Από τον Adam Taylor, The Conversation
Κάθε δεδομένη στιγμή, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ταξιδεύουν αεροπορικώς. Για πολλούς, αυτά τα ταξίδια θα περάσουν χωρίς συνέπειες. Αλλά για κάποιους, μια συνηθισμένη πτήση μπορεί να πυροδοτήσει ένα ιατρικό επείγον περιστατικό.
Αν και αυτά τα περιστατικά είναι σπάνια, η αυξανόμενη ζήτηση και διαθεσιμότητα των αεροπορικών ταξιδιών καθιστά ένα εν πτήσει επείγον περιστατικό πιο πιθανό. Μια μελέτη πέρυσι έδειξε ότι μία στις 212 πτήσεις αντιμετωπίζει κάποιου είδους επείγον περιστατικό, σε σύγκριση με μία στις 604 πτήσεις το 2013. Τα εν πτήσει επείγοντα περιστατικά καλύπτουν τα πάντα, από μικροτραυματισμούς και εγκαύματα μέχρι καρδιακές προσβολές.
Αν και τα αεροπορικά ταξίδια είναι ένας από τους ασφαλέστερους τρόπους μεταφοράς, θέτουν πολλές μοναδικές προκλήσεις στον ανθρώπινο οργανισμό -γι’ αυτό άλλωστε μπορεί μερικές φορές να πυροδοτούν ξαφνικά προβλήματα υγείας.
Ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους τα αεροπορικά ταξίδια είναι επιβαρυντικά για τον οργανισμό είναι η πίεση στην καμπίνα. Η καμπίνα του αεροσκάφους βρίσκεται υπό πίεση που αντιστοιχεί σε υψόμετρο έως και 8.000 πόδια (2.400 μέτρα) πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Αυτή η αλλαγή πίεσης έχει σημαντική επίδραση σε πολλά συστήματα του σώματος, ειδικά σε εκείνα που περιέχουν αέρια (όπως το αναπνευστικό και το γαστρεντερικό).
Καθώς η πίεση στην καμπίνα μειώνεται, η διαθέσιμη ποσότητα οξυγόνου μειώνεται επειδή τα μόρια είναι πιο απομακρυσμένα μεταξύ τους. Στο επίπεδο της θάλασσας, ο αέρας περιέχει περίπου 21% οξυγόνο. Όμως, όταν πετάμε σε υψόμετρο, ο αέρας περιέχει μόνο το ισοδύναμο του 15% οξυγόνου. Για να αντισταθμίσει, το σώμα αυξάνει τον αριθμό των αναπνοών. Αυξάνει επίσης τον καρδιακό ρυθμό για να αντλεί καλύτερα το οξυγόνο στους ιστούς.
Ένας υγιής άνθρωπος πιθανότατα δεν θα παρατηρήσει αυτές τις αλλαγές. Αλλά για κάποιον με καρδιοπνευμονική νόσο (όπως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή υπέρταση), αυτές οι αλλαγές στην πίεση και τα επίπεδα οξυγόνου μπορεί να είναι επικίνδυνες. Αυτό συμβαίνει επειδή το μειωμένο οξυγόνο και οι αλλαγές πίεσης επηρεάζουν το πόσο καλά μπορούν να λειτουργήσουν η καρδιά και οι πνεύμονες. Για κάποιον του οποίου η λειτουργία της καρδιάς και των πνευμόνων είναι ήδη επιβαρυμένη, το μοναδικό περιβάλλον του αεροσκάφους μπορεί να έχει ακόμη μεγαλύτερη επίδραση σε αυτά τα συστήματα.
Η απώλεια υγρών και η αφυδάτωση αποτελούν μια άλλη σημαντική πρόκληση στα αεροπορικά ταξίδια. Η υγρασία στην καμπίνα είναι συχνά πολύ χαμηλή, γεγονός που ξηραίνει το δέρμα, τα μάτια, τη μύτη και το λαιμό. Αυξάνει επίσης την απώλεια νερού από το σώμα -με τους επιβάτες να χάνουν έως και 360 ml την ώρα.
Αυτή η αφυδάτωση συχνά κάνει το αίμα μας πιο πυκνό και προσθέτει στην πρόσθετη εργασία που πρέπει να κάνει η καρδιά για να αντλήσει το αίμα σε όλο το σώμα μας. Αυτό το πυκνό αίμα αυξάνει επίσης τον κίνδυνο παθήσεων που σχετίζονται με θρόμβους, όπως η εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση.
Εν πτήσει επείγοντα περιστατικά
Οι λιποθυμίες είναι συχνές στις πτήσεις. Εμφανίζονται σε τουλάχιστον μία στις τρεις αεροπορικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Οι περισσότερες περιπτώσεις προκαλούνται από ορθοστατική υπόταση, όταν η μετάβαση από την καθιστική στη όρθια θέση προκαλεί συσσώρευση αίματος στα πόδια, μειώνοντας τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο.
