Tων Stan Kubow, Michele Iskandar, The Conversation
Υπάρχει ένα αυξανόμενο παγκόσμιο κίνημα θετικότητας του σώματος για την καταπολέμηση του στίγματος και της προκατάληψης που αντιμετωπίζουν τα υπέρβαρα και παχύσαρκα άτομα. Κάποιο από αυτό το στίγμα προκύπτει από την αντίληψη ότι τα παχύσαρκα άτομα έχουν κακή υγεία. Αλλά μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχουν παχύσαρκα άτομα που είναι μεταβολικά υγιή, οδηγώντας στον ισχυρισμό ότι θα μπορούσε κανείς να είναι υγιής σε οποιοδήποτε μέγεθος. Αυτό το φαινόμενο αναφέρεται ως μεταβολικά υγιής παχυσαρκία (MHO: Metabolically Healthy Obesity). Η έρευνα τώρα αρχίζει να διερευνά τι σημαίνει αυτό.
Ένα παχύσαρκο άτομο που είναι μεταβολικά υγιές έχει φυσιολογική αρτηριακή πίεση, και φυσιολογικά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα (χοληστερόλη και τριγλυκερίδια) καθώς και υγιές επίπεδο γλυκόζη στο αίμα του. Η ύπαρξη υψηλών τιμών ενός ή περισσοτέρων από αυτές τις μετρήσεις αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή νόσο. Έχει προταθεί ότι τα μεταβολικά υγιή παχύσαρκα άτομα μπορεί να προστατεύονται από ασθένειες που συνήθως σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Η έκταση της μεταβολικά υγιούς παχυσαρκίας ήταν αμφιλεγόμενη στην επιστημονική κοινότητα, διότι εν μέρει δεν υπάρχει ακόμη ένας τυποποιημένος ορισμός της. Έτσι, τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές έχουν εργαστεί για να ανακαλύψουν ποιος μπορεί να οριστεί ως υγιής μεταβολικά παχύσαρκος και σε ποιο βαθμό αυτά τα άτομα προστατεύονται από χρόνιες ασθένειες.
Για το σκοπό αυτό έχουν ξεκινήσει αρκετές μελέτες. Μέχρι στιγμής, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, πράγματι, χρειάζονται πιο αυστηροί ορισμοί της υγιούς παχυσαρκίας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί συμπεριλαμβάνοντας άλλα μέτρα υγείας, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη και οι δείκτες φλεγμονής στο αίμα. Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι όταν το σώμα δεν ανταποκρίνεται καλά στην ορμόνη ινσουλίνη η οποία βοηθά στην απορρόφηση του σακχάρου από την κυκλοφορία του αίματος για χρήση του ως καύσιμου από τα κύτταρα. Η αντίσταση στην ινσουλίνη οδηγεί σε αυξημένο σάκχαρο στο αίμα και σε επακόλουθες επιπλοκές στην υγεία καθώς η γλυκόζη είναι τοξική για τα αγγεία.
Μια αναδυόμενη συναίνεση είναι ότι, παρόλο που τα άτομα με υγιή μεταβολικά παχυσαρκία δείχνουν να έχουν κάποια προστασία από χρόνιες ασθένειες, φαίνεται να είναι λιγότερο προστατευμένα από εκείνα που είναι υγιή και κανονικού βάρους. Συνεπώς, το γεγονός ότι τα άτομα αυτά εξακολουθούν να έχουν σχετικά υψηλότερο κίνδυνο ασθένειας οδήγησε ορισμένους ερευνητές να πουν ότι ο όρος «μεταβολικά υγιής παχυσαρκία» είναι εσφαλμένος. Επιπλέον, η πλειονότητα αυτών των ατόμων τείνει να εξελίσσεται προς τη «μεταβολικά ανθυγιεινή παχυσαρκία», επί σειρά ετών, οδηγώντας σε αυξημένο κίνδυνο διαβήτη, καρδιαγγειακών παθήσεων και άλλων διαταραχών που συνδέονται με την παχυσαρκία.
