Καρκίνος του πνεύμονα: Η αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής ακτινοβολίας σώζει ζωές

Το 85% των ατόμων που μαθαίνουν ότι έχουν καρκίνο του πνεύμονα είναι καπνιστές τσιγάρων. Αλλά μια εξέταση που ονομάζεται αξονική τομογραφία θώρακα χαμηλής ακτινοβολίας θα μπορούσε να σώσει τις ζωές δεκάδων χιλιάδων νυν και πρώην καπνιστών κάθε χρόνο.

Ενώ τα ποσοστά καπνίσματος στις δυτικές χώρες έχουν πέσει σε ιστορικό χαμηλό, πολλά άτομα εξακολουθούν να καπνίζουν, για παράδειγμα στις ΗΠΑ 38 εκατομμύρια είναι καπνιστές. Οι άνδρες που καπνίζουν έχουν κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα περίπου 23 φορές μεγαλύτερο σε σχέση με τους μη καπνιστές, ενώ ο κίνδυνος για τις γυναίκες είναι περίπου 13 φορές υψηλότερος. Φυσικά, το καλύτερο που μπορούν να κάνουν οι καπνιστές είναι να κόψουν το τσιγάρο, αν και ο αυξημένος κίνδυνος  δεν εξαφανίζεται αμέσως αλλά μειώνεται σταδιακά κατά τη διάρκεια δεκαετιών.

Όπως με κάθε καρκίνο, η έγκαιρη ανίχνευση είναι το κλειδί για τη βελτίωση της επιβίωσης. Όταν ο καρκίνος του πνεύμονα διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, η μακροχρόνια επιβίωση είναι 70%, σε σύγκριση με 5% όταν έχει εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος. Δυστυχώς, όταν ο καρκίνος του πνεύμονα έχει ήδη προκαλέσει συμπτώματα –όπως επίμονος βήχας, βήχας με αίμα και απώλεια βάρους– τότε ο όγκος είναι σε προχωρημένο στάδιο. Μόνο το 16% των περιστατικών εντοπίζονται στα αρχικά στάδια, όταν υπάρχει πιθανότητα αποτελεσματικής αντιμετώπισης με χειρουργείο. Γι’ αυτό, τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης είναι μόνο 18,6%, κάτι που είναι σχετικά πτωχό σε σύγκριση με τους περισσότερους άλλους καρκίνους, όπως του μαστού και του προστάτη. Οι περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα πεθαίνουν εντός ενός έτους από τη διάγνωση, κάτι που τον καθιστά την πρώτη αιτία θανάτου μεταξύ όλων των τύπω καρκίνου.

Μέχρι πρόσφατα, το μόνο εξαιρετικά αποτελεσματικό μέσο για την καταπολέμηση της θνησιμότητας από τον καρκίνο του πνεύμονα είναι η αποφυγή του καπνίσματος. Αλλά υπάρχει και ένα νέο εργαλείο για τη μείωση των ποσοστών θνησιμότητας μεταξύ των καπνιστών, η Αξονική Τομογραφία Θώρακος χαμηλής δόσης (Low dose CT) -CT σημαίνει υπολογιστική τομογραφία (computed tomography), έναν εξελιγμένο τύπο απεικόνισης ακτίνων Χ. Η αξονική τομογραφία είναι είναι ένα ειδικό είδος ακτινογραφίας που τραβάει πολλές φωτογραφίες καθώς ένα άτομο ξαπλώνει σε ένα τραπέζι που γλιστράει μέσα και έξω από το μηχάνημα. Εφευρέθηκε στη δεκαετία του 1960 από έναν Βρετανό μηχανικό, τον Godfrey Hounsfield, ο οποίος μοιράστηκε το 1979 το Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής γι’ αυτό. Σε αντίθεση με την τυπική απεικόνιση ακτίνων Χ, η οποία στέλνει ακτίνες Χ από τον ασθενή μόνο προς μία κατεύθυνση, η αξονική τομογραφία μεταδίδει και ανιχνεύει ακτίνες Χ από πολλές διαφορετικές κατευθύνσεις, βελτιώνοντας δραματικά την απεικόνιση του εσωτερικού του σώματος. Ένας υπολογιστής συνδυάζει αυτές τις εικόνες σε μια λεπτομερή τελική εικόνα των πνευμόνων.

