Από Fernando Sousa, Joshua Zadro, Peter Malliaras, The Conversation
Ο παγωμένος ώμος μπορεί να κάνει απλές καθημερινές δραστηριότητες -όπως το να σηκώσετε το χέρι σας, να κοιμηθείτε στο πλάι, να σηκωθείτε από το κρεβάτι, να οδηγήσετε ή να παίξετε με τα παιδιά σας -επώδυνες και δύσκολες. Αυτή η πάθηση συνήθως ξεκινά με ξαφνικό πόνο στον ώμο και δυσκαμψία. Με τον καιρό, ο πόνος και η δυσκαμψία χειροτερεύουν. Μπορεί να διαρκέσει για μήνες ή ακόμα και χρόνια.
Λοιπόν, τι προκαλεί τον παγωμένο ώμο; Και μπορεί να αντιμετωπιστεί;
Τι είναι η παγωμένη ώμος;
Αυτή η πάθηση του ώμου, γνωστή και ως «συγκολλητική θυλακίτιδα» (adhesive capsulitis), επηρεάζει περίπου το 8% των ανδρών και το 10% των γυναικών ηλικίας 25–64 ετών. Αλλά είναι πιο συχνή μετά τα 40, ειδικά σε άτομα γύρω στα 60. Δεν κατανοούμε πλήρως τι προκαλεί τον παγωμένο ώμο.
Οι ιστοί γύρω από την άρθρωση γίνονται σφιχτοί, πρησμένοι και δύσκαμπτοι. Αλλά δεν γνωρίζουμε ακριβώς γιατί συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές και οδηγούν σε πόνο και περιορισμένη κίνηση.
Συνήθως διακρίνονται τρία στάδια:
- Πάγωμα (freezing) -ο πόνος σταδιακά χειροτερεύει και ο ώμος γίνεται δύσκαμπτος, περιορίζοντας το εύρος κίνησης.
- Παγωμένο (frozen) -η δυσκαμψία και ο πόνος φτάνουν συνήθως στο αποκορύφωμά τους, αλλά μπορεί να αρχίσουν να υποχωρούν.
- Απόψυξη (thawing) -ο πόνος και η δυσκαμψία βελτιώνονται σιγά-σιγά και η κίνηση αρχίζει να επανέρχεται.
Παρόλο που οι επαγγελματίες υγείας το αποδέχονται ευρέως, αυτή η περιγραφή σταδίων υποδηλώνει ότι ο παγωμένος ώμος θα ακολουθήσει μια προβλέψιμη πορεία και θα βελτιωθεί μόνος του. Αλλά η έρευνα δείχνει ότι αυτό δεν συμβαίνει πάντα.
Για παράδειγμα, το στάδιο «πάγωμα» συνήθως αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον 10 εβδομάδες. Αλλά μερικοί άνθρωποι θα αρχίσουν να παρατηρούν βελτιωμένη κίνηση νωρίτερα.
Τα στάδια αποκατάστασης ποικίλλουν από άτομο σε άτομο και μπορεί να διαρκέσουν από μήνες έως χρόνια. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην αναρρώσουν πλήρως, ακόμη και με θεραπεία.
Μια μελέτη του 2020 παρακολούθησε 215 ασθενείς με παγωμένο ώμο. Ενώ περισσότεροι από το 70% των συμμετεχόντων δήλωσαν ικανοποιημένοι με τη βελτίωση των συμπτωμάτων τους, περίπου το 40% είχαν ακόμα κάποιον περιορισμό κίνησης δύο χρόνια μετά την έναρξη των συμπτωμάτων τους.
Μια άλλη μελέτη το 2008 βρήκε ότι περισσότεροι από ένας στους τρεις ανθρώπους που ερωτήθηκαν (41%) είχαν συνεχιζόμενα συμπτώματα δύο έως επτά χρόνια αργότερα, συμπεριλαμβανομένου του πόνου και δυσκολίας στον ύπνο.
Ποιος διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο;
Ορισμένες ομάδες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν παγωμένο ώμο:
- γυναίκες, ειδικά κατά την εμμηνόπαυση
- άτομα με διαβήτη
- ηλικιωμένοι ενήλικες
- άτομα με υψηλή χοληστερόλη ή προβλήματα θυρεοειδούς
Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι και η γενετική παίζει ρόλο, καθώς το οικογενειακό ιστορικό αυξάνει τον κίνδυνο. Αλλά χρειαζόμαστε περισσότερη υψηλής ποιότητας έρευνα για να κατανοήσουμε τι κρύβεται πίσω από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου.
Για παράδειγμα, τα άτομα με διαβήτη έχουν περίπου πενταπλάσια πιθανότητα να εμφανίσουν παγωμένο ώμο σε σύγκριση με εκείνα χωρίς διαβήτη -και έχουν επίσης χειρότερο πόνο. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με διαβητικές αλλαγές στο σώμα, όπως μειωμένη ροή αίματος στους ιστούς και χημικές αλλαγές από το υψηλό σάκχαρο στο αίμα. Αλλά οι ακριβείς μηχανισμοί είναι ασαφείς, και η έρευνα δεν έχει ακόμη καθορίσει εάν ο καλύτερος έλεγχος του σακχάρου θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη ή επιβράδυνση του παγωμένου ώμου.