Αυτό οδηγεί σε ένα άλλο ερώτημα: είναι αυτή η κατάσταση πραγματικά προστατευτική κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ζωής, ή είναι απλώς ζήτημα χρόνου πριν έρθει μια ασθένεια;
Ένας παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη και μπορεί να διαφοροποιήσει την μεταβολικά υγιή από την ανθυγιεινή παχυσαρκία είναι ο τρόπος με τον οποίο το λίπος κατανέμεται στο σώμα. Μια γενετική προδιάθεση για εναπόθεση λίπους κάτω από το δέρμα, που ονομάζεται υποδόριο λίπος, φαίνεται να παίζει προστατευτικό ρόλο. Τα άτομα με αυτή την προδιάθεση είναι κυρίως προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες που συσσωρεύουν υποδόριο λίπος στους γοφούς και όχι στη μέση (σχήμα αχλαδιού). Προστατεύονται καλύτερα από το διαβήτη και τις καρδιαγγειακές παθήσεις σε σύγκριση με άτομα των οποίων το σωματικό λίπος βρίσκεται περισσότερο στην κοιλιά (σχήμα μήλου). Αντίθετα, τα παχύσαρκα άτομα με μεγάλη περιφέρεια μέσης εμφανίζουν υπερβολική εναπόθεση λίπους στην κοιλιά και μια προφλεγμονώδη κατάσταση που οδηγεί σε αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία μπορεί να είναι πρόδρομος του διαβήτη τύπου 2.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τις συνήθειες του τρόπου ζωής που διαφοροποιούν τις δύο κατηγορίες για να δουν εάν μπορεί να αποτραπεί η ανάπτυξη της μεταβολικά ανθυγιεινής παχυσαρκίας. Ένας παράγοντας είναι η άσκηση. Τα μεταβολικά υγιή παχύσαρκα άτομα εμπλέκονται σε τακτική σωματική δραστηριότητα σε μεγαλύτερο βαθμό. Το άλλο είναι η διατροφή. Αν και οι διατροφικές μελέτες δείχνουν ανάμεικτα αποτελέσματα, φαίνεται ότι οι άνθρωποι αυτοί καταναλώνουν πιο υγιεινές δίαιτες όπως η μεσογειακή διατροφή, η οποία είναι πλούσια σε ψάρια, φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής αλέσεως, όσπρια, εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς.
Οι υγιεινές δίαιτες παρέχουν αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτικά οφέλη που βοηθούν στην επίτευξη ενός υγιούς μεταβολικού προφίλ. Πράγματι, από τον πληθυσμό της μεταβολικά υγιούς παχυσαρκίας, όσοι ακολουθούν τη μεσογειακή διατροφή φαίνεται να έχουν χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας.
Είναι λοιπόν αλήθεια ότι η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία προστατεύει από ασθένειες; Δεν υπάρχει ακόμη απάντηση ναι ή όχι. Όσο περισσότερα μαθαίνουμε γι’ αυτό, τόσο περισσότερο εισάγεται η ιδέα ότι κάποιος μπορεί να είναι υγιής σε οποιοδήποτε μέγεθος. Με βάση τις πληροφορίες που έχουμε μέχρι στιγμής, μόνο ένα μικρό τμήμα των παχύσαρκων ατόμων δεν έχει κίνδυνο να αναπτύξει χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με την παχυσαρκία. Γνωρίζουμε επίσης πολλά περισσότερα για τα χαρακτηριστικά τους. Έχουν λιγότερο κοιλιακό λίπος και περισσότερο υποδόριο λίπος. Έχουν λιγότερη αντίσταση στην ινσουλίνη, λιγότερες φλεγμονές και μεταβολικά υγιές καρδιαγγειακό προφίλ. Έχουν επίσης συνήθειες υγιεινού τρόπου ζωής, όπως τακτική άσκηση και υγιεινή διατροφή. Φαίνεται ότι παίζει ρόλο και η γενετική.
Μπορούμε να περιμένουμε περισσότερες πληροφορίες από σημαντικές διεθνείς μελέτες πληθυσμού και κλινικές δοκιμές που βρίσκονται σε εξέλιξη. Στο μεταξύ, η παλιά συμβουλή ισχύει: η τακτική άσκηση και η υγιεινή διατροφή είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της υγείας και της μακροζωίας.
