμενου άγχους, κατάθλιψης και παρορμητικότητας, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κατανάλωση καφέ βελτίωσε σημαντικά τη διάθεση, ανεξάρτητα από την περιεκτικότητα σε καφεΐνη.
Βακτήρια όπως το Eggertella sp και το Cryptobacterium curtum αυξήθηκαν αισθητά στους καταναλωτές καφέ σε σύγκριση με τους μη καταναλωτές. Το πρώτο πιστεύεται ότι συμβάλλει στην έκκριση γαστρικού και εντερικού οξέος, ενώ το δεύτερο φαίνεται να εμπλέκεται στη σύνθεση χολικών οξέων –και τα δύο μπορεί να παίζουν ρόλο στην εξάλειψη επιβλαβών εντερικών βακτηρίων και λοιμώξεων του στομάχου. Παρατηρήθηκε επίσης αύξηση των βακτηρίων Firmicutes, η οποία έχει συσχετιστεί με θετικά συναισθήματα σε γυναίκες.
Μια αξιοσημείωτη βελτίωση στη μάθηση και τη μνήμη βρέθηκε μόνο σε εκείνους που κατανάλωναν ντεκαφεϊνέ καφέ, γεγονός που υποδηλώνει ότι συστατικά εκτός από την καφεΐνη, όπως οι πολυφαινόλες, ευθύνονται για αυτά τα γνωστικά οφέλη.
Ωστόσο, σε αυτή τη μελέτη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μόνο ο καφεϊνούχος καφές συσχετίστηκε με μειωμένα αισθήματα άγχους, καθώς και με βελτιωμένη εγρήγορση και προσοχή. Η καφεΐνη συνδέθηκε επίσης με μειωμένο κίνδυνο φλεγμονής.
Ο συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής John Cryan, Κύριος Ερευνητής στο APC Microbiome Ireland, University College Cork, σχολίασε: «Το δημόσιο ενδιαφέρον για την υγεία του εντέρου έχει αυξηθεί τεράστια. Η σχέση μεταξύ πεπτικής και ψυχικής υγείας γίνεται επίσης ολοένα και καλύτερα κατανοητή, αλλά οι μηχανισμοί πίσω από τις επιδράσεις του καφέ σε αυτόν τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου παρέμεναν ασαφείς.
Τα ευρήματά μας αποκαλύπτουν τις μικροβιακές και νευρολογικές αποκρίσεις στον καφέ, καθώς και τα πιθανά μακροπρόθεσμα οφέλη τους για ένα υγιέστερο μικροβίωμα. Ο καφές μπορεί να τροποποιήσει το τι κάνουν συλλογικά τα μικρόβια και ποιους μεταβολίτες χρησιμοποιούν. Καθώς το κοινό συνεχίζει να σκέφτεται διατροφικές αλλαγές για τη σωστή πεπτική ισορροπία, ο καφές έχει τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί ως μια πρόσθετη παρέμβαση στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης υγιεινής διατροφής.
Ο καφές είναι κάτι περισσότερο από καφεΐνη –είναι ένας σύνθετος διατροφικός παράγοντας που αλληλεπιδρά με τα μικρόβια του εντέρου μας, τον μεταβολισμό μας, ακόμα και τη συναισθηματική μας ευεξία. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ο καφές, είτε καφεϊνούχος είτε ντεκαφεϊνέ, μπορεί να επηρεάζει την υγεία με διακριτούς αλλά συμπληρωματικούς τρόπους».
Περισσότερες πληροφορίες: Cryan, J.F. et al. Nature Communications (2026). DOI: 10.1038/s41467-026-71264-8 , www.nature.com/articles/s41467-026-71264-8.
