Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα γύρω από τα τεχνητά γλυκαντικά έχει αρχίσει να ανατρέπει την παλαιότερη αντίληψη ότι πρόκειται για μεταβολικά αδρανείς ουσίες.
Για δεκαετίες, τα τεχνητά γλυκαντικά προωθούνται ως μια πιο υγιεινή εναλλακτική της ζάχαρης. Αλλά η νέα έρευνα υποδηλώνει ότι μπορεί να έχουν απροσδόκητες επιδράσεις στον μεταβολισμό σας. «Αυτό που κάνει την ανάλυσή μας αξιοσημείωτη είναι ότι, εστιάζοντας σε συγκριτικά στοιχεία χωρίς θερμίδες, απομονώσαμε καλύτερα τις άμεσες φυσιολογικές επιδράσεις των ίδιων των γλυκαντικών, όχι των θερμίδων που αντικαθιστούν», δήλωσε η πρώτη συγγραφέας Meng Wang, επίκουρη ερευνήτρια καθηγήτρια στη Σχολή Επιστημών και Πολιτικής Διατροφής Friedman του Πανεπιστημίου Tufts στη Βοστώνη. «Όταν συνδυάζουμε τα ευρήματα από μεμονωμένες κλινικές δοκιμές, βλέπουμε ενδείξεις ότι αυτές οι ενώσεις μπορεί να έχουν μεταβολικές βλάβες», πρόσθεσε σε δελτίο Τύπου.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 21 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που συνέκριναν τεχνητά και χαμηλών θερμίδων γλυκαντικά με επιλογές χωρίς θερμίδες, όπως το νερό ή ένα εικονικό φάρμακο (placebo).
Τα τεχνητά γλυκαντικά συνδέθηκαν με υψηλότερα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας και υψηλότερη HbA1c -ένα μέτρο μακροπρόθεσμου ελέγχου του σακχάρου στο αίμα. Η ανάλυση έδειξε επίσης μια τάση προς μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη. Οι ερευνητές δήλωσαν ότι μια πιθανή εξήγηση αφορά το εντερικό μικροβίωμα. Προηγούμενα στοιχεία υποδηλώνουν ότι ορισμένα μη-θρεπτικά γλυκαντικά μπορούν να μεταβάλλουν τη σύνθεση και τη λειτουργία των εντερικών βακτηρίων.
Η ανασκόπηση διαπίστωσε επίσης ότι τα άτομα που καταναλώνουν περισσότερα τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να έχουν υψηλότερο κίνδυνο καρδιομεταβολικών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη τύπου 2 και των καρδιακών παθήσεων.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα συνολικά ευρήματά τους υποδηλώνουν ότι αυτές οι ενώσεις μπορεί να έχουν μεταβολικές βλάβες, αλλά απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να τεκμηριωθεί η αιτιώδης σχέση.
Ωστόσο, ο επικεφαλής της μελέτης, καρδιολόγος Dariush Mozaffarian, τόνισε ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι τα γλυκαντικά πρέπει να αποφεύγονται πάση θυσία, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου αντικαθιστούν μεγάλες ποσότητες πρόσθετης ζάχαρης, όπως σε πολλές μερίδες αναψυκτικών. «Αν αντικαθιστάτε μεγάλες ποσότητες πρόσθετης ζάχαρης στη διατροφή σας, όπως σε πολλές μερίδες αναψυκτικού, αυτά τα γλυκαντικά χαμηλών θερμίδων μπορεί να είναι μια καλύτερη εναλλακτική», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Δρ Dariush Mozaffarian, καρδιολόγος και διευθυντής του Ινστιτούτου «Food is Medicine» του Πανεπιστημίου Tufts. «Δεν μπορούμε απλώς να υποθέσουμε ότι είναι ασφαλή και αβλαβή, και η αποφυγή τους όποτε είναι δυνατόν φαίνεται μια συνετή επιλογή».
Η ανασκόπηση δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Current Atherosclerosis Reports.
Τι λέει μια άλλη μελέτη
Η μελέτη του Tufts, ωστόσο, δεν είναι η μόνη που εξέτασε το ζήτημα. Μια άλλη σημαντική έρευνα, που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό Frontiers in Nutrition, κατέληξε σε διαφορετικά συμπεράσματα. Οι ερευνητές, αναλύοντας 9 τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές με σχεδόν 1.500 συμμετέχοντες, δεν βρήκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των ροφημάτων με τεχνητά γλυκαντικά και των συμβατικών ροφημάτων ως προς το βάρος, την περίμετρο μέσης, τη γλυκόζη νηστείας, την ινσουλινοαντίσταση, τα λιπίδια και την αρτηριακή πίεση. Τα ευρήματά τους δεν υποστήριξαν την υπόθεση ότι τα ροφήματα με τεχνητά γλυκαντικά ενέχουν σημαντικούς κινδύνους ή προσφέρουν σημαντικά οφέλη για τους μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου. Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνώρισαν ότι η μελέτη τους χρησιμοποίησε ένα ετερογενές μείγμα γλυκαντικών και δεν μπόρεσε να αξιολογήσει επαρκώς τον ρόλο συγκεκριμένων ουσιών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διαφορετικά γλυκαντικά να έχουν διαφορετικές επιδράσεις.