Ομοίως, οι γυναίκες έχουν 40% μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν παγωμένο ώμο από τους άνδρες, με μια θεωρία να προτείνει ότι οι ορμονικές διακυμάνσεις κατά την εμμηνόπαυση είναι υπεύθυνες. Αλλά δεν υπάρχουν ακόμη σαφή στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία.
Πώς αντιμετωπίζεται ο παγωμένη ώμος;
Υπάρχουν ανάμεικτα στοιχεία σχετικά με το ποιες θεραπείες είναι αποτελεσματικές, συμπεριλαμβανομένου του αν βοηθούν τα μη συνταγογραφούμενα παυσίπονα, όπως το Voltaren.
Από του στόματος κορτικοστεροειδή
Μια ανασκόπηση των στοιχείων δείχνει ότι τα από του στόματος κορτικοστεροειδή, όπως η πρεδνιζολόνη, μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από τον πόνο και να βελτιώσουν την κίνηση του ώμου, σε σύγκριση με το να μην κάνει κανείς τίποτα ή με εικονικό φάρμακο (placebo). Αλλά αυτά τα οφέλη δεν φαίνεται να διαρκούν πέραν των έξι εβδομάδων, και τα στοιχεία προέρχονται από λίγες μικρές μελέτες. Απαιτούν ιατρική συνταγή.
Ενέσεις
Υψηλής ποιότητας στοιχεία δείχνουν ότι οι ενέσεις κορτικοστεροειδών μπορούν να προσφέρουν βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, σε σύγκριση με το να μην κάνει κανείς τίποτα.
Υπάρχουν επίσης κάποιες περιορισμένες ενδείξεις ότι οι ενέσεις κορτικοστεροειδών και οι ενέσεις πλούσιου σε αιμοπετάλια πλάσματος (platelet-rich plasma) μπορούν να προσφέρουν καλύτερη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από τον πόνο, σε σύγκριση με μη συνταγογραφούμενα παυσίπονα και φυσικοθεραπεία. Ωστόσο, οι μελέτες είναι μικρές ή κακώς σχεδιασμένες και τα αποτελέσματα είναι μικρά, επομένως τα στοιχεία πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή.
Φυσικοθεραπεία.
Μέτριας ποιότητας στοιχεία δείχνουν ότι η φυσικοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της κίνησης του ώμου. Τα οφέλη της φυσικοθεραπείας είναι μεγαλύτερα όταν συνδυάζεται με ένεση κορτικοστεροειδούς και ακολουθείται από εκτέλεση των ασκήσεων στο σπίτι. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε πόσο καλά λειτουργούν αυτές οι θεραπείες μακροπρόθεσμα.
Τι γίνεται με το χειρουργείο;
Υπάρχουν δύο κύριες επεμβάσεις για τον παγωμένο ώμο, και οι δύο γίνονται ενώ ο ασθενής είναι υπό αναισθησία.
- Χειρισμός υπό αναισθησία (Manipulation under anesthetic): Είναι μια λιγότερο επεμβατική διαδικασία κατά την οποία ο χειρουργός τεντώνει τον ώμο, χωρίς να κόψει την άρθρωση, για να βοηθήσει στη χαλάρωση του σφιχτού ιστού που μπορεί να προκαλεί δυσκαμψία.
- Αρθροσκοπική απελευθέρωση θυλάκου (Arthroscopic capsular release): Σε αυτό το είδος χειρουργείου «κλειδαρότρυπας», ο χειρουργός κόβει σφιχτούς ιστούς μέσα στην άρθρωση του ώμου για να προσπαθήσει να απελευθερώσει την κίνηση του ώμου.
Οι βελτιώσεις από αυτές τις επεμβάσεις είναι συνήθως μικρές και τα στοιχεία δείχνουν ότι τα αποτελέσματα δεν είναι καλύτερα από τις μη χειρουργικές θεραπείες. Για παράδειγμα, μια μελέτη έδειξε ότι ένα χρόνο αργότερα, οι ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε χειρουργείο είχαν παρόμοιες βελτιώσεις με εκείνους που είχαν κάνει φυσικοθεραπεία και ένεση κορτικοστεροειδούς, αλλά χωρίς χειρουργείο.
Αυτές οι επεμβάσεις έχουν επίσης πολλά μειονεκτήματα. Είναι πιο δαπανηρές από άλλες θεραπείες, ενέχουν πρόσθετους κινδύνους και συνήθως απαιτούν εβδομάδες (έως και τρεις μήνες) αποκατάστασης.
Η ουσία
Το να είστε σωματικά δραστήριοι και να κάνετε ασκήσεις μπορεί να βοηθήσει εάν αντιμετωπίζετε πόνο και περιορισμένη κίνηση. Είναι καλή ιδέα να λάβετε συμβουλές για τη διαχείριση του πόνου και για το πώς να παραμένετε δραστήριοι.
Εάν υποψιάζεστε ότι έχετε παγωμένο ώμο, είναι σημαντικό να δείτε έναν γιατρό ή φυσικοθεραπευτή ώστε να αποκλείσουν άλλες παθήσεις, όπως κάταγμα και αρθρίτιδα.
Ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί επίσης να συζητήσει τη διαχείριση -τα πιθανά οφέλη, τις βλάβες, το κόστος και το πόσο εύκολη είναι η πρόσβαση σε κάθε επιλογή θεραπείας.