Ανίχνευση καρκίνων και σε πρώιμο στάδιο

Τα τελευταία χρόνια, η αξονική τομογραφία χαμηλής ακτινοβολίας έχει αρχίσει να χρησιμοποιείται για τον έλεγχο για καρκίνο του πνεύμονα. Οι τακτικές ακτινογραφίες θώρακος ανιχνεύουν καρκίνους του πνεύμονα μόνο όταν μετρούν εκατοστά σε διάμετρο, αλλά η αξονική τομογραφία μπορεί να τους βρει πολύ πιο νωρίς, όταν έχουν ακόμα λίγα χιλιοστά. Αυτές οι νεότερες αξονικές τομογραφίες χρησιμοποιούν επίσης χαμηλότερη δόση ακτίνων Χ, μειώνοντας τον κίνδυνο πρόκλησης άλλων προβλημάτων υγείας.

Η αξία της αξονική τομογραφία θώρακος χαμηλής δόσης αναδείχθηκε στη National Lung Screening Trial, μια μελέτη 300 εκατομμυρίων δολαρίων του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ, που ξεκίνησε το 2002 και παρακολούθησε 53.000 νυν ή πρώην καπνιστές για πέντε χρόνια. Οι ερευνητές διαπίστωσαν μείωση της θνησιμότητας κατά 20% μεταξύ όσων είχαν υποβληθεί σε έλεγχο με αξονική τομογραφία.

Μια πιο πρόσφατη διεθνής μελέτη βρήκε ότι αυξάνεται θεαματικά η διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα με ετήσιες προληπτικές εξετάσεις αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης. Οι ασθενείς που διαγνώστηκαν στα αρχικά στάδια με προληπτική αξονική τομογραφία χαμηλής ακτινοβολίας έχουν 80% πιθανότητα να ζουν 20 χρόνια αργότερα, ανέφεραν οι ερευνητές του δικτύου νοσοκομείων «Όρος Σινά» -τέσσερις φορές πάνω από το σημερινό ποσοστό επιβίωσης στην πενταετία. Αυτή η  μελέτη εξέτασε δεδομένα για 1.285 άτομα που συμμετείχαν σε πρόγραμμα προληπτικής εξέτασης και διαγνώστηκαν με καρκίνο.

Η Ειδική Ομάδα Προληπτικών Υπηρεσιών των ΗΠΑ συνιστά ετήσιο έλεγχο CT χαμηλής δόσης σε ενήλικες ηλικίας μεταξύ 55 και 80 ετών που έχουν ιστορικό καπνίσματος 30 πακετοέτη –σημαίνει ότι κάπνιζαν ένα πακέτο τσιγάρα την ημέρα επί 30 χρόνια ή δύο πακέτα την ημέρα επί 15 χρόνια και ούτω καθεξής. Αυτό περιλαμβάνει τους σημερινούς καπνιστές και εκείνους που το έχουν κόψει τα τελευταία 15 χρόνια. Με περισσότερη έρευνα, είναι πιθανόν αυτές οι κατευθυντήριες οδηγίες προσυμπτωματικού ελέγχου να τροποποιηθούν.

Τα οφέλη του προσυμπτωματικού ελέγχου εξαρτώνται από τον πληθυσμό στον οποίο εφαρμόζεται. Δεν φαίνεται να υπάρχει όφελος από τον προσυμπτωματικό έλεγχο ατόμων χωρίς αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα, όπως είναι οι μη καπνιστές. Από την άλλη πλευρά, τα οφέλη του προσυμπτωματικού ελέγχου φαίνεται να είναι υψηλότερα για όσους διατρέχουν τον πιο υψηλό κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, με άλλα λόγια, γι’ αυτούς που έχουν καπνίσει τα περισσότερα τσιγάρα.

Η μάχη με τον καρκίνο του πνεύμονα έχει μεγάλη σημασία, επειδή είναι ο Νο 1 καρκινοκτόνος. Στις ΗΠΑ προκαλεί περίπου 154.000 θανάτους ετησίως, περισσότερους από τους θανάτους από καρκίνο του παχέος εντέρου, του μαστού και του προστάτη μαζί. Η Αμερικανική Ένωση Πνευμόνων εκτιμά ότι 234.000 Αμερικανοί θα διαγνωστούν φέτος με καρκίνο του πνεύμονα.

Δείτε επίσης