Τα ακάρεα της οικιακής σκόνης είναι ίσως το πιο ύπουλο αλλεργιογόνο. Είναι αόρατα με γυμνό μάτι, ζουν ανά εκατομμύρια μέσα στα στρώματα, τα μαξιλάρια, τα χαλιά και τα λούτρινα παιχνίδια, και τρέφονται από τα νεκρά κύτταρα του δέρματός μας. Ένα γραμμάριο σκόνης στο σπίτι μπορεί να περιέχει 1.800 ακάρεα στο κρεβάτι και 600 στα χαλιά. Ένα μονό στρώμα μπορεί να έχει έως και 10 εκατομμύρια ακάρεα. Δεν τσιμπούν ούτε δαγκώνουν –η αλλεργία προκαλείται από τα περιττώματά τους και τα αποπίπτοντα περιβλήματά τους, τα οποία γίνονται αερομεταφερόμενα και εισπνέονται.
Η αλλεργία στα ακάρεα εκδηλώνεται συνήθως ως ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα ή άσθμα, ενώ μπορεί να επιδεινώσει το έκζεμα. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά τη νύχτα ή το πρωί, όταν η έκθεση στο κρεβάτι είναι μεγαλύτερη, και επιδεινώνονται τους χειμερινούς μήνες που το σπίτι μένει κλειστό και η υγρασία αυξάνεται (η ιδανική θερμοκρασία ανάπτυξής τους είναι 25°C). Τα ακάρεα ζουν μέχρι τα 1.600 μέτρα υψόμετρο, γι’ αυτό δεν επηρεάζουν όσους ζουν σε πολύ ψηλά βουνά.
Σε αντίθεση με την αλλεργία στη γύρη που είναι εποχική ή στο κατοικίδιο που μπορεί να φύγει, τα ακάρεα είναι πάντα εκεί. Ζουν στο κρεβάτι σας. Για αυτό, η αντιμετώπισή τους απαιτεί πειθαρχία στην καθαριότητα. Η αντιμετώπιση στηρίζεται σε τρεις άξονες: αποφυγή, φάρμακα, ανοσοθεραπεία. Η αποφυγή είναι η πιο σημαντική. Δεν μπορείτε να εξαλείψετε όλα τα ακάρεα, αλλά μπορείτε να μειώσετε δραστικά τον πληθυσμό τους:
- Χρησιμοποιήστε αντι-ακάρεα κλινοσκεπάσματα (ειδικές θήκες για στρώμα, μαξιλάρι και πάπλωμα) που δημιουργούν φραγμό.
- Πλένετε τα σεντόνια, τις μαξιλαροθήκες και τις παπλωματοθήκες σε θερμοκρασία 55-60°C κάθε εβδομάδα.
- Απομακρύνετε χαλιά, μοκέτες και βαρειές κουρτίνες από το υπνοδωμάτιο. Αν δεν γίνεται διαφορετικά, σκουπίζετε συχνά με ηλεκτρική σκούπα που διαθέτει φίλτρο HEPA.
- Διατηρήστε την υγρασία στο σπίτι κάτω από 50% (χρησιμοποιήστε αφυγραντήρα αν χρειάζεται).
- Πλένετε τα λούτρινα παιχνίδια σε ζεστό νερό ή τοποθετείτε τα στην κατάψυξη για 24 ώρες κάθε λίγες εβδομάδες.
- Σε τακτά χρονικά διαστήματα, κάντε απορρύπανση (βιολογικό καθαρισμό) των στρωμάτων.
- Αποφύγετε βαριές κουρτίνες (προτιμήστε ρολά ή περσίδες). Αποφύγετε μαλακές πολυθρόνες και μαξιλάρες που δεν πλένονται.
Τα φάρμακα (αντιισταμινικά, ρινικά κορτικοστεροειδή) ελέγχουν τα συμπτώματα όσο τα χρησιμοποιείτε. Η δράση τους διαρκεί όσο η θεραπεία -όταν ο ασθενής εκτίθεται ξανά στο αλλεργιογόνο, τα συμπτώματα επανέρχονται. Η ανοσοθεραπεία είναι η μόνη θεραπεία για την αιτία. Απευαισθητοποιεί το ανοσοποιητικό έναντι των αλλεργιογόνων των ακάρεων και είναι αποτελεσματική, αν και λόγω εκτεταμένης διασταυρούμενης αντίδρασης μεταξύ διαφορετικών ειδών ακάρεων, η ειδικότητα της διάγνωσης μπορεί να είναι δύσκολη.