Το αλκοόλ και η αφυδάτωση, σε συνδυασμό με τις ατμοσφαιρικές συνθήκες στο αεροσκάφος, αποτελούν τον τέλειο συνδυασμό για λιποθυμία. Το φαγητό που τρώμε στην πτήση μπορεί επίσης να συμβάλει. Σε υψόμετρο, οι γευστικοί σας κάλυκες είναι περίπου 30% λιγότερο ευαίσθητοι, γι’ αυτό τα τρόφιμα έχουν συχνά πρόσθετο αλάτι για ενίσχυση της γεύσης. Αυτό συμβάλλει περαιτέρω στην αφυδάτωση.
Πολλά παράπονα και επείγοντα περιστατικά στα αεροσκάφη προέρχονται από γαστρεντερικά προβλήματα. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την αεροναυτία -μια ειδική μορφή ναυτίας κίνησης- αλλά συχνότερα αφορούν ζητήματα στο άλλο άκρο του σώματος.
Όταν το έντερο διασπά την τροφή, παράγει αέρια -τα οποία διαστέλλονται στο έντερο σε ένα αεροπλάνο. Γι’ αυτό όλοι διαπιστώνουν ότι έχουν περισσότερα αέρια σε ένα αεροπλάνο -ένα φαινόμενο που ονομάζεται εύστοχα «αποβολή αερίων σε μεγάλο υψόμετρο» (high altitude flatus expulsion). Ορισμένες τροφές, όπως τα φασόλια, το μπρόκολο, το λάχανο, τα κρεμμύδια, το κόκκινο κρέας, οι φακές και η γλουτένη, μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση.
Όταν βρίσκεστε στον αέρα, τα αέρια στα έντερα μπορεί να διασταλούν έως και τέσσερις φορές τον φυσιολογικό τους όγκο. Αυτά τα αέρια είναι συνήθως αβλαβή και δεν προκαλούν επείγον περιστατικό -αν και η επίδρασή τους στους άλλους επιβάτες μπορεί να είναι διαφορετική.
Αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις, αναστατωμένα στομάχια -που αποκαλούνται «jet belly»- έχουν αναγκάσει πτήσεις να επιστρέψουν. Για παράδειγμα, μια πτήση του 2023 από την Ατλάντα προς την Ισπανία αναγκάστηκε να επιστρέψει στις ΗΠΑ αφού ένας επιβάτης άφησε ένα ίχνος διάρροιας στο αεροσκάφος.
Αν και τα καρδιακά επείγοντα περιστατικά εν πτήσει είναι σπάνια, έχουν πολύ χειρότερα αποτελέσματα από ό,τι όταν συμβαίνουν στην ξηρά. Στην πραγματικότητα, η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων εν πτήσει οφείλεται σε καρδιακά αίτια. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι γι’ αυτό -συμπεριλαμβανομένου του περιορισμένου και ποικίλου ιατρικού εξοπλισμού εν πτήσει και της έλλειψης εκπαιδευμένου ιατρικού προσωπικού. Άλλα αγγειακά επεισόδια, όπως τα εγκεφαλικά, είναι επίσης σπάνια στα αεροσκάφη, αλλά μπορεί να έχουν ιδιαίτερα άσχημη έκβαση για παρόμοιους λόγους.
Ασφαλή ταξίδια
Καθώς πετάτε για τα ταξίδια σας, σκεφτείτε να πίνετε άφθονο νερό πριν και κατά τη διάρκεια της πτήσης. Καθορίστε ένα πρόγραμμα για τη λήψη της φαρμακευτικής σας αγωγής, ώστε να μην χάνετε δόσεις.
Προσπαθήστε να κινείστε τουλάχιστον μία φορά κάθε δύο ώρες, αν μπορείτε, για να εξασφαλίσετε επαρκή κυκλοφορία του αίματος και να αποτρέψετε τη μυϊκή δυσκαμψία. Αποφύγετε ή περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ, επειδή οι επιπτώσεις του σε υψόμετρο είναι αυξημένες και επιδεινώνουν πολλά από τα σωματικά προβλήματα που προκαλούνται από τις πτήσεις.
Άτομα που έχουν πρόσφατα υποβληθεί σε οδοντιατρικές εργασίες, χειρουργικές επεμβάσεις ή έχουν κάνει κατάδυση τις ημέρες πριν από την πτήση μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών λόγω των αλλαγών πίεσης και των πιθανών αερίων που μπορεί να έχουν εισαχθεί στον οργανισμό. Ανάλογα με το είδος της κατάδυσης, μπορεί να συνιστάται διάστημα τουλάχιστον 48 ωρών μεταξύ κατάδυσης και πτήσης.
