Νέα όρια λόγου μέσης-ύψους για την αξιολόγηση της λιπώδους μάζας και της παχυσαρκίας προέβλεψαν τον κίνδυνο υπέρτασης καλύτερα από τον δείκτη μάζας σώματος, σύμφωνα με μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Φινλανδίας και την Ιατρική Σχολή Robert Wood Johnson στο Πανεπιστήμιο Rutgers των ΗΠΑ.
Στόχος της μελέτης ήταν η εξωτερική επικύρωση νέων ορίων του λόγου περιφέρειας μέσης προς ύψος (WHtR) για την εκτίμηση της λιπώδους μάζας, όσον αφορά την πρόβλεψη του κινδύνου αυξημένης αρτηριακής πίεσης και υπέρτασης σε έναν πολυφυλετικό πληθυσμό παιδιών και ενηλίκων στις ΗΠΑ. Η εργασία δημοσιεύεται στο The Journal of Nutrition.
Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια, πολύπλοκη νόσος που χαρακτηρίζεται από υπερβολική λιπώδη μάζα. Ο ευρέως διαθέσιμος δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) αποτελεί το τρέχον πρότυπο για τη διάγνωση της παχυσαρκίας, αλλά έχει αρκετούς περιορισμούς, με τους ειδικούς να ζητούν ακριβέστερες μεθόδους. Η αδυναμία του ΔΜΣ να διακρίνει μεταξύ λιπώδους μάζας και μυϊκής μάζας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς έχει αποδειχθεί ότι η αυξημένη μυϊκή μάζα μειώνει τον κίνδυνο καρδιομεταβολικών νοσημάτων, όπως ο διαβήτης τύπου 2, καθώς και των καταγμάτων οστών.
Ο λόγος μέσης-ύψους έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον ως εναλλακτικό ή συμπληρωματικό μέτρο του σωματικού λίπους και της παχυσαρκίας. Για παράδειγμα, ένα συνήθως χρησιμοποιούμενο όριο WHtR 0,5 έχει συστηθεί για τη διάγνωση της κεντρικής παχυσαρκίας από το Εθνικό Ινστιτούτο Κλινικής Αριστείας (NICE) του Ηνωμένου Βασιλείου το 2025, και άλλα όρια έχουν προταθεί για διαφορετικούς πληθυσμούς.
Οι ερευνητές αυτής της μελέτης έχουν πρόσφατα προτείνει νέα όρια WHtR για την αξιολόγηση της υπερβολικής λιπώδους μάζας και έχουν δείξει ότι αποδίδουν καλύτερα από τον ΔΜΣ στην ανίχνευση του κινδύνου προδιαβήτη, διαβήτη τύπου 2, λιπώδους νόσου του ήπατος και καταγμάτων. Ωστόσο, το πόσο καλά αυτά τα όρια WHtR προβλέπουν την αυξημένη αρτηριακή πίεση και την υπέρταση παρέμενε ασαφές.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα αντιπροσωπευτικά του πληθυσμού από την Εθνική Έρευνα Εξέτασης Υγείας και Διατροφής των ΗΠΑ (NHANES) 2015–2023, που περιελάμβανε 19.124 συμμετέχοντες ηλικίας 12 ετών και άνω. Τα όρια WHtR που χρησιμοποιήθηκαν για τον ορισμό της φυσιολογικής, υψηλής και υπερβολικής λιπώδους μάζας ανά φύλο μπορούν να βρεθούν εδώ. Για αυτή τη μελέτη, η αυξημένη αρτηριακή πίεση ορίστηκε ως ≥120/70 mm Hg και η υπέρταση ως ≥140/90 mm Hg.