Αλλεργία στα κατοικίδια
Τα κατοικίδια είναι η δεύτερη πιο σημαντική αιτία αλλεργίας μέσα στο σπίτι μετά τα ακάρεα. Το αλλεργιογόνο δεν είναι η τρίχα αυτή καθαυτή, αλλά πρωτεΐνες που βρίσκονται στο σάλιο, στα ούρα και στα επιθήλια (νεκρά κύτταρα του δέρματος). Στην περίπτωση της γάτας, η κύρια πρωτεΐνη είναι η Fel d 1, που παράγεται από τους σμηγματογόνους αδένες και το σάλιο. Οι αρσενικές γάτες, ιδιαίτερα οι μη στειρωμένες, παράγουν περισσότερη ποσότητα από αυτή την πρωτεΐνη λόγω τεστοστερόνης. Η γάτα γλείφεται συνεχώς, και όταν το σάλιο στεγνώσει, τα αλλεργιογόνα απελευθερώνονται σε ένα αόρατο νέφος που αιωρείται για ώρες. Είναι εξαιρετικά κολλώδη και ανθεκτικά, και μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα ακόμα και έξι μήνες μετά την απομάκρυνση του ζώου.
Στον σκύλο, τα αλλεργιογόνα προέρχονται κυρίως από το σάλιο και δευτερευόντως από το δέρμα και τα ούρα. Οι σκύλοι προκαλούν λιγότερο συχνά αλλεργίες από τις γάτες, ίσως επειδή μένουν περισσότερο σε εξωτερικούς χώρους. Άλλα κατοικίδια (κουνέλια, τρωκτικά, πτηνά) συνδέονται κυρίως με αλλεργικό άσθμα, με την κύρια πηγή αλλεργιογόνων να είναι τα ούρα τους. Αν έχετε αλλεργία και δεν θέλετε να αποχωριστείτε το κατοικίδιό σας, υπάρχουν ορισμένες στρατηγικές:
- Δημιουργήστε μια “ζώνη χωρίς κατοικίδιο”: Η κρεβατοκάμαρα πρέπει να είναι απαγορευμένη για το ζώο. Κλείστε την πόρτα και χρησιμοποιήστε καθαριστή αέρα με φίλτρο HEPA.
- Καθαρισμός: Χρησιμοποιήστε ηλεκτρική σκούπα με φίλτρο HEPA (οι απλές σκούπες διασκορπούν τα αλλεργιογόνα πίσω στον αέρα).
- Πλύσιμο: Πλένετε το ζώο τουλάχιστον 1-2 φορές την εβδομάδα. Μελέτες δείχνουν ότι το τακτικό μπάνιο μειώνει δραστικά την ποσότητα των αλλεργιογόνων στο τρίχωμα. Αν δεν μπορείτε εσείς, αναθέστε το σε κάποιον μη-αλλεργικό.
- Αφαίρεση “παγίδων”: Αφαιρέστε χαλιά, κουρτίνες και μοκέτες που κρατούν τα αλλεργιογόνα. Προτιμήστε δάπεδα που σκουπίζονται με νωπή σφουγγαρίστρα.
- Φάρμακα και ανοσοθεραπεία μπορούν να ελέγξουν τα συμπτώματα.
Παρόλο που υπάρχουν λύσεις, σε ορισμένες περιπτώσεις η απομάκρυνση του ζώου είναι η μόνη επιλογή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σοβαρό, ανεξέλεγκτο άσθμα που οδηγεί σε νοσηλείες, παρά την φαρμακευτική αγωγή, τα συμπτώματα παραμένουν και υπάρχει βρέφος ή μικρό παιδί με σοβαρή ατοπική δερματίτιδα που επιδεινώνεται από το ζώο.
Σημειώστε ότι δεν υπάρχουν 100% “υποαλλεργικές” ράτσες. Ράτσες όπως τα Sphynx (άτριχες γάτες) ή τα Poodle (σκυλιά) παράγουν λιγότερα αλλεργιογόνα επειδή δεν μαδούν, αλλά εξακολουθούν να παράγουν σάλιο και πιτυρίδα. Η αλλεργία εξαρτάται από το συγκεκριμένο ζώο και τον οργανισμό του αλλεργικού ατόμου.
