Η σωματική δραστηριότητα δεν αναιρεί τις αρνητικές επιπτώσεις του υπερβολικού σωματικού βάρους στην υγεία της καρδιάς. Αυτό είναι το εύρημα μιας μεγάλης μελέτης που δημοσιεύθηκε το 2021 στο Ευρωπαϊκό Περιοδικό Προληπτικής Καρδιολογίας, ένα περιοδικό της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας (ESC).
«Δεν μπορεί κανείς να είναι “χοντρός αλλά υγιής”» δήλωσε ο συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Alejandro Lucia του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου της Μαδρίτης, Ισπανία. «Αυτή ήταν η πρώτη πανεθνική ανάλυση που έδειξε ότι η τακτική άσκηση δεν είναι πιθανό να εξαλείψει τις επιβλαβείς επιπτώσεις του υπερβολικού σωματικού λίπους στην υγεία. Τα ευρήματά μας αντικρούουν την άποψη ότι ένας σωματικά ενεργός τρόπος ζωής μπορεί να αναιρέσει εντελώς τις επιβλαβείς επιπτώσεις του υπερβολικού σωματικού λίπους και της παχυσαρκίας».
Υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις ότι η φυσική κατάσταση μπορεί να μετριάσει τις αρνητικές επιπτώσεις του υπερβολικού σωματικού βάρους στην υγεία της καρδιάς. Έχει προταθεί ότι σε ενήλικες και παιδιά, το να είναι κανείς «χοντρός αλλά σε φόρμα» μπορεί να σχετίζεται με παρόμοια καρδιαγγειακή υγεία με το να είναι «λεπτός αλλά σε φόρμα».
Ο Lucia δήλωσε: «Αυτό έχει οδηγήσει σε αμφιλεγόμενες προτάσεις για πολιτικές υγείας που δίνουν προτεραιότητα στη σωματική δραστηριότητα και την καλή φυσική κατάσταση έναντι της απώλειας βάρους. Η μελέτη μας επιδίωξε να διευκρινίσει τους δεσμούς μεταξύ της δραστηριότητας, του σωματικού βάρους και της υγείας της καρδιάς».
Η μελέτη χρησιμοποίησε δεδομένα από 527.662 εργαζόμενους ενήλικες ασφαλισμένους από μια μεγάλη εταιρεία πρόληψης επαγγελματικών κινδύνων στην Ισπανία. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν τα 42 έτη και το 32% ήταν γυναίκες. Οι συμμετέχοντες κατηγοριοποιήθηκαν ως κανονικού βάρους (δείκτης μάζας σώματος [ΔΜΣ] 20,0–24,9 kg/m2), υπέρβαροι (ΔΜΣ 25,0–29,9 kg/m2) ή παχύσαρκοι (ΔΜΣ 30,0 kg/m2 ή μεγαλύτερος).
Επιπλέον, ομαδοποιήθηκαν ανά επίπεδο δραστηριότητας:
1) τακτικά ενεργοί, που ορίζονται ως αυτοί που κάνουν το ελάχιστο που συνιστάται για ενήλικες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας2 (ΠΟΥ).
2) ανεπαρκώς δραστήριοι (κάποια μέτρια έως έντονη σωματική δραστηριότητα κάθε εβδομάδα αλλά λιγότερο από το ελάχιστο που ορίζει ο ΠΟΥ).
3) ανενεργοί (καμία άσκηση). Η καρδιαγγειακή υγεία προσδιορίστηκε σύμφωνα με τρεις κύριους παράγοντες κινδύνου για καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό επεισόδιο, δηλαδή τον διαβήτη, την υψηλή χοληστερόλη και την υψηλή αρτηριακή πίεση.
Περίπου το 42% των συμμετεχόντων είχαν φυσιολογικό βάρος, το 41% ήταν υπέρβαροι και το 18% ήταν παχύσαρκοι. Η πλειοψηφία ήταν ανενεργοί (63,5%), ενώ το 12,3% ήταν ανεπαρκώς δραστήριοι και το 24,2% ήταν τακτικά δραστήριοι. Περίπου το 30% είχε υψηλή χοληστερόλη, το 15% είχε υψηλή αρτηριακή πίεση και το 3% είχε διαβήτη.
Οι ερευνητές διερεύνησαν τις συσχετίσεις μεταξύ κάθε ΔΜΣ και ομάδας δραστηριότητας και των τριών παραγόντων κινδύνου. Σε όλα τα επίπεδα ΔΜΣ, οποιαδήποτε δραστηριότητα (είτε πληρούσε το ελάχιστο που ορίζει ο ΠΟΥ είτε όχι) συνδέθηκε με χαμηλότερη πιθανότητα διαβήτη, υψηλής αρτηριακής πίεσης ή υψηλής χοληστερόλης σε σύγκριση με την καθόλου άσκηση. Ο Lucia δήλωσε: «Αυτό μας λέει ότι όλοι, ανεξάρτητα από το σωματικό τους βάρος, θα πρέπει να είναι σωματικά δραστήριοι για να διαφυλάξουν την υγεία τους».
Σε όλα τα βάρη, οι πιθανότητες διαβήτη και υπέρτασης μειώθηκαν καθώς αυξήθηκε η σωματική δραστηριότητα. «Περισσότερη δραστηριότητα είναι καλύτερη, επομένως το περπάτημα 30 λεπτών την ημέρα είναι καλύτερο από το περπάτημα 15 λεπτών την ημέρα», είπε.
Ωστόσο, οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι συμμετέχοντες διέτρεχαν μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο από τους συνομηλίκους τους με φυσιολογικό βάρος, ανεξάρτητα από τα επίπεδα δραστηριότητας.
Για παράδειγμα, σε σύγκριση με τα ανενεργά άτομα φυσιολογικού βάρους, τα ενεργά παχύσαρκα άτομα είχαν περίπου διπλάσιες πιθανότητες να έχουν υψηλή χοληστερόλη, τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να έχουν διαβήτη και πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση. Ο Lucia δήλωσε: «Η άσκηση δεν φαίνεται να αντισταθμίζει τις αρνητικές επιπτώσεις του υπερβολικού βάρους. Αυτό το εύρημα παρατηρήθηκε επίσης συνολικά τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες όταν αναλύθηκαν ξεχωριστά».
Κατέληξε στο συμπέρασμα: «Η καταπολέμηση της παχυσαρκίας και της αδράνειας είναι εξίσου σημαντική. Θα πρέπει να είναι μια κοινή μάχη. Η απώλεια βάρους θα πρέπει να παραμείνει πρωταρχικός στόχος για τις πολιτικές υγείας, μαζί με την προώθηση ενός ενεργού τρόπου ζωής».
Περισσότερες πληροφορίες: Pedro L Valenzuela et al. Joint association of physical activity and body mass index with cardiovascular risk: a nationwide population-based cross-sectional study, European Journal of Preventive Cardiology (2021). DOI: 10.1093/eurjpc/zwaa151.
