Αντηλιακό: Γιατί είναι απαραίτητο για την αντιγηραντική προστασία του δέρματος

Του Karl Lawrence, μεταδιδακτορικού ερευνητή στο King’s College London

Θεωρείται ότι η ηλιακή έκθεση, γνωστή επίσης ως “φωτογήρανση”, προκαλεί έως και το 80% της γήρανσης του δέρματος. Έτσι, αν ανησυχείτε για τις λεπτές γραμμές, τις ρυτίδες και την ανομοιόμορφη μελάγχρωση, ο περιορισμός της ποσότητας της ηλιακής ακτινοβολίας που λαμβάνετε είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε.

Πιστεύεται ότι υπάρχει ένας αριθμός διαφορετικών ερεθισμάτων για τη φωτογήρανση. Οι περισσότερες έρευνες την έχουν συνδέσει με την έκφραση μιας ομάδας πρωτεϊνών που ονομάζονται μεταλλοπρωτεϊνάσες μήτρας (MMPs: matrix metalloproteinases). Αυτές οι πρωτεΐνες είναι ένζυμα που διασπούν τις ελαστίνες και το κολλαγόνο στο στρώμα του δέρματος που ονομάζεται δερμίς ή χόριο (το στρώμα που βρίσκεται κάτω από την επιδερμίδα). Οι ελαστίνες και το κολλαγόνο είναι υπεύθυνα για τη δομή, τη δύναμη και την ελαστικότητα του δέρματος.

Η έκφραση αυτών των πρωτεϊνών MMP έχει συνδεθεί τόσο με βλάβη του DNA στα κύτταρα του δέρματος όσο και με την παραγωγή αντιδραστικών ειδών οξυγόνου (ελευθέρων ριζών). Τα αντιδραστικά είδη οξυγόνου είναι μόρια που κάνουν πολύ γρήγορα χημικές αντιδράσεις και προκύπτουν από το οξυγόνο. Μπορούν να βλάψουν κυτταρικά συστατικά, όπως το DNA, τα λιπίδια των κυτταρικών μεμβρανών και τις πρωτεΐνες.

Και οι δύο αυτοί παράγοντες προκαλούνται από την υπερβολική έκθεση στον ήλιο. Με την πάροδο του χρόνου, η βλάβη συσσωρεύεται για να προκαλέσει χαρακτηριστικά σημάδια γήρανσης. Αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί μια μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που τείνουν να αποφεύγουν τον ήλιο είχαν σημαντικά λιγότερα σημάδια γήρανσης σε σύγκριση με άτομα που απολάμβαναν να περνούν χρόνο στον ήλιο.

Αλλά δεν είναι πάντα δυνατό να αποφύγετε τον ήλιο -και εδώ βοηθούν τα αντηλιακά. Αυτά τα προϊόντα περιέχουν συστατικά (όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου) που απορροφούν ή αντανακλούν την υπεριώδη ακτινοβολία και τη διαχέουν με ασφάλεια προτού καταστρέψουν τα κύτταρα του δέρματος μας. Αυτό μειώνει επίσης τη αθροιστική δόση ακτινοβολίας που λαμβάνει το δέρμα.

Μελέτες έχουν δείξει ότι τα αντηλιακά μπορούν να αποτρέψουν πολλά σημάδια φωτογήρανσης αντιμετωπίζοντας τα ερεθίσματα, με πολυάριθμες μελέτες να δείχνουν ότι μπορούν να αποτρέψουν την έκφραση των MMPs. Μια μελέτη που συνέκρινε τα αποτελέσματα της χρήσης αντηλιακού έναντι ενός εικονικού φαρμάκου στη γήρανση του δέρματος, διαπίστωσε ότι τα άτομα στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου είχαν υψηλότερα επίπεδα ηλιακής ελάστωσης (σημάδι φωτογήρανσης που προκαλεί απώλεια ελαστικότητας) μετά από δύο χρόνια.

Μια αυστραλιανή μελέτη συνέκρινε τα επίπεδα φωτογήρανσης σε ομάδες που έκαναν μια καθημερινή χρήση αντηλιακού έναντι της διακριτικής χρήσης αντηλιακού. Στην ομάδα ημερήσιας χρήσης αντηλιακού, δεν υπήρξε ανιχνεύσιμη αύξηση στη γήρανση του δέρματος κατά τη διάρκεια της περιόδου μελέτης των τεσσεράμισι ετών σε σύγκριση με την ομάδα διακριτικής αντηλιακής προστασίας. Μια άλλη μελέτη έδειξε επίσης ότι η καθημερινή χρήση αντηλιακού για ένα χρόνο μπορεί να αναστρέψει τα ορατά σημάδια γήρανσης όταν αξιολογηθεί από δερματολόγο.