Στον πιο πρόσφατο κύκλο NHANES 2021–2023, που περιελάμβανε 7.243 συμμετέχοντες με μέση ηλικία 44,8 ετών, ο επιπολασμός της αυξημένης αρτηριακής πίεσης ήταν 63,5% και ο επιπολασμός της υπέρτασης ήταν 14,4%. Η ικανότητα του WHtR να προβλέπει τον κίνδυνο αυξημένης αρτηριακής πίεσης και υπέρτασης προσδιορίστηκε μετά από έλεγχο για την ηλικία, το φύλο, το εθνοτικό υπόβαθρο, το εκπαιδευτικό επίπεδο, το κάπνισμα, τη φυσική δραστηριότητα, τη συνολική χοληστερόλη και τη φλεγμονή.
Η μελέτη αποκάλυψε ότι οι συμμετέχοντες με υψηλή λιπώδη μάζα σύμφωνα με την αξιολόγηση WHtR είχαν 50% μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση και 82% μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι υπερτασικοί, ενώ εκείνοι με υπερβολική λιπώδη μάζα είχαν αντίστοιχα 91% και 161% υψηλότερες πιθανότητες αυξημένης αρτηριακής πίεσης και υπέρτασης. Η υπερβολική λιπώδης μάζα είχε την ισχυρότερη επίδραση στην αρτηριακή πίεση σε ενήλικες ηλικίας 25–65 ετών.
Εν τω μεταξύ, σε νεαρά άτομα κάτω των 25 ετών, η υψηλή και υπερβολική λιπώδης μάζα σύμφωνα με τον WHtR αύξησαν την πιθανότητα αυξημένης αρτηριακής πίεσης κατά 66% και 98%, αντίστοιχα. Η συσχέτιση με την υπέρταση δεν ήταν στατιστικά σημαντική σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, όπου η υπέρταση ήταν ακόμη σπάνια.
Από την άλλη πλευρά, σε αντίθεση με τον WHtR, ο οποίος έδειξε ισχυρότερη συσχέτιση με υψηλότερα στάδια υπέρτασης, το υπέρβαρο και η παχυσαρκία σύμφωνα με τον ΔΜΣ συσχετίστηκαν έντονα με αυξημένη αρτηριακή πίεση -με 71% και 130% υψηλότερες πιθανότητες αντίστοιχα- αλλά κανένα από τα δύο δεν συσχετίστηκε με υπέρταση στο σύνολο των συμμετεχόντων.
Η Δρ Mahidere Ali, υποψήφια διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Φινλανδίας και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε: «Ο ΔΜΣ απέτυχε να ανιχνεύσει την ανεξάρτητη επίδραση της λιπώδους μάζας, πιθανότατα επειδή δεν απομονώνει την επίδραση σύγχυσης της μυϊκής μάζας, η οποία μπορεί να διογκώσει τη συσχέτισή της με την αρτηριακή πίεση σε πρώιμα στάδια, ενώ παράλληλα αποκρύπτει τη σχέση της με την εγκατεστημένη υπέρταση».
«Αφού αποδείξαμε συνεπείς συσχετίσεις μεταξύ εθνοτικών υποβάθρων, ηλικιακών κατηγοριών και κύκλων έρευνας, είναι ασφαλές να συμπεράνουμε ότι οι εκτιμήσεις της λιπώδους μάζας με βάση τον WHtR παρέχουν έναν πιο ακριβή και κλινικά σημαντικό δείκτη του κινδύνου υπέρτασης. Ο WHtR είναι ένα απλό, επεκτάσιμο εργαλείο που μπορεί να ενισχύσει τον πρώιμο έλεγχο και να βελτιώσει την ανίχνευση του καρδιαγγειακού κινδύνου που σχετίζεται με τη λιπώδη μάζα», καταλήγει η Δρ Ali.
Περισσότερες πληροφορίες: Mahidere W Ali et al, Novel Waist-to-Height Ratio Estimated Fat Mass Pediatric Cut-offs Predict Hypertension Better than Body Mass Index in Multiracial United States Youths and Adults: The National Health and Nutrition Examination Survey 2015–2023 Cycle, The Journal of Nutrition (2026). DOI: 10.1016/j.tjnut.2026.101426
