Σχεδόν το 40% του πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών εμφανίζει παχυσαρκία, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη πολλών νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη τύπου 2 και της μεταβολικής ηπατικής νόσου. Η αύξηση της παχυσαρκίας προκαλείται, εν μέρει, από δίαιτες υψηλών θερμίδων και καθιστικές συνήθειες.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η δίαιτα, η βαριατρική χειρουργική και θεραπευτικά φάρμακα όπως οι αγωνιστές των υποδοχέων GLP-1 (GLP-1 RA) μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του σωματικού βάρους σε ανθρώπους και σε ζωικά μοντέλα παχυσαρκίας. Η ταχεία απώλεια βάρους, ωστόσο, συνοδεύεται επίσης από απώλεια άλιπης μάζας, η οποία περιλαμβάνει τον σκελετικό μυ.
Η διατήρηση της άλιπης μάζας μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου ανάκτησης βάρους, περιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο το σώμα προσαρμόζεται στην ενεργειακή δαπάνη και βοηθώντας στη διατήρηση της φυσικής λειτουργίας κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία της παχυσαρκίας.
Σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Diabetes, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν διαπίστωσαν ότι μια εντερική ορμόνη γνωστή ως αυξητικός παράγοντας ινοβλαστών 15 (FGF15) είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της άλιπης μάζας κατά την απώλεια βάρους που προκαλείται από δίαιτα. Τα αποτελέσματά τους υποδηλώνουν ότι οι αποτελεσματικές στρατηγικές απώλειας βάρους πρέπει να προσαρμόζονται σε κάθε ασθενή.
Η FGF15 στα ποντίκια (FGF19 στον άνθρωπο) παράγεται στο λεπτό έντερο και δρα στο ήπαρ ελέγχοντας την ποσότητα των χολικών οξέων που παράγονται. Αυτά τα οξέα επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα απορροφά τα λιπίδια.
Προηγουμένως, η ίδια ομάδα είχε δείξει ότι η FGF15 προστατεύει από την απώλεια άλιπης μάζας μετά από γαστρεκτομή μανικιού σε ποντίκια, μια βαριατρική επέμβαση. Βρήκε επίσης ότι τα βασικά επίπεδα FGF19 στον άνθρωπο μπορούν να βοηθήσουν στην πρόβλεψη του πόση άλιπη μάζα θα χάσουν μετά από μια δίαιτα πολύ χαμηλής ενέργειας.
«Μας ενδιέφερε να καταλάβουμε αν τα επίπεδα FGF15/19 θα μπορούσαν γενικά να προβλέψουν τα αποτελέσματα της απώλειας βάρους», δήλωσε η Nadejda Bozadjieva-Kramer, Επίκουρη Καθηγήτρια Χειρουργικής και μέλος του Ινστιτούτου Διαβήτη Caswell.
Η FGF15 επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο η δίαιτα επηρεάζει την άλιπη μάζα
Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές μελέτησαν τον ρόλο της FGF15 αφού τα ποντίκια υποβλήθηκαν σε ταχεία απώλεια βάρους.
Στην πρώτη ομάδα ποντικών, τα ποντίκια ελέγχου και εκείνα που είχαν ανεπάρκεια FGF15 τρέφονταν με δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά για 22 εβδομάδες και στη συνέχεια μεταπήδησαν σε κανονική τροφή. Τα ποντίκια που δεν είχαν FGF15 παρουσίασαν μεγαλύτερη απώλεια άλιπης μάζας από τα ποντίκια ελέγχου.
Στη δεύτερη ομάδα, τόσο τα ποντίκια ελέγχου όσο και εκείνα με ανεπάρκεια FGF15 έλαβαν σεμαγλουτίδη (έναν GLP-1 αγωνιστή) ενώ παρέμειναν σε δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά για περίπου τέσσερις εβδομάδες.
Η θεραπεία με σεμαγλουτίδη μείωσε την άλιπη μάζα, το σωματικό βάρος και το λίπος, ανεξάρτητα από το αν τα ποντίκια είχαν FGF15.
Ενώ ο έλεγχος της δίαιτας ήταν πιο αποτελεσματικός στο ηπατικό λίπος και στο συνολικό βάρος, η σεμαγλουτίδη βελτίωσε την ανοχή στη γλυκόζη, η οποία είναι ένα μέτρο του πόσο καλά το σώμα διατηρεί υγιή επίπεδα σακχάρου στο αίμα.
«Η απώλεια βάρους δεν είναι μια προσέγγιση που ταιριάζει σε όλους, και η συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση έχει σημασία», δήλωσε η Bozadjieva-Kramer. «Περιλαμβάνει πολύπλοκη επικοινωνία μεταξύ του εντέρου και του ήπατος, και η κατανόηση της απώλειας βάρους μπορεί να μας βοηθήσει να προσαρμόσουμε συγκεκριμένες παρεμβάσεις απώλειας βάρους για τους ασθενείς μας».
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η κλινική απώλεια βάρους είναι πιο αποτελεσματική όταν οι GLP-1 RA συνδυάζονται με δίαιτα και άσκηση, κάτι που δεν διερευνήθηκε στη μελέτη.
Εργάζονται για να συνδυάσουν διαιτητικές και φαρμακολογικές στρατηγικές προκειμένου να μεγιστοποιήσουν τα μεταβολικά οφέλη, όπως η βελτιωμένη ανοχή στη γλυκόζη, ελαχιστοποιώντας παράλληλα παρενέργειες όπως η απώλεια άλιπης μάζας.
Περισσότερες πληροφορίες: Nadejda Bozadjieva-Kramer et al, Gut-Derived FGF15 Modulates Lean Mass, Bone, and Bile Acid Responses to Weight Loss, Diabetes (2026). DOI: 10.2337/db25-0466.