Επιλέγοντας το σωστό προϊόν

Ενώ υπάρχουν πολλά στοιχεία ότι τα αντηλιακά μπορούν να αποτρέψουν τη φωτογήρανση, πολλά μπλοκάρουν μόνο την UV (υπεριώδη ακτινοβολία) του ηλιακού φάσματος. Στην περίπτωση της φωτογήρανσης, η έκθεση στην ορατή ακτινοβολία (ιδιαίτερα στο μπλε φως) και το υπέρυθρο έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλουν στη φωτογήρανση. Βασικά, αυτό σημαίνει ότι τα αντηλιακά δεν μπορούν να προστατεύσουν πλήρως από τη φωτογήρανση. Αλλά μπορούν να τη μειώσουν σημαντικά.

Μερικά νεότερα ηλιακά φίλτρα που χρησιμοποιούνται σε αντηλιακά έχουν αναπτυχθεί τα οποία μπορούν να εμποδίσουν κάποιο μπλε φως. Άλλα συστατικά που προστίθενται μερικές φορές σε αντηλιακά (όπως αντιοξειδωτικά) έχει επίσης αποδειχθεί ότι εμποδίζουν την παραγωγή MMPs και μειώνουν τα αντιδραστικά είδη οξυγόνου –κάτι που πιθανότατα θα βοηθήσει στην καταπολέμηση της φωτογήρανσης πέρα ​​από το φάσμα της υπεριώδους ακτινοβολίας. Τα αντιοξειδωτικά μπορεί επίσης να προστατεύουν από παράγοντες όπως η ρύπανση και το κάπνισμα, που συνδέονται και τα δύο με την ταχύτερη γήρανση.

Η φωτογήρανση είναι μια αθροιστική διαδικασία που συμβαίνει με την πάροδο του χρόνου. Κάνοντας ό,τι μπορείτε για να περιορίσετε την έκθεση θα επιβραδύνει αυτή τη διαδικασία –όπως το να καλύπτεστε με ρούχα όταν βγαίνετε έξω. Αλλά η επιλογή του σωστού είδους αντηλιακού μπορεί επίσης να βοηθήσει κάπως.

Γενικά, όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης προστασίας (SPF), τόσο μεγαλύτερη προστασία θα έχετε από τη φωτογήρανση. Θα πρέπει επίσης να προσπαθήσετε να βρείτε ένα αντηλιακό με προστασία UVA πέντε αστέρων στην ετικέτα, το οποίο θα σας βοηθήσει να προστατεύσετε από το ευρύτερο φάσμα της υπεριώδους ακτινοβολίας.

Φροντίστε να χρησιμοποιείτε τακτικά αντηλιακά ή προϊόντα που περιέχουν SPF από την άνοιξη έως το φθινόπωρο. Εάν πρόκειται να πάρετε πολύ ήλιο (όπως στις διακοπές στην παραλία), είναι καλύτερο να χρησιμοποιείτε ένα προϊόν με υψηλότερο δείκτη προστασίας και να το εφαρμόζετε τακτικά. Αν και ορισμένοι συνιστούν τη χρήση αντηλιακού ακόμη και το χειμώνα, αυτό είναι απίθανο να ωφελήσει πολύ τους ανθρώπους που ζουν σε ορισμένες χώρες όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία είναι η χαμηλότερη αυτή την εποχή του χρόνου. Αλλά αν πάτε διακοπές για σκι ή ζείτε κάπου με πολύ χιόνι, το αντηλιακό εξακολουθεί να είναι ευεργετικό καθώς το χιόνι αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία.

Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι μακράν ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη της φωτογήρανσης είναι η χρήση αντηλιακών, καθώς αυτά αποτρέπουν την πρόκληση ζημιών. Τώρα, με περισσότερες επιλογές από ποτέ και τα σκευάσματα να βελτιώνονται, το μόνο που χρειάζεται είναι να βρείτε ποιο προϊόν λειτουργεί καλύτερα για εσάς.

Μια τελευταία λέξη προειδοποίησης: η υπερβολική έκθεση στον ήλιο εγκυμονεί και άλλους κινδύνους πέρα από τη φωτογήρανση, όπως ηλιακά εγκαύματα και καρκίνο του δέρματος.

Δείτε επίσης